Zelfs de Limburgse folklore is aan emancipatie toe

Jan Heinrichs, president van carnavalsvereniging de Sjweegelsöppers uit Landgraaf, kan zich erover opwinden. 'Waarom doen ze in Maastricht zo moeilijk over een stadprinses?...

Heinrichs verheft zijn stem om boven een stampende carnavalskraker uit te komen in de feestzaal van Waubauch, gemeente Landgraaf. Het is zaterdagavond, de receptie van 'Patrick d'n Ierste' is in volle gang.

De 26-jarige dakbedekker heeft het dit jaar tot stadsprins van Landgraaf geschopt. 'Maar volgend jaar zal er hier weer een vrouw regeren', zegt Heinrichs.

En dat is bijzonder, weten ze in Landgraaf. Nergens anders in Nederland worden vrouwen geacht deze erebaan naar behoren te kunnen uitvoeren.

De carnavalswereld wordt door mannen gedomineerd , en dat geldt zeker voor Limburg. De functie van prins, het hoogst haalbare voor een carnavalist, wordt sinds de vorige eeuw toegewezen door plaatselijke herenclubs. Een prinses is voor de meeste verenigingen ondenkbaar - het wordt beschouwd als zoiets als een vrouwelijke Sinterklaas.

Toch begint de masculine hegemonie haarscheurtjes te vertonen. Landgraaf kent sinds 1996 een heuse stadsprinses die om de vijf jaar wordt geleverd door vrouwencarnavalsvereniging de Spinneköpkes.

Veel mensen uit Landgraaf spraken er destijds schande van, maar inmiddels is de prinses algemeen geaccepteerd en daarmee het uithangbord van het Landgraafse carnaval geworden.

Drie maanden gelden eisten de vrouwen van de gemeenteraad in Maastricht een eerste damesprins. Het gaf een enorme rel, maar de verwachting is dat ook de Limburgse hoofdstad op termijn een vrouw krijgt. De emancipatie zet zich door in meer sectoren van de Limburgse folklore.

In de schutterijen bezetten steeds meer vrouwen bestuursfuncties en sinds vorig jaar mogen ze meeschieten in de hoogste divisies van Noord- en Midden-Limburg. Alleen Zuid-Limburg is nog niet zo ver.

'Je ziet dat vrouwen zich binnen de Limburgse folklore steeds sterker manifesteren', zegt voorzitter Bep Spelthaen van de Spinneköpkes zaterdag tijdens de prinsreceptie. 'Ik voorspel dat we de komende jaren jaar meer prinsessen in Limburg gaan krijgen. De vraag zal in de toekomst meer en meer gaan om de geschiktheid van beschikbare kandidaten. Geslacht gaat minder een rol spelen.'

Riet Fleuren uit Venlo ziet in de schutterswereld eenzelfde tendens. Ze werd in 1987 voorzitter van schutterij Thomas van Aquino in Blerick, de eerste vrouwelijke preses van een Nederlandse schutterij. 'Er was in het begin ongelooflijk veel kritiek op, ook omdat ik zelf meeschoot tijdens wedstrijden. Dat werd vergeleken met gemengd voetbal. Nu schieten de vrouwen op veel plaatsen gewoon mee. Sommige schutterijen weren vrouwen nog op grond van de verenigingsstatuten, maar ook dat zal langzaamaan verdwijnen.'

Het wachten is nog op deelname van vrouwen aan het Oud Limburgs Schutttersfeest (OLS), een jaarlijks mega-evenement waarop 160 schutterijen uit Nederland en België het tegen elkaar opnemen.

Alleen mannen mogen daar meeschieten. Fleuren: 'Maar ik verwacht dat dat over vijf jaar verleden tijd is. Er is ook geen enkel argument waarom wij niet mee zouden mogen doen. Tradities moet je in ere houden, maar ze moeten wel meegroeien met de tijd.'

In Maastricht woedt de discussie over de stadsprinses nog steeds voort. Carnavalsverniging De Tempeleers, verantwoordelijk voor het aanwijzen van de prins, wil dat de dames eerst een eigen vereniging oprichten.

'Een eigen vrouwenclub heb je wel nodig', zegt prinses Wies II van de Spinneköpkes zaterdag op de luidruchtige receptie in Waubach. 'Je kunt niet verwachten dat een traditionele herenvereniging een vrouw van buiten gaat aanwijzen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.