Opinie

'Zelfs als theater alleen wordt gezien door een intellectuele elite verdient het subsidie'

De taak van kunst is niet om zo veel mogelijk mensen te vermaken, schrijft Daan Windhorst in een reactie op het stuk van Wim Amels. 'Als in een toneelzaal vijf mensen geïnspireerd of geïrriteerd worden, is dat waardevol.'

De Koninklijke Schouwburg in Den Haag Beeld anp

'De toeschouwer', schrijft Wim Amels in een opiniestuk op de site van de Volkskrant, 'is blijkbaar niet meer het volk als geheel. Het theater doet daar ook zijn best niet meer voor, en daarmee heeft ze het beroep op algemene middelen zelf afgewezen. '

Wim Amels lijkt te beweren dat het theater alleen een beroep mag doen op subsidie als het theaterpubliek bestaat uit het gehele volk. Dat is dom.

Het is een verkeerde aanname dat kunst alleen in het belang van alle Nederlanders is wanneer die kunst bezocht of bekeken wordt door alle Nederlanders. Kunst heeft een belangrijk indirect effect op onze maatschappij. Een rijksweg tussen Emmen en Assen is van belang is voor alle Nederlanders, ook als er nooit file staat.

Ja, het is enorm jammer dat het theater weinig bezocht wordt. Als toneelschrijver neem ik dat probleem heel serieus. Een lege zaal is voor niemand prettig. Geloof me, dat besef leeft maar al te goed binnen het theater, zeker bij mijn generatie. Zowel op het gebied van PR als op het gebied van dramaturgie moet er vernieuwd en geprofessionaliseerd worden om dat op te lossen. Prima. Kom maar op.

Geen donder
Maar als je de waarde van een toneelstuk meet aan de hoeveelheid bezoekers, snap je geen donder van kunst. Sterker nog: zelfs als theater alleen nog gezien wordt door een kleine, intellectuele elite heeft het bestaansrecht en verdient het subsidie.

Amels noemt de kunstensector een 'mongoloïde kasplantje' omdat zij zichzelf niet kan bedruipen. Niet alleen bijzonder ongepast, maar ook belachelijk: dat is als een filosoof dom noemen omdat hij arm is. De taak van kunst is niet om zo veel mogelijk mensen te vermaken. Als dat wel zo zou zijn, dan zouden we subsidie zonder moeite af kunnen schaffen: Rieu en Van Duin bewijzen dat entertainment prima zonder kan.

Publieke taak
Kunst heeft een publieke taak. De taak van kunst is om zich op een kritische en intelligente manier te verhouden tot onze tijd. Om commentaar te leveren, onwenselijke gedachtes ongegeneerd te kunnen uiten en onmogelijke dromen even waar te laten worden. Kunst daagt uit en draagt bij aan het emotioneel en intellectueel discours. Dat dit gebeurt, is in het belang van alle Nederlanders. Het liefst in volle zalen in heel Nederland, uiteraard, maar als in een toneelzaal vijf mensen geïnspireerd of geïrriteerd worden, is dat waardevol.

Zeker als die vijf mensen deel uitmaken van die enge, intellectuele elite: dan is de kans groot dat de ideeën, inzichten en visies die opgedaan zijn in het theater hun weg vinden in tv-series, journalistieke producties en politiek beleid. In architectuur. In de opening van de Olympische Spelen in 2028.

Zo inspireert kunst cultuur en is het bereik van de mensen uit het theater veel groter dan alleen de mensen in die zaal. Een land is gebaat bij een intelligent discours, een denken dat boven het alledaagse uitstijgt, en kunst heeft daarin een belangrijke laboratoriumfunctie. Het is voor alle Nederlanders dus veel belangrijker dat de inhoud van kunst waardevol is, dan dat de zaal vol zit.

Entertainen
Wanneer je, zoals Amels betoogt, theater dat weinig publiek bereikt bestraft, zorg je ervoor dat gezelschappen minder gaan experimenteren en meer gaan entertainen. Je belast ze met de verantwoordelijkheid om op safe te spelen. Daarmee vernietig je juist die inhoud die theater uniek en waardevol maakt. Als theater geen laboratorium voor gedachte-experimenten is, maar een entertainmentmachine, kan je de boel opdoeken.

Daarmee wil ik niet zeggen dat de huidige situatie perfect is. Omdat er een kleine groep mensen is die nu veel naar de schouwburg gaat, wordt veel toneel gemaakt in een beeldtaal die vooral interessant is voor getrainde kijkers. Dat kan beter. Ook marketing heeft een serieuze taak: misschien wel de grootste tragiek van theater is dat er een veel groter publiek voor is dan er nu in de zalen zit. Iedereen die House of Cards kijkt, kan ook van Richard III houden.

Het is dus waardevol om de discussie te voeren: hoe kunnen we publiek naar het theater krijgen? Maar door theater dat te ontnemen wat het uniek en waardevol maakt, de ideeën, maak je het land dommer. En dat is iets waar alle Nederlanders last van gaan krijgen.

Daan Windhorst is toneelschrijver voor onder meer Het Zuidelijk Toneel en De Kosmonaut

 
De taak van kunst is om zich op een kritische en intelligente manier te verhouden tot onze tijd. Om commentaar te leveren, onwenselijke gedachtes ongegeneerd te kunnen uiten en onmogelijke dromen even waar te laten worden.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden