YouTube als duivel van de muziekbranche

Zoveel genoegen YouTube de internetter biedt, zoveel ergernis wekt de videodienst in de directiekamers van de muziekindustrie. Al die clipjes, waarvoor niet fatsoenlijk wordt betaald! De Volkskrant gaat op bezoek bij YouTube.

null Beeld
Beeld

Peter Mensch, de manager van onder andere Metallica, wond er onlangs geen doekjes om. YouTube helpt volgens hem de muziekindustrie om zeep. 'We krijgen niks betaald', zei Mensch over de miljoenen videoclips die van de heavy-metalband en andere muzikanten op Google's videodeelsite zijn te vinden. 'Als niemand daar iets aan doet, gaan we eraan.' 'YouTube', voegde Mensch er voor de volledigheid aan toe, 'dat is de duivel.'

Als hier de duivel woont, dan heeft hij zijn zaakjes goed voor elkaar. In een onopvallend kantoorgebouw in Zürich is YouTube's grootste ingenieursafdeling buiten Menlo Park (Californië) en New York ondergebracht. De programmeurs van YouTube bezetten drie vrolijk ingerichte etages, compleet met brandweerstangen en glijbanen. Ze vinden op elke afdeling een eigen kleine kantine en op de eronder gelegen afdelingen een kapper, masseurs en een relaxkamer: een verduisterde ruimte waar alleen het zachte geborrel van een rijtje aquaria klinkt.

'Het is nu nog stil', zegt Google-gids Sam als hij 's ochtends om negen uur zijn bezoekers langs lege bureaus leidt. 'De meesten beginnen later, zodat ze aan het eind van de middag kunnen overleggen met hun collega's in Californië. Bij hen is het dan ochtend.' Satans helpers gaan efficiënt om met hun tijd.

Zürich is een van de locaties vanwaaruit YouTube probeert bandmanager Mensch en met hem de hele muziekindustrie op andere gedachten te brengen. Het liefst brengt YouTube hen op de gedachte dat muzikanten juist financieel wijzer worden van de website, omdat ze kunnen delen in de opbrengst van advertenties die rondom een videoclip verschijnen.

Het belangrijkste wapen in dat charmeoffensief heet Content ID. Dat werd door YouTube in 2007 bedacht toen het moederbedrijf Google werd overstelpt met rechtszaken. Die werden aangespannen door muziek- en filmmaatschappijen die de videoservice ervan beschuldigden de piraterij van hun werk te faciliteren. YouTube was twee jaar daarvoor begonnen als een online-tv-kanaal voor amateurs, onder het motto 'Broadcast Yourself'.

Al snel bleken de amateurs niet zichzelf online te zetten, maar vooral liedjes, speelfilms en tv-series die ze van cd's, dvd's en hun videorecorders plukten zonder dat ze toestemming hadden om die op internet te verspreiden. Content ID is een volautomatisch controlesysteem dat beelden, geluid en zelfs de melodie van een liedje razendsnel analyseert, nog tijdens het uploaden.

Content ID doet dat aan de hand van de originele muziek en beelden, die het terugbrengt tot een unieke 'vingerafdruk'. De database van het controlesysteem bevat inmiddels 50 miljoen van die referenties. Rechthebbenden hebben volgens YouTube al meer dan 600 jaar aan audiovisueel materiaal in Content ID ingevoerd.

Als YouTubes robotcensor een film of muziekclip herkent, krijgen de originele makers, hun uitgevers of andersoortige vertegenwoordigers een seintje. Ze kunnen ervoor kiezen de video te blokkeren of hem online te laten staan en geld te verdienen door Google advertenties rond, voor of in het filmpje te laten plaatsen.

De film- en tv-industrie, of liever gezegd Hollywood, is enthousiast over Content ID. In 2013 kreeg het YouTube-team een Emmy, Amerika's hoogste tv-onderscheiding, voor zijn technische prestaties.

Oorlog

De Emmy staat in het kantoor in Zürich. De kans is klein dat er snel een Grammy, de belangrijkste prijs van de Amerikaanse muziekindustrie, naast komt te staan. Sinds YouTube in 2005 op het internet verscheen, zijn de videodienst en platenmaatschappijen in staat van oorlog met elkaar. In april dit jaar laaiden de gevechten weer op. De RIAA, een Amerikaanse koepel van de drie grootste platenmaatschappijen, beschuldigde YouTube toen van grootschalige zwendel en maffiapraktijken.

YouTube kan de muziekindustrie voor het blok zetten dankzij een wet die internetbedrijven vrijpleit van verantwoordelijkheid voor wat hun gebruikers doen, oordeelde RIAA-chef Cary Sherman. Google laat de muzieklabels maar twee keuzen, analyseert Sherman. Hetzij de manier waarop YouTube hun bescherming biedt slikken, hetzij zelf de videopiraten maar opsporen. 'Dat is geen onderhandelen', vindt Sherman, maar een verkapt dreigement. 'YouTube zegt eigenlijk: wat een leuk liedje, het zou zonde zijn als daar wat mee zou gebeuren.'

Afgelopen maand trok directeur Frances Moore van de IFPI, een internationale organisatie van muziekbedrijven, van leer tegen YouTube. 'De ervaringen van onze leden leert dat Content ID er niet in slaagt te voorkomen dat auteursrechtelijk beschermd materiaal op YouTube belandt. Platenmaatschappijen en uitgevers schatten dat het systeem tussen de 20 en 40 procent van hun materiaal niet herkent.'

In Zürich worden die cijfers hoofdschuddend aangehoord. 'We hebben ze onderzocht en geen enkele basis gevonden voor deze claim', zegt Google's woordvoerder Zayna Aston. Eerder het tegenovergestelde. 'Content ID wikkelt 98 procent van de copyrightclaims op YouTube volautomatisch af, met een 99,7 procent nauwkeurigheid. Slechts in 2 procent van de gevallen dient een rechthebbende een verzoek in om een stuk muziek te laten weghalen.'

Accuratesse

De accuratesse waarmee YouTube schermt is een wassen neus, reageert de IFPI vanuit Londen. Het aantal claims 'dat automatisch is verwerkt zegt niets over het materiaal dat door Content ID over het hoofd wordt gezien', laat woordvoerder John Blewett weten. Hij mag het ledenonderzoek waarop directeur Moore haar uitspraak baseerde niet delen, op een enkel, geanonimiseerd voorbeeld na. 'Van een nummer dat een grote hiphop-artiest in april 2016 uitbracht werden zevenduizend video's op YouTube verspreid. Daarvan werd 21,5 procent niet herkend door Content ID.'

Zoals vaker draait het conflict uiteindelijk om geld. De platenmaatschappijen vinden dat YouTube te weinig betaalt voor hun muziek. Google bestrijdt dat. 'De muziekindustrie kiest er in meer dan 95 procent van de gevallen voor munt te slaan uit de aanwezigheid van haar materiaal op YouTube. Slechts 4,5 procent kiest voor blokkeren. De helft van hun inkomsten uit YouTube verdienen de platenmaatschappijen en muziekuitgevers aan video's die fans online hebben gezet', zegt David Erb, hoofdingenieur bij YouTube. 'We hebben sinds 2007 ruim 1,8 miljard euro uitbetaald aan rechthebbenden die hun materiaal via Content ID te gelde maken.'

De muziekindustrie ziet het anders. Anders dan de streamingdienst Spotify - die artiesten betaalt voor elke beluisterde song - delen de rechthebbenden bij YouTube alleen in de advertentieopbrengsten. Als die wereldwijd gelijk blijven, zoals vorig jaar het geval was, komt er bij de muziekindustrie niet meer in het laatje, ook al worden er meer muziekvideo's bekeken.

Volgens een onderzoek van Midia Research, aangehaald door de Britse zakenkrant Financial Times, betaalde de videoservice vorig jaar 740 miljoen dollar uit aan labels en uitgevers. Dat was 15 procent meer dan in 2014. Het aantal bekeken filmpjes op YouTube en Vevo - een andere populaire beeldendeeldienst - groeide evenwel met 132 procent. Zou YouTube betalen per stream, dan hadden de muzikanten 755 miljoen dollar meer kunnen verdelen. YouTube en Vevo keren 55 procent van hun omzet uit aan rechthebbenden van video-content, bij Spotify gaat 83 procent naar de copyright-bezitters.

'YouTube is op de eerste plaats een advertentiebedrijf', zegt analist Mark Mulligan van Midia in de Financial Times. 'Maar muzieklabels zijn niet gewend betaald te krijgen op basis van de winst van een bedrijf.' De duivel zal Peter Mensch dus nog wel even op zijn hielen zitten.

Leuk, die beelden van je neefs bruiloft, maar wat voor muziek horen we daar op de achtergrond? Hello van Lionel Ritchie? YouTube zet de trouwreportage op zwart.

De afgelopen negen jaar hebben gebruikers alle mogelijke trucs bedacht om de beperkingen van YouTube te omzeilen. Niet eens om de wet te tarten, maar gewoon om bijvoorbeeld films en games te becommentariëren - een van de populairste categorieën op de videodienst.

Het systeem dat YouTube gebruikt om content met copyright op te sporen vergelijkt geüpload materiaal met het origineel. Dat biedt mogelijkheden, maar: een gouden formule bestaat er niet.

Wat soms werkt bij muzieknummers, is een liedje iets vertraagd of juist versneld afspelen. Een hoeveelheid ruis toevoegen kan ook helpen, stereo terugbrengen tot mono niet. Pitch-correctie is een andere optie. Daarbij wordt vooral de zangpartij 'rechtgetrokken', zodat valse noten zuiver klinken of vice versa. Overigens: het eindresultaat doet soms pijn aan de oren.

Voor video zijn er andere wegen. YouTubers hebben beelden opgenomen van televisie of het bioscoopscherm om Content ID te omzeilen. Fragmenten tot onder de 10 of zelfs 5 seconden houden werkt meestal. Het verticaal spiegelen van het beeld soms ook, net als een lang fragment in stukken knippen en onderbreken of overlappen met andere beelden. Beelduitsneden kunnen Content ID foppen en inzoomen op een deel van het scherm ook.

Een andere methode die YouTubers toepassen is het originele beeld in een kader van bewegend beeld monteren: soms trapt Content ID daar in. Zoals product manager Fabio Magagna van YouTube het formuleert: 'Het is een kat-en-muis-spel.'

YouTube ziet geen bal

YouTube kan alleen maar inbreuken op het auteursrecht opsporen als het nieuwe uploads kan vergelijken met het origineel. Dat moet worden aangeleverd door de partij die daarop de rechten heeft. Maar hoe doe je dat met evenementen die live worden uitgezonden, waarvan nog geen beelden bestaan?

Voor de Bundesliga was dat een probleem. Elk weekeinde worden er in de hoogste klasse van het Duits betaald voetbal gemiddeld negen wedstrijden gespeeld. Hoe houd je kopieën van internet?

De Bundesliga heeft het spitwerk uitbesteed aan Athletia uit Keulen. 'Wat we doen is met Content ID alleen materiaal scannen dat in het weekeinde wordt geüpload. We weten dat 70 procent van het fanmateriaal namelijk op zaterdag en zondag online verschijnt. Dus dat scheelt in het zoeken', vertelt directeur strategie Britta Sölter.

Als Content ID niets kan vinden en een zoekactie met trefwoorden ook geen hits scoort, hoeft de Bundesliga zich geen zorgen te maken. Sölter: 'Want dan vinden de voetballiefhebbers het ook niet op YouTube.'

I Have A Dream

De beroemde toespraak die dominee Martin Luther King hield op 28 augustus 1963 na de historische mars van Afro-Amerikanen op Washington wordt in 2011 offline gehaald na een claim van EMI Music Publishing, die de rechten op de tekst en tv-beelden namens de erven King beheert. Kopieën die op YouTube zijn te vinden zijn meestal pover van kwaliteit.

Vogelgekwetter

Daniel Unedo zet in 2012 een filmpje op YouTube van zichzelf, terwijl hij tijdens een wandeling door de natuur de ingrediënten plukt voor een salade. Het enige wat te horen is, is het commentaar van Unedo en fluitende vogels. Een Amerikaans bedrijf, Rumblefish, claimt het auteursrecht op dat laatste geluid en eist het geld op dat advertenties rond de video opleveren. Als Unedo de publiciteit zoekt, trekt Rumblefish zijn claim in.

I loved Barack just the way he was

De toespraak die Michelle Obama in 2012 houdt bij de herverkiezing van haar man Barack tot president van de Verenigde Staten wordt korte tijd geblokkeerd door YouTube. Op de beelden zitten volgens een mededeling op het scherm auteursrechten van WMG, SME, Associated Press (AP), UMG, Dow Jones, New York Times Digital, The Harry Fox Agency, Inc. (HFA), Warner Chappell, UMPG Publishing en EMI Music Publishing. YouTube spreekt van een 'technische fout'.

Crash in Daytona Beach

In februari 2013 raken 29 mensen gewond bij een ongeluk tijdens de Daytona International Speedway in Florida. Ooggetuige Tyler Andersen zet na luttele momenten beelden van de botsing op YouTube. Even snel laat de organisator van de race de video weghalen 'uit respect voor degenen die gewond zijn geraakt bij het ongeluk'. Korte tijd later zet YouTube het weer op zijn website: Nascar heeft geen auteursrecht op de beelden.

Landing op Mars

Op 6 augustus 2012 maakt het voertuigje Curiosity van het Amerikaanse ruimtevaartbureau NASA een veilige landing op Mars. Beelden van de vlucht worden op het kanaal van NASA op YouTube een uur later geblokkeerd door YouTube. De rechten blijken niet toe te behoren aan NASA, maar aan Scripps Local News, een nieuwsdienst. Dat blijkt een fout te hebben gemaakt bij de aanmelding van zijn bewerking van NASA's beelden op YouTube.

Gezongen eerbetoon

In januari 2009 verdwijnt een video van YouTube van Corey Vidal, met een gezongen eerbetoon aan John Williams, de componist van de Star Wars-films. Vanzelfsprekend verwerkt de 22-jarige Canadees fragmenten van Williams' composities in zijn video. Reden voor YouTube om de Star Wars A Capella Tribute to John Williams offline te halen. Wat vreemd is: de video stond al drie maanden online. En Vidal had toestemming van Warner Music om de fragmenten te gebruiken. Na een poosje keert de video terug op YouTube.

Single Ladies (Put a Ring On It)

Sony laat in maart 2010 enkele videoclips van Beyoncé op YouTube op zwart zetten. Dat gebeurt altijd al bij kanalen die geen licentie hebben op de beelden. Maar dit keer verdwijnen de clips van het officiële kanaal van de artiest zelf: Beyoncé. Na een paar dagen zijn de video's weer terug. Sony hult zich in stilzwijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden