Zelf soldaat worden in het Legermuseum

De moderne militair moet voortdurend keuzes maken. Bezoekers ook, ten behoeve van een beter begrip...

DELFT ‘Waarschuwing! Tijdens de film Onder Vuur, militaire dilemma’s neemt u dezelfde zware beslissingen die militairen moeten nemen bij het uitvoeren van hun missie. Voor veteranen kan deze film confronterend zijn. De voorstelling is niet geschikt voor kinderen onder de 12 jaar.’

Zo begint de nieuwe multimediale experience in het Legermuseum dat vanaf vandaag te beleven is. Het museum in Delft wil voortaan meer bieden dan speren en gala-uniformen in vitrines. De bezoeker moet zelf in de schoenen van de vredessoldaat kunnen staan.

Dat kan in een kleine, donkere ruimte met drie filmschermen en zestien zuiltjes met daarop een groene en een gele knop. Terwijl het groene landschap van Bosnië voorbijglijdt, zegt een mannenstem: ‘Je leert als officier dat je soms moet kiezen tussen leven en dood.’

Een tiental leerlingen uit drie-vwo van het Lyceum Ypenburg in Den Haag volgt de film met de hand aan de knop. Al gauw doemen de eerste dilemma’s op: wel of niet op vredesmissie, een zwaargewonde strijder meenemen of laten liggen, de man uitleveren of niet.

De beelden zijn authentiek en beklemmend, de benodigde informatie over mandaat, oorlogsrecht en mogelijke consequenties wordt aangereikt door acteurs die een soldaat, een officier en een topambtenaar spelen. En dan kan de bezoeker zelf kiezen en zo het scenario van de film beïnvloeden.

De sneuvelbereidheid onder de scholieren blijkt hoog. En zo staan ze in juni 1995 opeens tussen de Bosnisch-Servische troepen van Mladic en duizenden angstige vluchtelingen in de enclave Srebrenica. Wat zou jíj doen; een vuurgevecht beginnen om te proberen die soldaten te stoppen, of dit probleem aan de VN overlaten?

‘We willen meer begrip kweken voor het werk van de krijgsmacht’, zegt museumdirecteur Gert Groenendijk. Hij ziet het als zijn taak de militaire geschiedenis voor een groot publiek te duiden en dat lukt volgens hem niet meer met drie helmen in een vitrine. ‘Het moet confronterender, minder vrijblijvend. Er wordt te gemakkelijk geoordeeld vanuit de luie stoel.’

Wie probeert in de schoenen van een hedendaagse soldaat te staan, stelt Groenendijk, komt tot een beter doordacht oordeel. Hij hoopt tevens dat de multimediale installatie het aantal bezoekers naar zijn museum opstuwt van 60 duizend naar 80 duizend man per jaar.

Terug naar Srebrenica. De knoppen worden ingedrukt en dan blijkt dat ditmaal wél het vuur zal worden geopend op het Bosnisch-Servische leger. Wat er dan gebeurd zou zijn, is een vraag die mening Nederlander zich de afgelopen elf jaar heeft afgevraagd.

Maar het museum, dat wordt gesubsidieerd door het ministerie van Defensie, brandt de vingers niet aan deze vraag. Een aftiteling vermeldt slechts de ware, gruwelijke afloop.

‘Ik heb veel geleerd’, zegt Fleur Kegel (15). Zij besloot de enclave te verdedigen, al was kans op Nederlandse doden groot. ‘Dan moet je maar geen militair worden.’ Haar klasgenoot Alwin van der Brugge: ‘Wat zijn een paar honderd levens tegen zevenduizend?’

Videoverslag

Wat zou u doen?> www.vk.tv

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden