Zal koning genomineerde schilderijen als 'schilderkunst' herkennen?

Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst

Vandaag reikt koning Willem-Alexander de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst uit. In het Paleis op de Dam verkennen de kanshebbers de uitersten van de schilderkunst.

Anne Forest, nino & shane, acryl op wandtapijt. Beeld Anne Forest

Zal de majesteit de genomineerde schilderijen nog als 'schilderkunst' herkennen? Vandaag ziet hij in het Paleis op de Dam de 24 kanshebbers op de Koninklijke Prijs voor de Vrije Schilderkunst, die zijn geselecteerd door een zelfstandige jury. Een aanzienlijk aantal is van de hand van kunstenaars die niet schilderen. Deze kunstenaars gebruiken plakband, vogelzand, teer of bijenwas als materialen. En als wel 'gewoon' wordt geschilderd, dan graag op een wandtapijt zoals Anne Forest doet, of op badkamertegeltjes zoals Rabi Koria laat zien.

De Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst is een geldprijs van 6.500 euro, jaarlijks bedoeld voor vier kunstenaars die niet ouder zijn dan 35 jaar. Koning Willem III bedacht de aanmoedigingsprijs al in 1871. De werken van de winnaars en genomineerden zijn vanaf zaterdag in het Paleis te bewonderen. Die expositie is telkens een stevige culture clash. Jonge schilders doen zelden iets wat goed kleurt of past bij het rijke classicistische decor. Wat dat betreft is 2015 geen uitzondering: wilde gebaren, felle kleuren en naïeve portretten werden genomineerd.

Dit jaar zijn bovendien niet-schilders wonderbaarlijk sterk vertegenwoordigd. Lennart Lahuis is er zo een. Hij maakte Facade III met een techniek die onnavolgbaar is (materialen: 'inktjet op hout, bijenwas en papier op glas'), maar ook verfijnd en mysterieus. Het kan de toeschouwer irriteren; kijken naar druppels kaarsvet op overtrekpapier, de neiging onderdrukkend tot een frontale aanval op de voorstelling. Zie ik achter al die transparante lagen nou een zwembad? Dan moet dat kaarsvet eraf en het papier opengescheurd.

Lennart Lahuis, Facade III, inktjet op hout, bijenwas en papier op glas. Beeld Lennart Lahuis

Ongrijpbaar

Femke Dekkers laat op deze expositie zelfs een foto zien, weliswaar van een installatie en collage die deels geschilderd is. Een gewaagde inzending en net als het werk van Lahuis behoorlijk ongrijpbaar.

Dat de jury niet bang is van een beetje gekkigheid, bleek vorig jaar, toen Bob Eikelboom (1991) een van de prijzen in de wacht sleepte voor werken die bestonden uit 'hoogglans lak-magneten op staal'. De publieksprijs ging toen voor een derde keer naar Hugo Tieleman (1982), een schilder die ook experimenteert, maar subtieler met bijvoorbeeld olieverf, zand en spuitbussen. Zijn werk werd niet door de jury beloond.

Na de uitreiking maakt de koning ieder jaar een rondje langs de exposanten. Zal hij zijn gezicht in de plooi weten te houden als hij vanmiddag samen met Dekkers naar haar foto kijkt? De figuren en beelden van het paleis zullen over zijn schouders meekijken. Overdadige decoratie versus ruw experiment: een wonderlijke confrontatie tussen oud en nieuwe Nederlandse kunst.

Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst 2015, Expositie 10/10 t/m 15/11, Paleis op de Dam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.