Zeepsop aan een ooglid

Een prachtig zwart doosje omvat de 33ste uitgave van het Haarlemse tijdschrift De Zingende Zaag. Op het doosje staan in grote witte en zilveren letters de woorden 'OM ZEEP' gedrukt, met daartussen in kleine letters: 'schuld/ onschuld/ gedichten + zeep/ George Moormann'....

Peter Swanborn

In het doosje bevindt zich een stuk gitzwarte zeep (volgens het colofon bestaande uit exotische ingrediënten als berkenteer, zwavel en pek, en van een geur voorzien met behulp van sinaasappel, mango, sandelhout en tabak) met aan de ene zijde in reliëf het woord 'schuld' en aan de andere zijde het woord 'onschuld'.

Het zwart-kartonnen zeepdoosje bevat ook een klein boekwerk dat op de eveneens zwarte omslag voozien is van een grote witte 'o'. De 'o' van onschuld en de 'o' van 'om zeep'. In het boekje zijn 18 pagina's gevuld met 'variaties uit 5 grondvormen van industriële grafstenen vervaardigd uit beton'.

Deze stempel-achtige afbeeldingen die meer nog op stukken zeep dan op grafstenen lijken, worden voorafgegaan door 12 gedichten met titels als 'la savonnerie', 'meneer de beer' en 'wat zweet je lekker'. De schrijver van deze gedichten is George Moormann, de drijvende kracht achter De Zingende Zaag en tevens redacteur van het veel degelijker tijdschrift Tirade.

Hij dicht: 'Ik sprak een verkoopster die mij/ bezwoer dat de zonde/ maar een gedachte is,/ ze gaf me een door en door zwart zeepje/waarop zij in haar eigen zwierige/ handschrift schuld had geschreven.' En: 'het zeepje van de meester/ die jou van Pontius naar Pilatus stuurt' en 'zoals je een emmer sop optilt/aan één ooglid,// daarbij zo min mogelijk zeep morsend,// zo oefen je om schuld/ los van haar omgeving te zien.'

De symboliek van zeep als onwillig middel om schuldige handen mee schoon te wassen is zo oud als zeep zelf. Helaas weten de gedichten van Moormann hier weinig aan toe te voegen. Ze zijn menigmaal slordig (wie een emmer sop optilt, morst geen zeep maar sop), lijken snel geschreven en de beelden vertonen weinig onderlinge samenhang. De Zingende Zaag mag dan zijn tweede lustrum vieren, in feite is deze jubileumuitgave niet veel meer dan een fraai verpakte, maar magere dichtbundel van een hoofdredacteur die het liefst zijn eigen werk leest.

De zeepdoos is het laatste project van de vaste vormgever van De Zingende Zaag, Thomas Widdershoven. Hij heeft inmiddels de nodige prijzen gewonnen en houdt de Zaag nu voor gezien. Zijn opvolger, Jo Klaps van ontwerpbureau 'Brussels Lof', geeft alvast een voorproefje met een uitklapbare wandelroute door Haarlem en een overzicht van tien jaar Zingende Zaag. Dit vouwblad wordt gelijk met de 33ste Zaag verkocht maar hoort in feite bij een tentoonstelling die al was afgelopen voordat de Zaag in de winkel lag. De geschiedenis van De Zingende Zaag wordt erin beschreven aan de hand van veelal lovende reacties uit de pers. Een keuze die meer getuigt van ijdelheid dan van dankbaarheid ten aanzien van de vele auteurs die jarenlang aan de Zaag hebben meegewerkt.

De vorige Zingende Zaag was het prachtige 'Tabula rasa'-nummer waarin met behulp van een bijgeleverd zakje grafietpoeder onzichtbare gedichten tevoorschijn 'gekwast' konden worden. Anderhalf jaar moesten de fans van de Zaag wachten en nu ligt er een zeepdoos die misschien bedoeld is als grafkist. De woorden 'om zeep' lijken althans in die richting te wijzen. Hoe het ook zij, de Zingende Zaag heeft zich deze keer schuldig gemaakt aan pretentie en zal, wil het zichzelf niet daadwerkelijk om zeep helpen, flink moeten boenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden