recensieschaapjes op het droge

Wunderbaum maakt geestig, bokkig toneel over solidariteit en ongelijkheid ★★★★☆

Schaapjes op het droge van Wunderbaum.Beeld Fred de Brock

Ja, ze hadden allebei een baret op, maar dat was het niet alleen natuurlijk. Die eerste keer op de toneelschool dat Maartje en Wine elkaar zagen, was er meteen die flits van herkenning. Van kunstenaars met dezelfde ideeën, dromen, idealen. Sindsdien trekken ze samen op, zitten ze in hetzelfde theatercollectief, maakten ze naam als actrice en kregen ze recentelijk beiden rond hun 40ste  – behoorlijk wat later dan de rest van de groep – kinderen. Tussen hen kan het niet meer stuk. Toch? Of?

Maartje Remmers en Wine Dierickx van Wunderbaum hebben in elk geval een nieuwe voorstelling gemaakt, samen met gastacteur en musicus Harald Austbø: Schaapjes op het droge. De andere leden van het collectief zijn momenteel elders doende, hetgeen voor deze groep geen uitzondering is. Ze werken ook op andere plekken en in verschillende formaties, de laatste tijd naast vanuit hun vertrouwde Rotterdam ook veel in Jena en Milaan.

En daar gaat het óók over in Schaapjes op het droge. De voorstelling mag gebaseerd zijn op de gelijknamige, in 2019 bekroonde roman van de Duitse schrijfster Anke Stelling, de actrices vervlechten het werk volgens beproefd Wunderbaumrecept soepel en slim met eigen ervaringen en observaties. Een rechttoe-rechtaan boekbewerking is het dus geenszins; Schaapjes is een even speels als bloedernstig, geestig als verongelijkt, bokkig als vergevingsvol stuk over sociale ongelijkheid, solidariteit, het geloof in vriendschap en het ideaal van collectiviteit.

In een rommelig huiskamerdecor (Maarten van Otterdijk) met verwijzingen naar de jaren zestig en zeventig – fijn vintage of pure armoe? – zitten de prille, maar niet zo heel jonge en eigenlijk behoorlijk gevloerde moeders Maartje en Wine. In een aanvankelijk geanimeerde dialoog overzien ze hun veertigjarige leven en halen ze via hun kindertijd de herinneringen op aan hun eigen (hippie-)moeders. Wat bezielde hen? Waar lagen hun mogelijkheden? En waar die van henzelf, de ouders van nu? Hoe standsbewust is de huidige maatschappij?

Enter Resi. Resi is het hoofdpersonage uit het boek van Stelling. Moeder van vier kinderen, echtgenote van de zwijgzame Sven. Geld hebben ze niet veel, maar met hun solide vriendenkring wel een sociaal vangnet. Denken ze.

Met behulp van twee identieke pruiken leiden Maartje en Wine hun publiek het leven van de ploeterende Resi binnen: beiden geven Resi haar (innerlijke) stem. We worden deelgenoot van haar geldzorgen en teleurstellingen, gedachtespinsels; ook via de brieven die Resi aan haar dochtertje Bea schrijft. Misschien zodat die later weet wat haar moeder heeft bezield, maar ook om zichzelf ‘bij elkaar te houden, om niet uit elkaar te vallen’ op het moment dat vrienden de vriendschap opzeggen en Resi en haar gezin op straat dreigen te worden gezet.

Hier tussendoor loopt Harald Austbø als Sven: een stille Big Lebowski, in mottige kamerjas. De ene keer maakt hij een bizarre compositie met rondslingerende piepbeesten van de kinderen, dan weer ontploft hij in een waanzinnig lied, waarbij hij zijn cello omklemt als ware die zijn enig houvast in de hele wereld.

Met Resi, Maartje en Wine vormt hij zo een roerend kwartet, dat zich druk maakt over allerlei maatschappelijk leed – en onvermijdelijk ook over hun eigen sores. Waarbij uiteindelijk de vraag niet wordt vermeden: hoe verhouden zij zich zelf tegenover de problematiek die wordt aangesneden? En zijn zij zelf nog wel een collectief?

Dat is nogmaals Wunderbaum niet vreemd, maar het blijft een geliefde en aansprekende manier van op toneel kwesties aan de kaak stellen; zeker ook wanneer er zo heerlijk wordt geacteerd zoals Maartje Remmers en Wine Dierickx  hier weer eens laten zien.

Fragment uit het lied ‘Het Artikel’ uit Schaapjes op het droge

Je hebt je schaapjes op het droge

het gras op

je gazon is keurig

de bloemen in je tuin

bloeien fleurig

maar ik vind je een beetje treurig

ik vind je een beetje treurig

ik vind het een beetje treurig

(witregel)

ik stel me voor dat je met de tuinslang

wordt gewurgd

in je tuin van eden

klein burgerlijke yuppen burcht

en alle marginalen die door jou niet

meer kunnen wonen in de stad

komen langs om te pissen en te kakken

in je bubbelbad

(Muziek en tekst Harald Austbø)

Schaapjes op het droge

★★★★☆

Theater

Door Wunderbaum. Naar de roman van Anke Stelling. Bewerking en dramaturgie: Koen Tachelet. Van en met: Maartje Remmers, Wine Dierickx en Harald Austbø.

1/2, TR Witte de With, Rotterdam. Tournee.

Wunderbaum

Wunderbaum bestaat uit Maartje Remmers, Marleen Scholten, Wine Dierickx, Matijs Jansen en Walter Bart. Begonnen als Jonghollandia in 2001, (losjes) onder de vleugels van Johan Simons. Ze trokken de wijken in, geen gedoe met grote zalen, geen pers. Daar is in de loop der jaren wel verandering in gekomen maar om met Simons te spreken: ‘Ze nemen vol deel aan de maatschappij waarin ze leven, als mensen en als acteurs.’ Wunderbaum (2005) koppelt inmiddels de fascinatie voor het lokale aan het internationale en werkt in/vanuit Rotterdam, Jena in Oost-Duitsland en Milaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden