Zes Mosquito bommenwerpers en een villa in Den Haag

Dinsdag 11 april in het oorlogsjaar 1944, de dag na Pasen, was een prachtige, zonnige dag. Het was goed weer voor een Engels precisiebombardement op een villa in Den Haag, uitgevoerd door zes Mosquito bommenwerpers....

Andere Tijden keert vanavond terug naar het voorlaatste oorlogsjaar. Villa Kleykamp was door de Duitsers in gebruik genomen als het Centrale Bevolkingsregister. Aan de Scheveningseweg werden de gegevens (foto, vingerafdruk, handtekening) bewaard die op de verplichte identiteitskaart voorkwamen.

Het stelde de bezetter in staat eventuele vervalsingen te controleren. Vooral voor Nederlanders die in de illegaliteit actief waren, en voor onderduikers en joden, vormde ‘Kleykamp’ een groot gevaar.

Bombardement op Huize Kleykamp is een klassiek oorlogsverhaal, met moed, misverstanden en tragiek. Het besluit om Kleykamp te bombarderen, op dringend advies van het Nederlandse verzet, had de dood van 59 van de 180 medewerkers tot gevolg.

De kernvraag die in de documentaire van Marcel Goedhart wordt gesteld is hoeveel slachtoffers mogen worden gemaakt om anderen te redden.

Hoeveel mensen baat hebben gehad bij het bombardement, is onmogelijk vast te stellen. Feit is dat volgens het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie een groot deel van het archief werd vernietigd.

Een andere vraag die aan de orde komt, is waarom het tot april 1944 duurde voordat het persoonsarchief werd gebombardeerd, terwijl vanuit het verzet al eerder op actie was aangedrongen.

Goedhart sprak onder anderen met een buurtbewoner, een werkneemster en een geheim agent die vier maanden eerder al bij de Engelsen had gepleit voor een bombardement, Pierre d’Aulnis. Vooral bij hem komt het dilemma samen. Pas na de oorlog voelde hij de last van het dodental.

Het waren, geeft hij aan, inderdaad andere tijden: ‘In oorlogstijd word je wat ongevoeliger voor doden.’

Paul Onkenhout

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden