Zeldzame circusmuziek

De muziek en de tv-commercial: het is de bedoeling dat ze elkaar versterken, maar soms ontstijgt het liedje de reclame....

Koen Schouten

Circusmuziek spelen, is een kunst op zich. En dan hebben we het over échte circusmuziek, muziek waar het paarden- en clownszweet vanaf druipt, die ruikt naar mest en zaagsel. Rafelige trompetjes, schonkige drums. Niet die slappe supermarktsaus van Cirque de Soleil, maar dat terzijde.

Het Willem Breuker Kollektief is een van die zeldzame bands die echt als een circusorkest kunnen klinken. Niet gek dus, dat de Stichting Lege Batterijen voor haar reclames waarin huisdieren acrobatische toeren uithalen, muziek van het ruim dertig jaar bestaande orkest van de (free)jazzsaxofonist en componist Willem Breuker gebruikt.

De cavia's van een meisje doen een handstand met ringen in hun kooi, maar als ze een foto wil maken, is de batterij leeg. Goudvissen geven een dolfijnenshow in hun kom, maar wanneer peuter opa waarschuwt, hoort die het niet omdat de batterij in zijn gehoorapparaatje leeg is. Lever lege batterijen in en je kunt een reis winnen, is de boodschap.

Het nummer in de reclame is een voortsnellend hoempa-acrobatenstuk met karakteristieke wendingen om halsbrekende acties aan te zetten.

Oorspronkelijk is het helemaal geen circuslied. Song of Mandalay komt uit de musical Happy End uit 1929 van de schrijver Bertolt Brecht en de componist Kurt Weill.

De twee Duitsers maakten in de jaren twintig en dertig naam met maatschappelijk geëngageerd muziektheater. Ze waren marxisten en tegen de nazi's, waardoor beiden uiteindelijk naar Amerika hebben moeten vluchten.

Het meest bekende werk van Weill en Brecht is Die Dreigroschenoper uit 1928. De opvolger Happy End was een stuk minder succesvol. Hij is maar zeven keer gespeeld, omdat de voorstellingen ontaardden in spontane tirades van de spelers tegen het overwegend welgestelde publiek. Toch komen enkele van de mooiste Brecht-Weill liederen uit de musical, waaronder Surabaya Johnny en Bilbao Song. Die zijn bekend geworden door latere uitvoeringen van onder meer Weill's vrouw, de zangeres Lotte Lenya.

Willem Breuker geldt wereldwijd als een van de grootste Weill-experts. Hij heeft prachtig materiaal aan de vergetelheid ontrukt door het op zijn eigenwijze manier met het Kollektief te spelen, vaak met actrice Loes Luca als zangeres.

Van Song of Mandalay zijn naast de instrumentale versie van Willem Breuker nauwelijks opnamen te vinden. Ooit klonk het lied slechts zeven keer in het theater, nu is het al zo'n vijf jaar lang geregeld op televisie te horen.

In de volledige versie speelt Breuker ook nog eens een heerlijk snaterende solo op sopraansax. Zo kwam het toch nog goed. Nu de keyboards er nog uit bij het circus.

Koen Schouten

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden