Zijn films met Kevin Spacey ineens enger en fouter geworden, of wint zijn grote talent?

Na een week waarin de beschuldigingen van seksueel wangedrag tegen Kevin Spacey zich opstapelden, vraagt filmredacteur Bor Beekman zich af wat dit betekent voor de kijker.

Kevin Spacey deelt handtekening uit op het filmfestival in Berlijn Beeld getty

Wanneer weet je als Hollywoodster dat je val compleet is? Vermoedelijk wanneer je agentschap en je publicist, degenen die door de jaren heen dik door je betaald werden, voor je bogen, altijd jouw kant kozen en professioneel de andere kant opkeken bij wangedrag, ineens óók niets meer met je te maken willen hebben. Dan ben je echt besmet.

Voor Kevin Spacey viel die bijl tegen het eind van deze week, toen er een nieuwe beschuldiging opdook van seks met een minderjarige jongen in de vroege jaren tachtig, plus de door CNN gebundelde getuigenissen van acht crewleden over ongewenst seksueel gedrag van hun hoofdrolspeler op de set van de televisieserie House of Cards.

Na zijn eerdere, publicitair weinig effectieve persoonlijke tweet over zijn falend geheugen, algehele schuldgevoel en terloops officieel onthulde homoseksuele geaardheid, verklaarde de 58-jarige acteur via een woordvoerder aan filmindustrieblad Variety dat hij behandeling zoekt - de standaardstap voor elke in opspraak geraakte Amerikaan.

Ook ontkent Spacey een nieuwe aanklacht in New York Magazine: het tijdschrift sprak een man die gedetailleerd en anoniem vertelt over de (seksuele) relatie die hij als 14-jarige kindacteur had met 20'er Spacey, in 1983.

Geen van de beschuldigingen is bewezen, maar het grote talent van de acteur is plots onverkoopbaar. De opnamen van het zesde seizoen van House of Cards zijn voor onbepaalde tijd stilgelegd. Hoe ver die opnamen waren is niet bekend.

Of het Amerikaanse publiek nog naar Spacey wil kijken, wordt volgende maand al duidelijk. Dan gaat het biografische drama All the Money in the World in première. Een grote en dure Hollywood-studiofilm met Spacey als olietycoon J.Paul Getty, die weigert te betalen als zijn kleinzoon wordt ontvoerd.

De door Sony, het moederbedrijf achter de Tristar-studio, geplande campagne om Spacey zijn derde Oscar te bezorgen is van de baan, zo bericht Variety. In plaats van op de beschadigde veteraan, wordt nu gemikt op costerren Michelle Williams en Mark Wahlberg. De Volkskrant zou Spacey in het weekeinde van 2 december spreken in New York, als onderdeel van de al geplande pr-activiteiten; het gaat zo goed als zeker niet door. Later, in 2018, zal Spacey ook nog te zien zijn als schrijver Gore Vidal, in een al gedraaide biografische speelfilm voor Netflix.

Spacey beweerde ooit, zoals wel meer acteurs, dat het zijn werk ten goede komt als het publiek zo min mogelijk van hem weet. Dan zagen we zijn personages, niet hem. Dat is nu anders.

Een van de troeven van Spacey, die zijn eerste filmrolletje als dief speelde in Heartburn (1986), is zijn vermogen om meedogenloosheid met een zekere gêne te acteren. Hij is het kwaad ja, maar ook schuchter, verlegen. Zie zijn hoogintelligente seriemoordenaar in de thriller Se7en (1995).

Tekst gaat verder onder de foto.

Kevin Spacey tijdens de uitreiking van de BAFTA awards in Los Angeles Beeld ap

Spacey is het schoolvoorbeeld van een acteur die op doek, of op televisie, misdaden kan plegen zonder geheel onsympathiek te worden. Die geknipt was als de minst verdachte, want ogenschijnlijk zo bedeesde verdachte in misdaadthriller The Usual Suspects, in 1995 zijn grote doorbraak. En voor zijn tweede Oscarrol als sullige midlifecrisisman in American Beauty kon ingaan op de avances van het minderjarige vriendinnetje van zijn dochter, terwijl het melodrama van Sam Mendes uit 1999 toch smaakvol bleef.

Kijkt het anders, met de kennis van nu? Zijn films met Kevin Spacey erin ineens enger geworden, fouter? Of wint de precisie achter de twinkeling in zijn ogen, triomfeert die zo beheerste en wat lijzige dictie van Spacey boven elk vooroordeel van het publiek? Wel, hij kreeg die Oscars niet voor niks.

En als de werkelijkheid meeweegt, is er dan ook ruimte voor de achtergrondinformatie van de oudere broer van Spacey, de Rod Stewart-imitator en limousinechauffeur Randy, die deze week sprak over hun nazistische vader, die hem seksueel misbruikte en de kleine Kevin met de riem sloeg?

Collega-acteur Mel Gibson rehabiliteerde zich enkele jaren na zijn publieke val voorzichtig met een reeks (bij)rollen als bad guy. Dat paste beter dan verder gaan met What Women Want deel twee. Zag men hem voortaan als drankzuchtige en gewelddadige seksist? Nou dan speelde hij dat type ook in films, zoals Blood Father (2016), en liefst met een klein hartje.

Die luxe heeft Spacey niet: hij speelde al goeddeels slechte personages. En niemand zit te wachten op een film over het seksuele roofdier met dat kleine hartje.

Een geluk, of gelukje. In All the Money in the World (vanaf 11 januari in de Nederlandse bioscoop) speelt Spacey achter een prominente neusprothese, de acteur zelf is vrijwel onherkenbaar. Dit kijkt wellicht makkelijker. En zo'n verdwijntruc lijkt vooralsnog de enige optie voor Spacey. Hij moet weg, opdat we zijn rollen weer zien zonder aan hem te denken. Zoals die éne verdachte in The Usual Suspects de verdenking afwendt middels een fabuleus verhaal over de mythische gangster Keyser Söze. 'De grootste truc van de duivel', acteert Spacey, o zo subliem, 'was de wereld ervan overtuigen dat hij niet bestaat'.


Meer over de val van Kevin Spacey

Netflix breekt definitief met Kevin Spacey. Wat betekent dit voor het verdere verloop van het laatste seizoen van House of Cards - waarvan nog maar enkele afleveringen opgenomen zijn?

Is acteur Kevin Spacey net zo'n stiekeme hufter als veel van zijn personages? vraagt columnist Floortje Smit zich af. 'Wie Spacey ziet, denkt aan al die manipulatieve, egocentrische mannen die hij speelde' (+)

'Vond er in al die decennia dan nooit iets onoorbaars plaats in de muziekindustrie?' Waarschijnlijk wel, denkt Bor Beekman. 'Spreek nu, alsjeblieft platenlui. Ontzet de filmwereld.' (+)


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden