Zijn de ontdekte Caravaggio's wel van Caravaggio?

Twee Italiaanse kunstwetenschappers beweren een monstervondst te hebben gedaan: honderd tekeningen en enkele schilderijen van Caravaggio, een van de meest geroemde kunstenaars ter wereld. De kunstwerken zouden stammen uit de periode 1584-'88, de jonge leerjaren van de kunstenaar, waarover tot toe niets bekend was.

Een studie die de twee auteurs toeschrijven aan Caravaggio. Beeld EPA

Altijd is aangenomen dat Caravaggio een laatbloeier was - zijn vroegst bekende schilderij dateert uit 1592, toen hij 21 was. Daarbij: altijd werd aangenomen dat Caravaggio geen tekeningen maakte; men veronderstelde dat tekenen niet zijn manier was van zich voorbereiden op een schilderij. Die theorieën worden nu omvergeworpen met onwaarschijnlijk veel lef: een samenwerking met het Italiaanse persbureau ANSA en boekverkoper Amazon, die het twee jaar durende onderzoek stilhielden.

Vandaag presenteert Amazon de publicatie van de wetenschappers in een e-book meteen in vier talen. Uit de bravoure blijkt zelfvertrouwen als van Icarus: naar de zon vliegen of sterven als serieus wetenschapper.

Maurizio Bernardelli Curuz, directeur van de musea in Brescia, en Adriana Conconi Fedrigolli hebben de kunstwerken onderzocht in kerken in Milaan en in het Castello Sforzesco, waar zich de nalatenschap bevindt van het atelier van Simone Peterzano, Caravaggio's leermeester van 1584 tot 1588. Ze onderzochten 1.378 tekeningen van Peterzano en zijn leerlingen.

Gisteravond liet de cultuurwoordvoerder van de burgemeester van Milaan weten het nieuws 'met terughoudendheid' te ontvangen: 'Wij zijn in het geheel niet ingelicht over dit onderzoek; (...) de wetenschappers zijn de afgelopen twee jaar niet in het Castello Sforzesco geweest.'

De 'conversie van Saul' van Caravaggio, met een fragment van de tekening waarvan wetenschappers claimen dat hij ook van de schilder is. Beeld EPA

700 miljoen euro
Als het waar is wat de onderzoekers vandaag publiceren, is er een vondst gedaan met een geschatte waarde van 700 miljoen euro. Dan is er een deur opengegaan naar een missing link die het begrip van de kunstenaar Caravaggio en zijn oeuvre volkomen kan doen kantelen. Hij is dan dus níét het genie dat uit het niets in Rome verscheen, en daar meteen tot grote roem steeg, ondanks zijn onmogelijke karakter. En níét de kunstenaar die, geniaal als hij was, zonder voortekeningen zijn talent direct op doek manifesteerde.

De kunstgeschiedenis kent geen precedenten van monstervondsten als deze; andere Caravaggio-experts houden dan ook wijselijk hun mond. Ze willen zich niet uitspreken tot ze de werken zelf hebben gezien. Het kan maanden duren voor de rest van de kunstwetenschappelijke wereld dit nieuws onderschrijft.

Het meest directe argument van de wetenschappers dat ANSA meldt, is dat van 83 tekeningen de compositie te herkennen is in bekende, latere schilderijen van Caravaggio.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden