Interview

Zeg me uw leeftijd en ik vertel u uw muzieksmaak

Geheugenpsycholoog Douwe Draaisma (59) kan leeftijden schatten met behulp van onze muzieksmaak. Ons 'popvenster' bevindt zich tussen ons 15de en 25ste levensjaar. Dat demonstreert hij op De Nacht van Kunst & Wetenschap in Groningen.

Geheugenpsycholoog Douwe Draaisma Beeld Harry Cock/ de Volkskrant

Zeg me uw leeftijd en ik zeg u wat u mooi vindt?
'Het is lastig. Mensen erkennen niet graag dat hun muzieksmaak beperkt is en dat er na hun 25ste weinig bij komt. Toch is het zo. De voorkeur voor bepaalde popmuziek hangt grotendeels aan de periode tussen ons 15de en 25ste levensjaar.'

Hoe komt dat?
'Die tijd, de volwassenwording, is een belangrijke periode in ons leven. Je bent op zoek naar sociale identiteit, beleeft veel dingen intensief met leeftijdgenoten. Muziek luisteren maakt een belangrijk deel uit van van die zoektocht.'

Schuifelen!
'Popmuziek heeft grote emotionele waarde. Veel stelletjes hebben een nummer dat ze 'ons' nummer noemen, dat hoort bij het moment dat hun relatie begon. Dat is nooit de Matthäus-Passion.'

De theorie is dat het geheugen naarmate we ouder worden, meer teruggrijpt naar de adolescentieperiode. Geldt dat ook voor ons muziekgeheugen?
'Er bestaat een fenomeen dat de 'reminiscentiehobbel' wordt genoemd. Na je 60ste gaat je geheugen erop achteruit, maar de adolescentieperiode levert relatief meer levendige herinneringen op. Als je oudere mensen vraagt naar belangrijke herinneringen, zie je een enorme piek in het tijdvak tussen de 15 en 25 jaar.'

Waarom is dat?
'Omdat je in die periode veel dingen voor het eerst doet. Je eerste baan, de eerste vakantie alleen. De eerste keer op jezelf wonen. Dat grijpt in. Van de periode na je 30ste komen minder gebeurtenissen bovendrijven die mensen zelf als belangrijk typeren.'

Hoe toont u op de Nacht van Kunst & Wetenschap aan dat wij een beperkt 'popvenster' hebben?
'Ik presenteer tekstregels van bekende popnummers uit verschillende perioden op een scherm. Niet het refrein, dat zou te makkelijk zijn. Maar een regel ergens achter in een songtekst. Bijvoorbeeld: There are heroes in the seaweed. Ik vraag het publiek de herkomst te noemen.'

Geen idee, wat is het?
'Suzanne van Leonard Cohen. U bent van na 1960. Deze tekst was niet zo makkelijk. Het komt erop neer dat mensen sneller een nummer herkennen uit de periode dat ze 20 waren, dan iets recents.'

Het popvenster blijft statisch als je jeugd voorbij is?
'De uitdrukking 'dat is mijn muziek' of 'de muziek van mijn tijd' bevat veel waarheid. Die uitdrukking gaat meestal gepaard met een waardeoordeel. Voor babyboomers is er na de Stones en Dylan niets beters gekomen. Hun voorkeur heeft niet met kwaliteit te maken. Iemand die in 1972 geboren is, herkent niet de Stones, maar Bon Jovi meteen.'

De ene muziekperiode is niet beter dan de andere?
'Ik ben huiverig om daar uitspraken over te doen. Ikzelf ben van 1953, maar ik zou niet willen beweren dat Van Morrison de beste zanger ooit is. Hoewel, als je met leeftijdgenoten onder elkaar bent, is dat wel verleidelijk.'

Kunnen we iets met deze kennis?
'De commerciële toepassingen zijn er al, vaker dan je denkt. Als je weet dat whiskydrinkers over het algemeen wat oudere mannen zijn, moet het reclamefilmpje muziek bevatten uit de tijd dat die mannen 20 waren. Dat is schaamteloos effectief.'

Music & Memories, Douwe Draaisma in de Nacht van Kunst & Wetenschap, Groningen, 2/6, in Academie Minerva. Het festival is door de hele stad; het programma staat op denachtvankunstenwetenschap.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden