Interview

Zanger Ben Howard over zijn nieuwe album: ‘Ik vind mijn nieuwe liedjes veel beter’

null Beeld Ben Howard / Universal Music
Beeld Ben Howard / Universal Music

Het was een mooie tijd, toen hij zijn megahit Keep Your Head Up (2011) schreef, maar zanger Ben Howard (33) heeft geen last van nostalgie. Hij wil dóór, en wel met een heel ander soort liedjes.

Op vakantie in Portugal in de zomer van 2018 reed Ben Howard (33) zomaar wat rond in zijn huurauto. Luisterend naar nieuwe muziek zoals hij dat graag doet. Vooral Santa Agnes, een nieuw, erg lang nummer van Aaron Dessner, trok zijn aandacht. De arrangementen, die tussen elektrisch en akoestisch in hingen en waarbij je niet kon horen waar de gitaren ophielden en de synths begonnen, intrigeerden hem mateloos. Dat moest hij onthouden voor als hij weer de studio in ging.

Zijn derde album Noonday Dream was net uit. Daarop had hij afstand genomen van de opgewekte folkliedjes waarmee hij in 2011 was doorgebroken. Nummers als Only Love en Keep Your Head Up, die uitkwamen in een tijd dat Ed Sheeran en Mumford & Sons voor het eerst van zich lieten horen met aanstekelijke kampvuurmeezingers.

Ook de liedjes van Howard hadden hun bierhefmomentjes en werden grote hits. Maar de zanger zelf had meteen al geen zin meer om aan die stijl vast te houden. Hij was geen crowdpleaser zoals Sheeran.

‘Ik ben nooit muziek gaan maken om beroemd te worden’, zegt de Brit via een Zoom-verbinding vanaf het eiland Ibiza, waar hij tegenwoordig woont. Howard vertelt over zijn nieuwe plaat die in de Portugese Algarve werd geboren. Een album dat muzikaal nog verder afstaat van de gemoedelijke folkpop van zijn debuut. Meezingers en hits zijn wederom niet te vinden op Collections from the Whiteout. ‘Nee, ik ben geen entertainer’, zegt hij nog maar eens.

Toch is het, anders dan de zich wat traag voortslepende vorige twee platen, wel een album geworden dat meteen bijzonder intrigeert. De muzikale omlijsting van de liedjes is met vervormde gitaren en knetterende elektronica vaak schurend, maar zo om de bevende, hoge stem van Howard heen gevouwen ontstaat er steeds een bijzonder bouwwerkje.

De architect is Aaron Dessner, die door Howard na zijn Portugese vakantie direct werd benaderd. Dessner is vooral bekend als gitarist en een van de liedjesschrijvers van de New Yorkse indieband The National. Maar hij werkte met tal van andere muzikanten en bands, waaronder Bon Iver, waaraan Howards nieuwe album – ook door de hoge, pregnante vocalen – regelmatig doet denken. En vorig jaar haalde Dessner het nieuws, toen superster Taylor Swift hem vroeg haar nieuwe album Folklore te produceren.

Als haar naam valt, schiet Howard meteen in de verdedigingsmodus. ‘Mijn plaat was al lang klaar toen Swift met Dessner aan het werk ging’, roept hij een tikkeltje geërgerd. Dat we vooral niet denken dat Taylor Swift hem op een idee heeft gebracht.

Zullen we niet doen. Howard vloog pre-covid anderhalf jaar lang iedere paar maanden op en neer naar New York, waar Dessner zijn studio heeft. ‘Ik zong en speelde voortdurend allemaal fragmenten van liedjes in op mijn smartphone. Zo had ik een bibliotheek van honderden voice notes waarmee ik iedere keer naar Aaron vloog. Ik ben slecht in het organiseren en archiveren van mijn eigen werk, maar Aaron wist overal goed raad mee. Wat ook handig bleek, was zijn dikke adressenboek. Zo ongeveer alle nog levende sessiemuzikanten had hij erin verzameld. En ze namen allemaal meteen de telefoon op als hij belde.’

Aaron Dessner

Aaron Dessner (44) speelt net als zijn tweelingbroer Bryce gitaar in de Amerikaanse rockband The National, waarvoor beide broers ook muziek componeren. Samen met Justin Vernon (Bon Iver) bracht hij in 2018 onder de naam Big Red Machine een album uit, daarnaast is hij actief als producer. Hoewel hij behalve met Ben Howard ook werkte met Lisa Hannigan en Sharon van Etten, en hij in indie-kringen een grote reputatie geniet, drong zijn naam pas door in de mainstream toen Taylor Swift hem vorig jaar benaderde om samen op afstand van elkaar te werken aan het quarantaine-album Folklore. Het succes ervan leidde eind vorig jaar al tot een vervolgalbum, Evermore.

Jazzdrummer Yussef Dayes bijvoorbeeld, gaf aan twee liedjes precies de ritmische spanning die ze nodig hadden om niet, zoals veel nummers op Howards vorige plaat, vlak te blijven.

Maar er is nog iets anders dat het nieuwe werk onderscheidt. ‘Mijn teksten gaan niet meer over mezelf’, zegt de zanger haast opgelucht. ‘Ik heb jarenlang vastgehouden aan het adagium van de door mij zeer bewonderde Nina Simone, die stelde dat liedjes de tijd moesten reflecteren waarin ze geschreven zijn. Lastig voor iemand als ik, die eigenlijk niet geschapen is om diep in het nieuws te duiken en zich niet snel geroepen voelt te protesteren. De eis die ik dan maar voortdurend aan mezelf stelde, was dat ik eerlijk over mezelf moest zingen. Hoe voelde ik me?’

Dat is allemaal terug te horen op de drie vorige albums van Howard. De optimistische, blije jongen op Every Kingdom (2011), werd een wat zoekende existentialist op I Forget Where We Were (2014) en zocht vier jaar later op Noonday Dream (2018) gedesillusioneerd het isolement op.

Om zich niet nog meer van alles en iedereen te vervreemden, was er eigenlijk nog maar één uitweg. ‘Mezelf loslaten en mijn heil zoeken in personages van buiten. Verzonnen verhalen of oude nieuwsberichten en krantenstukjes die me fascineerden, daar kon ik echt heel veel mee.’

Zo gaat The Strange Last Flight of Richard Russell over een man die op de luchthaven van Seattle een vliegtuig stal, en staat in Crowhurst’s Meme Donald Crowhurst centraal, de Britse amateurzeezeiler die in 1968 tijdens een wedstrijd rond de wereld overleed.

null Beeld

Het loopt met al zijn personages slecht af, maar daar moeten we geen conclusies aan verbinden over zijn wereldbeeld, zegt Howard. ‘Het is leuk om waargebeurde verhalen te verwerken tot liedjes die dan weer net een andere betekenis krijgen. Verhalen die slecht aflopen pakken me gewoon meer. Andermans verhalen vertellen staat trouwens niet ver af van de folktraditie waar ik toch ook vandaan kom. Ik heb alleen geen zin meer om alles op mezelf te betrekken. Zo interessant ben ik niet. Ik ben een man met een gitaar die graag muziek maakt. Maar daarachter zit niet zo veel, dat mag je best uitvlakken.’

Vandaar wellicht het Whiteout in de albumtitel, dat ook zoiets als ‘uitvlakken’ kan betekenen? Howard heeft geen zin in om erop door te gaan. Praten over de betekenis van zijn werk heeft hem nooit geboeid. Mensen moeten hem er niet naar vragen, stelt hij resoluut.

Zoals we ook niet meer moeten vragen naar zijn pertinente onwil om bij optredens zijn hits ten gehore te brengen. Dat hij jarenlang niet of nauwelijks interviews gaf, had hiermee te maken. Maar, zo zegt hij nu, redelijk monter en zelfs even lachend: ‘Ik ben gewoon niet de makkelijkste waar het gaat om communicatie met mijn publiek. Ik begrijp het gevoel van nostalgie waarmee veel mensen naar concerten gaan. Die hebben mooie herinneringen aan Keep Your Head Up en willen dat gevoel van vroeger weer terug.’

Maar Ben Howard niet. ‘Ik kan niet blijven hangen in het verleden. Ik wil altijd verder, naar een volgend hoofdstuk. Every Kingdom was hoofdstuk 1. Het was mooi, het was prachtig, maar daarna moet je door. Ik wel tenminste.

‘En het is niet zo dat ik die eerste hits nooit heb willen spelen. Tot 2015 heb ik ze honderden keren met plezier gezongen. Maar daarna was het klaar. Ik voelde er niks meer bij, zag geen raakvlak met mijn nieuwe liedjes. Dus waarom zou ik ze dan nog zingen?

Om het publiek dat veel geld betaalt en in groten getale naar hem toe komt te behagen? Nee, daarvoor is Howard geen muziek gaan maken.

‘Ik kan dat ook domweg niet. Geloof me, als ik weer iets ga voelen bij die oude liedjes, zal ik ze zingen. Maar als ik optreed, doe ik dat omdat ik met mijn band muziek wil maken die er nog niet was. Iets nieuws creëren, zoeken naar de perfecte uitvoering. Aan het steeds maar weer spelen van dezelfde liedjes beleef ik geen enkele lol meer. En om eerlijk te zijn vind ik dit nieuwe werk veel beter. Ik hoop dat anderen dat ook horen.’

Geen bloemen en toespraken dus, nu dit jaar zijn hitalbum tien jaar bestaat? Howard schiet in de lach. ‘Nog geen seconde over nagedacht, tien jaar alweer. Maar nee, ik ben iedereen dankbaar en denk er met veel plezier aan terug, maar mijn vizier is echt gericht op de toekomst. Dat nostalgie-gen heb ik niet.’

Ben Howard

Collections from the Whiteout

Island/Universal.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden