Zeggenschap gewenst voor auteurs ‘audiotitels’

Een luisterboek was ooit een ‘zorgproduct’, bedoeld voor blinden en slechtzienden. Maar nu filerijdend en multitaskend Nederland massaal het luisterboek heeft ontdekt, zijn ze ook commercieel interessant.

Maar de Stichting Auteursdomein en een aantal schrijvers van wie boeken zijn opgenomen in de blindencollectie, maken nu bezwaar. De auteurs, onder wie Marjan Berk en Jona Oberski, zijn het er niet mee eens dat hun werk nu voor álle bibliotheekleden beschikbaar is, zonder dat de audiobestanden tegen kopiëren zijn beveiligd en zonder dat zij een vergoeding krijgen voor het uitlenen. ‘Het is raar dat de auteurs nooit om toestemming is gevraagd’, zegt Pauline van de Ven van Stichting Auteursdomein, ‘want als je werk wordt verspreid onder openbare bibliotheken, en zeker als het zo te kopiëren is, doorkruist dat de commerciële vraag.’

En er is een misschien nog wel groter bezwaar: de luisterboeken zijn ingesproken door vrijwilligers van de inmiddels opgeheven blindenbibliotheken. Dat is zonder inspraak van de schrijver gebeurd, en niet altijd in de sfeer van het boek, stelt Van de Ven. ‘Voornamelijk de wat oudere opnames zijn ingesproken door vrijwilligers van de kerk. En die lezen vaak heel stichtelijk voor, alsof ze een bijbelvoordracht houden. Van de lichtvoetigheid of ironie die ik in mijn boeken stop, blijft dan natuurlijk niks over.’

In de collectie zitten talloze titels van bekende schrijvers als Maarten ’t Hart, Arnon Grunberg en Gerrit Komrij. Die weten vaak niet eens dat die onofficiële luisterboeken in elke bibliotheek op te vragen zijn. Zo ook Arthur Japin niet, die met negen titels is vertegenwoordigd. ‘Dat boeken bedoeld voor blinden nu ook aan anderen worden uitgeleend, zonder dat je daar als auteur weet van hebt, daar is iets vreemds aan. Maar ik kan me er niet heel druk om maken.’

De Vereniging van Openbare Bibliotheken weerspreekt overigens dat de blindencollectie voor ieder lid te leen is. Directeur Jan-Ewout van der Putten: ‘De collectie is alleen bedoeld voor blinden en slechtzienden.’ Maar volgens Van de Ven controleren bibliotheken dat helemaal niet. Van der Putten: ‘Controle is inderdaad soms lastig, maar dat is een andere discussie.’ Op 9 december treden de partijen in overleg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.