Tv-recensieHet Dorp

Zelden overstijgt in Het Dorp de definitie van wat dorpen aantrekkelijk maakt de aloude clichés

null Beeld

Wie woensdag geen stadsgezicht meer verdroeg, kon bij Omroep Max de geneugten van het platteland proeven. ‘Het ware karakter van de Nederlander kun je beter leren kennen in het dorp dan in het rumoer van de stad’, orakelt acteur en presentator Huub Stapel van de docuserie Het dorp. Hij is weliswaar zelf veertig jaar geleden al uit zijn Limburgse dorp naar Amsterdam vertrokken, ‘maar het dorp is nooit uit het jongetje verdwenen’. Hetzelfde geldt voor schrijver en copresentator Wim Daniëls, die in 2019 een boek schreef over de wegkwijnende kleinschalige woonvorm waarop deze serie met vlindergewicht is geïnspireerd.

Zeg je platteland, dan zeg je folklore, boeren en de publieke omroep die een oldtimer afstoft. Zo figureert in Het dorp een motor met zijspan waarop het duo alleen tijdens de leader rijdt, overigens is het een geparkeerd nostalgisch ornament. In aflevering 3 doen Stapel en Daniëls het Friese Warga (onder Leeuwarden), het Overijsselse Bathmen en het Zeeuwse Waarde aan. Hun leed is eender. Winkels en scholen sluiten, levendigheid verdwijnt. Eerst de bakker, dan de slager, dan de Spar en Vivo. Dorpsbewoners zien het met lede ogen aan, maar blijkbaar is de aantrekkingskracht van de bonuskaart toch groter dan de mondeling beleden liefde voor de middenstand.

Enige gemakzucht is het tweetal niet vreemd: zelden overstijgt hun definitie van wat dorpen aantrekkelijk maakt de aloude clichés: kleinschaligheid, ons-kent-ons, burenhulp, rust en ruimte. In Weerde beleven ze de laatste bedrijfsdag van de buurtsuper. Een verkoper vertelt dat ze geen kostwinner is, haar baan is ‘een extraatje’, dus zij redt zich wel. Dan wordt het drama maar buiten gezocht, bij een oudere klant wier boodschappen in de kofferbak worden getild. Daniëls: ‘Ze zetten het in de auto voor u.’ De vrouw: ‘Doen ze misschien ergens anders ook wel.’ Daniëls, bijna verbeten: ‘Dat denk ik niet.’

Wim Daniëls en Huub Stapel besjonkelen in Warga, Friesland. Beeld Omroep Max
Wim Daniëls en Huub Stapel besjonkelen in Warga, Friesland.Beeld Omroep Max

In Bathmen bezoekt Stapel rapper Sjaak, ras-Amsterdammer die met zijn vrouw in haar geboortedorp is neergestreken. Sjaak is er dik tevreden. Er drentelen pony’s in zijn riante tuin. ‘Een typisch geval, die Sjaak. Totaal tegendraadse trendsetter die zegt: ik ga in een dorp wonen’, zegt Stapel. Typisch zo’n moment waarop het zich wreekt dat hij noch Daniëls heeft leren interviewen. Open deuren zijn hun deel: Sjaak vertelt welwillend hoe een buurvrouw zomaar een pomp bij hem kwam lenen. Het enthousiasme over die gebeurtenis moet begrijpelijkerwijs uit zijn tenen komen.

In Warga bezoeken de twee een café dat overleeft dankzij ondernemende dorpsgenoten. Ze zien een visserman een fuik boeten en maken een praatje met de brugwachter. Ze kuieren over de dorpsstraat, met de handen op de rug. ‘Besjonkelen’, heet dat in ‘zijn’ Aarle-Rixtel, zegt Daniëls. Geen onvertogen woord klinkt.

Heftig borrelt plots het verlangen op dat de Ljouwerter Slauerhoff klank gaf: ‘Nooit wordt zoo’n plompe boerenkop gesneld/ En nooit, neen nooit gebeurt een mooie passiemoord.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden