Foto Gele hesjes

Zijn de gele hesjes echt ‘onbeschoft’ of zit er wat anders achter?

Twee foto’s met gele hesjes troffen Merel Bem. Ze vraagt zich er door af of er toch niet te snel geoordeeld is over de gele hesje’s die zo onbeschoft waren premier Rutte hun hand te weigeren. 

Gele hesjes voordat ze op bezoek gaan bij premier Rutte in het Torentje. Beeld Freek van den Bergh

En toen ging het op Twitter van de week ineens een dag lang over goede manieren. Dat was natuurlijk hilarisch, want – nou ja, Twitter en fatsoenlijke omgangsvormen: ha ha ha. Maar blijkbaar was er nu toch een grens overschreden. Wat was er gebeurd? De Gele Hesjes hadden tijdens een bezoek aan Mark Rutte in het Torentje bij binnenkomst geweigerd de premier een hand te geven. Het ging om twee vrouwen. Een van hen was al bellend de drempel over gestapt, alsof ze nog even de laatste instructies vanuit het hoofdkwartier van de Gilets Jaunes in Parijs doorkreeg. De ander had zijn uitgestoken hand gewoon in de lucht laten hangen.

De minister-president, zo zag ik op de bijbehorende foto, stond erbij te kijken alsof hij Rapunzel was die net haar vlecht uit de torenkamer had gegooid en in plaats van haar geliefde een pad omhoog had getakeld, maar daar niet kinderachtig over wilde doen. ‘Nee? Geen hand?’ kon je hem horen zeggen in een kort filmpje van het incident. Geen probleem natuurlijk, en of ze maar lekker wilden gaan zitten. Maar van links tot rechts sprak de goegemeente er schande van. Hadden sommigen nog sympathie gekoesterd voor de Gele Hesjes, dan was dat na dit onbeschofte gedrag bij de meesten verdwenen.

Ik was het ermee eens en toch twijfelde ik. Dat kwam door twee intrigerende foto’s die voorafgaand aan het bezoek waren gemaakt door fotograaf Freek van den Bergh. Daarop waren twee Gele Hesjes te zien die me op de een of andere manier een beetje ontroerden. Hadden we niet iets gemist, dacht ik toen. Hadden we niet te snel geoordeeld?

‘Antropologie vereist een bepaalde onbevangenheid, waarmee men moet kijken en luisteren, en waarmee men met verbazing en verwondering moet registeren wat men nooit had kunnen raden.’ Dat is een uitspraak van de Amerikaanse cultureel antropoloog Margaret Mead (1901-1978). In de jaren veertig was zij een van de grondleggers van de visuele antropologie, het analyseren van de mens in al zijn aspecten via diverse visuele representatievormen: performance, dans, film, lichaamsversiering, beeldende kunst, fotografie, enzovoorts. Wil je de ander goed leren kennen, dan moet je dus vooral kijken naar wat die ander aan beeldcultuur met zich meebrengt.

Mead en haar onbevangenheid – die riep ik aan tijdens het bestuderen van de foto’s van Freek van den Bergh in de hoop wat meer over het volk der Gele Hesjes en hun gebruiken te weten te komen. Dit is wat ik zag.

De eerste foto toonde een mollige man met een geel hesje, een zwarte capuchon en een zonnebril, waardoor hij eruitzag als een bij. (Ik denk dat mijn ontroering vooral daarmee te maken had, plus het feit dat hij een zakje Haribo schuimbanaantjes bij zich leek te hebben.) Hij zat op het Plein vlakbij het Haagse Binnenhof een stoepkrijttekening te maken. Het betrof, met een beetje goede wil, een Illuminati-piramide, een door lichtstralen omgeven oog in een driehoekige vorm. Dat is van oudsher een Christelijk symbool, het alziend oog van God, maar wordt tegenwoordig geassocieerd met de Vrijmetselarij. Complotdenkers verwijzen er graag naar. Die beweren dat de wereldbevolking wordt aangestuurd door een kleine, door de Duivel bezeten groep, de Illuminati.

Gele hesjes voordat ze op bezoek gaan bij premier Rutte in het Torentje. Beeld Freek van den Bergh

Op de tweede foto stonden een paar Gele Hesjes bij elkaar. Een vrouw met een rolkoffer, een ander met een bijpassend geel schoudertasje. Er was ook een man, die niet alleen een geel hesje, maar ook een gele broek droeg. Hem had ik op andere foto’s al zien zwaaien met een Nederlandse vlag. Hier maakte hij een eigenaardig handgebaar. Ik moest het even opzoeken. Het bleek de Vulcaanse Groet, een gebaar dat het buitenaardse volk der Vulcanen in de televisieserie Startrek gebruikt ter begroeting.

Hierbij presenteer ik twee voorzichtige conclusies van mijn bescheiden doch grondige visueel antropologische studie. Eén. De breed gedeelde observatie dat de Gele Hesjes een veelkoppige beweging vormen zonder eenduidige koers en gezindheid, lijkt te worden bevestigd door hun nogal eclectische iconografie, die vooralsnog gestoeld is op zowel vaderlandsliefde als complottheorieën als sciencefiction. Twee. Rutte had natuurlijk gewoon de Vulcaanse Groet moeten brengen toen de Gele Hesjes zijn torenkamer binnenkwamen. Suggestie voor iedereen die deze bevolkingsgroep betichtte van onbeschoft gedrag: er is nu een manier om het goed te maken.

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.