Zangeres Klaartje van Veldhoven gaat over muzikale grenzen

Niet normaal, die sopraan

Zangeres Klaartje van Veldhoven voelt zich net zo thuis bij de 'jazzo's' als bij de 'klassiekers'. Op haar nieuwe cd Normal gets you nowhere gaat ze over alle grenzen.

Klaartje van Veldhoven Beeld Merlijn Doomernik/ Hollandse Hoogte

Klassiek sopraan? Niet echt. Jazzsopraan? Ja en nee. Hybride sopraan dan? Sopraan-plus, of 2.0? Vraag zangeres Klaartje van Veldhoven (36) niet in welk muzikaal straatje ze zichzelf zou stoppen. Elk antwoord schiet te kort. Wie haar nieuwe cd Normal gets you nowhere beluistert, hoort waarom.

Want op haar derde cd presenteert Van Veldhoven een aantal verrassingen. Waren op haar eerste twee albums louter klassieke composities uit de 17de en 18de eeuw te horen (Bach op Komm in mein Herzenshaus, 2013; Henry Purcell en William Byrd op Songs of Clarity, 2014), op haar nieuwe album vervult Van Veldhoven voor het eerst zelf de rol van maker.

Ongedwongen

De veertien liederen op Normal gets you nowhere voeren de luisteraar door een wirwar van genres en stijlen. Van Veldhoven boekte drie dagen een studio in Osnabrück, nodigde er muzikale vrienden uit die de kunst van het improviseren niet schuwen en nam op waar ze zin in had. Ongedwongen, zonder een lijst van liedjes af te vinken. 'Bij mijn eerdere opnamen was vooraf al besloten wat op het album moest komen. Nu was die druk er niet.'

Niet alleen de muzikanten, ook de keuze van de liedjes maken duidelijk dat Van Veldhoven nu iets anders wilde dan alleen klassiek, de stijl waarin ze geschoold is. Hoewel de werken van componisten als Telemann, Händel en Buxtehude het album een klassiek fundament geven, zijn hun uitvoeringen dusdanig bewerkt dat het label klassiek op zijn minst ter discussie staat. Structuren zijn omgegooid, er is ruimte voor improvisatie en allerhande niet-westerse klankkleuren.

Bovendien worden de klassieken aangevuld met volksliedjes (zoals het Ierse Danny Boy), werk met eigen teksten en compleet vrije improvisaties. Zo voorzag Van Veldhoven de van oorsprong instrumentale compositie Carrousel van partner en jazzpianist Rembrandt Frerichs van een eigen tekst. Over het Arabische lied Ramani zingt de sopraan een tekst van de Franse schrijfster Louise de Vilmorin. Gewoon, omdat het goed voelde dat te doen.

Normal gets you nowhere, uitgegeven in eigen beheer.

Vrijdag 14/4 Matthäus-Passion, Jacobikerk, Utrecht
15/4 Nicolaikerk, Utrecht
7/5 Duo Bert van de Brink, Sijthoff, Leiden
2/6 Rembrandt Frerichs Trio, Oranjewoud Festival, Friesland

Jazzo's

Van Veldhoven heeft zichzelf willen uitdagen. 'Normal gets you nowhere toont een muzikale kant die altijd al in mij heeft gezeten', vertelt ze op de muziekzolder bij haar thuis in Den Haag. Al op het conservatorium bracht ze zeker zo veel tijd door met de 'jazzo's' als met studenten van de klassieke afdeling, waar haar zangopleiding toe behoorde. 'Ik verbaasde me er altijd over hoe strikt gescheiden die twee werelden waren. Voorspeelavonden van de jazzafdeling werden zelden bezocht door 'klassiekers'. Voor mij was dat juist logisch. Ik heb altijd naar uiteenlopende muziek geluisterd. Wat er op zulke avonden muzikaal gebeurde, gaf me nieuwe inzichten. De sfeer was ook veel minder competitief.'

Het vergde tien jaar voordat ze het album dat haar liefde voor jazz en andere genres verbond, kon gaan maken. 'Op het conservatorium merkte ik vaak genoeg dat de gedachte was: Bach hoor je zo en zo te spelen, Schubert zo. En dat is goed, anders heb je als jonkie geen idee welke richting je uit moet zwemmen. Maar daarna ga je zoeken: wat vind ík? En waarom? Dat kost gewoon tijd.'

Vertrouwen

Met Normal gets you nowhere keert Van Veldhoven de klassieke muziek niet de rug toe; wel de regeltjes die er gelden. En daarin staat ze niet alleen, denkt ze. Veel muzikanten uit Van Veldhovens generatie willen af van de genregrenzen. 'Het zijn allemaal makers. Ze zijn traditioneel geschoold, maar niet gebonden aan orkesten. Ze zullen een klassiek werk nooit integraal uitvoeren omdat dat nu eenmaal de norm is. Ze willen ermee knutselen, erop improviseren, zonder het origineel geweld aan te doen.' Op wie doelt ze? Saxofonist Ties Mellema, harpist Remy van Kesteren, het Matangi Quartet en, in dicht bij huis, pianist Rembrandt Frerichs.

Van Veldhoven verwierf het vertrouwen voor haar album-naar-eigen-regels-idee door projecten waarbij ze het afgelopen jaar betrokken was. Als artist in residence in de Stadsgehoorzaal in Leiden leidde ze de muziekvoorstelling De Kerstpassie, een alternatieve vertelling van het kerstverhaal voor kinderen. In het NPO Radio 4-programma Diskotabel maakte ze deel uit van het deskundigenpanel dat nieuwe cd's bespreekt.

Met de naderende passie-uitvoeringen keert Van Veldhoven weer terug naar het klassieke repertoire. 'Dat hoort óók bij me. Heel erg zelfs.'

Maar verwacht niet dat ze overal braaf de gedicteerde noten zal zingen. 'Een extra versierinkje hier of daar, dat moet kunnen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.