Zelden is animatie zo creatief als in Anomalisa

Bedrieglijk eenvoudige vondsten laten Anomalisa onderhuids broeien. Kaufman slaagt erin de gemoedstoestand van de hoofdpersoon naar een unieke animatiestijl te vertalen.

null Beeld
Beeld

Zelden is animatie zo uitzonderlijk creatief en vindingrijk en tegelijk zo teleurstellend gewoontjes toegepast als in Anomalisa, de tweede speelfilm waarvoor Amerika's origineelste scenarist Charlie Kaufman (Being John Malkovich, Eternal Sunshine of the Spotless Mind, Synecdoche, New York) plaatsnam op de regiestoel.

De stop-motion-animatiewereld die Kaufman optuigt met Anomalisa (Oscarnominatie voor beste animatie, samen met animatieregisseur Duke Johnson) vertegenwoordigt tot in het kleinste detail het innerlijk van zijn hoofdrolspeler, de Britse klantenservicegoeroe Michael Stone (stem van David Thewlis). Aan het begin van de film, het is avond, arriveert Stone op het vliegveld van Cincinnati om de volgende dag een van zijn gewaardeerde speeches te geven.

Unieke animatiestijl

De kortdurende trip herbergt zichtbaar routine - in andere steden zijn de taxirit naar het hotel en het inchecken in zo'n anonieme kamer exact hetzelfde verlopen, de film heeft geen woorden of beelden nodig dat uit te leggen - maar in Stones geval is er iets anders aan de hand: de sleur heeft hem geestelijk verdoofd. Stone is depressief. Dat Kaufman erin slaagt die gemoedstoestand naar een unieke animatiestijl te vertalen, is de grootste verdienste van Anomalisa.

De personages in Anomalisa zijn poppen en zo ogen ze ook: huid van stof, lichaam net niet helemaal in verhouding, een naad in het gezicht. Popmensen zijn het, heel bewust en precies zo gemaakt, om de eenvoudige reden dat Stone zichzelf en anderen als popmensen ervaart. Alles neutraal, alles hetzelfde. Tegelijk is elk contact vreemd en ongemakkelijk, omdat Stones geest de aansluiting met zijn omgeving heeft verloren. Fluisteren mensen nou echt zijn naam als hij ergens zijn entree maakt, of zit het slechts in zijn hoofd? Is de kofferjongen in het hotel echt zo ongemakkelijk-formeel? En schuurt die impulsieve date met een labiele oude vlam uit de buurt werkelijk zo pijnlijk dat het kunst wordt?

Artikel gaat verder onder de video

De echtste seksscène in de filmgeschiedenis

Door animatie in te zetten als middel om gevoelens van distantie en derealisatie tot leven te wekken, betreedt Kaufman onontgonnen paden. En nog voor die introspectieve stijl het publiek dreigt weg te jagen, tovert de regisseur-scenarist zijn film om tot liefdesverhaal. Stone realiseert zich hoezeer hij geraakt wordt door hotelgast Lisa als haar stem (Jennifer Jason Leigh) anders klinkt dan alle andere stemmen in zijn omgeving (letterlijk: Tom Noonan sprak alle andere stemmen in). De daaropvolgende veelbesproken seksscène is mogelijk de eerlijkste en echtste in de filmgeschiedenis, maar het zijn juist de vondsten van bedrieglijke eenvoud die Anomalisa zo sterk onderhuids laten broeien.

Dat het nergens zo mooi uitbundig uit de bocht vliegt als je inmiddels van Kaufman verwacht, mag je uiteindelijk geen teleurstelling meer noemen. Anomalisa is een klein, origineel en intens persoonlijk depressiedrama.

Anomalisa. Animatie. Regie. Charlie Kaufman en Duke Johnson. Met. Stemmen van: David Thewlis, Jennifer Jason Leigh en Tom Noonan. 90 min., in 11 zalen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden