omslag

Zet wat schapen op een omslag, en iedereen weet waar het over gaat

Slaaptips met schapen en maansikkels.

Omslag Riesenkind, 2021. Beeld Thomas Rap
Omslag Riesenkind, 2021.Beeld Thomas Rap

‘Contare le pecore’, heet het in Italië. ‘Contar ovejas’ en ‘compter des moutons’, zeggen ze in Spanje en Frankrijk. De Engelsen houden het op ‘counting sheep’. Het curieuze begrip ‘schaapjes tellen’, een verondersteld probaat middel om de slaap te vatten, hoort in meer Europese talen tot de standaarduitdrukkingen, een overblijfsel wellicht uit mythische tijden waarin schaapherders nog geen folkloristische bezienswaardigheid waren.

Omslag Bert van den Tooren, 2013. Beeld Boom
Omslag Bert van den Tooren, 2013.Beeld Boom

De ondeugdelijkheid van de gepropageerde methode mag in modern slaaponderzoek lang en breed zijn aangetoond, daarmee is zo’n archetypische uitdrukking nog niet uit het taalgebruik verdwenen. Sterker: de universele bekendheid maakt tekstloze toespelingen mogelijk die geen uitleg behoeven. Zoals de vreedzame grazers op Stefan Lucius’ Welterusten uit 2013 of het geestige ontwerp van bureau Riesenkind voor het recente Nachtrust van psycholoog Dalena van Heugten: een droombeeld waarin een en hetzelfde schaap tien rijen dik komt oprukken.

Omslag Marinka Reuten, 2015. Beeld Atlas Contact
Omslag Marinka Reuten, 2015.Beeld Atlas Contact

Naast beleggingstips, mindfulnessgidsen en ‘in acht weken slank’-recepten horen slaapadviezen tot de evergreens in de zelfhulpsector, met omslagen die ook weer op evergreens vertrouwen: het halve maantje (Richard Wiseman: Nachtrust), het halfwatt-bedlampje (W. Chris Winter: Waarom je niet slaapt), het niet-storenbordje aan de deurkruk (Kim Jones: Welterusten) of, nog zo’n klassieker: de semi-onomatopee ‘zzzzzz’ (Floris Wouterson: Superslapen), ontleend aan het stripbeeld van een zaag in een houtblok, een visualisering van het zagende geluid van een snurker, in het Engels met z-klank verwoord als snoozing.

Omslag Sandra Chiu, 2017. Beeld Spectrum
Omslag Sandra Chiu, 2017.Beeld Spectrum
Omslag Arjen Snijder, 2018. Beeld Uitgeverij Anderz
Omslag Arjen Snijder, 2018.Beeld Uitgeverij Anderz

Een dissonant tussen die goedgemutste voorstellingen blijft het klassieke Sleep van de Engelse psychiater en slaapexpert Ian Oswald. Voor de Pelican-editie van 1966 gebruikte ontwerper Germano Facetti een uitsnede uit een zogeheten ‘shelter drawing’ van Henry Moore, gemaakt in 1941, toen tienduizenden Londenaren de Underground als schuilkelder gebruikten en daar tijdens Duitse bombardementen een benauwde nachtrust beleefden.

Omslag Germano Facetti, tekening Henry Moore, 1966. Beeld Pelican
Omslag Germano Facetti, tekening Henry Moore, 1966.Beeld Pelican

Dalena van Heugten: Nachtrust – Waarom slapen onze geest gezond houdt.

Omslag Riesenkind.

Thomas Rap; € 22,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden