Zacht gemurmel en schrille tonen

Muziek..

Ton Maas

Je zou denken dat in deze tijd van recordgekte de grootste fluit vanEuropa (en misschien wel van de hele wereld) enige bekendheid zou genietenbuiten de enge kring van spelers en liefhebbers. Toch is de fujara, deimposante herdersfluit uit Slowakije met zijn lengte van soms wel tweemeter, buiten het eigen land een grote onbekende. Het optreden van hetSlowaakse Fujarové Trio in Wereldculturencentrum Rasa, in het kader vanFestival De Toverfluit, liet over de reden van die onbekendheid weinigtwijfel bestaan.

De klanken die aan de enorme basfluit worden ontlokt, vallen ver buitenhet referentiekader dat wordt afgebakend door blok- en dwarsfluit. Van eenzacht en laag gemurmel tot schrille boventoonclusters, en tussen dieuitersten bijna niets. In veel opzichten doet de muziek van de Slowaakseherders denken aan de manier waarop Japanse zenmonniken de shakuhachi(bamboefluit) bespelen: nauwelijks melodie en ritme, maar veel aandachtvoor het 'kleuren' van de klank.

Het bespelen van de fujara levert een merkwaardig schouwspel op. Defluit, die met de hand is vervaardigd uit een lange tak van een vlier ofes en in de lengterichting uitgeboord, wordt rechtstandig bespeeld enaangeblazen via een kortere pijp die van het mondstuk naar de bovenzijdevan de eigenlijke fluit voert. Daar bevindt zich een blokfluitachtiglabium. Helemaal onderaan de fluit zitten de vingergaten. Tijdens hetspelen reikt het instrument vanaf kniehoogte tot ver boven het hoofd vande speler.

Het traditionele repertoire uit de streek Podpolana, bakermat van defujara, bestaat uit instrumentale stukken voor één, twee of drie fluitenen liederen die op de fujara worden begeleid. De galmende mannenstemmenlijken sterk op die van de Górale (bergbewoners) in het uiterste zuidenvan Polen en ook de overblazen staccato riffs op de fujara zijn identiekaan die traditie, al worden ze daar op veel kleinere fluiten gespeeld.

De mannen van het Fujarové Trio treden op in de klederdracht van hundorp, die opvalt door een hemd dat slechts tot halverwege de borst reikt,zodat ze met ontblote buik aan het werk zijn. In combinatie met hunondermaatse, platte hoedjes levert het een ietwat clownesk beeld op datcontrasteert met de ernst waarmee wordt gemusiceerd.

Ton Maas

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden