WRR breekt terecht met rare regel krantenkartels

Het media-advies bevat goed nieuws voor kranten, meent Yvonne Zonderop: schrap de regel die kranteneigendom inperkt...

Yvonne Zonderop

Moet de publieke omroep quizzen en spelletjes uitzenden, of juist niet? Vragen over de toekomst van het publieke bestel domineren de discussie over het WRR-rapport over het mediabeleid. Dat is logisch, want de televisie heeft het grootste bereik. Maar het is jammer als een interessante aanbeveling van de WRR voor dagbladuitgevers onderbelicht blijft.

De Raad stelt voor te breken met de regel dat krantenuitgevers nooit meer dan 35 procent van de totale oplage in Nederland mogen bezitten. Staatssecretaris Medy van der Laan hanteert deze regel op aandringen van de kartelwaakhond NMA: de consument moet worden beschermd tegen machts concentraties in de media, De WRR brengt daar tegenin dat deze regel, hoe sympathiek het oogmerk ook mag zijn, het belang van de consument helemaal niet dient.

Een praktijkvoorbeeld. Tot voor kort was de Nederlandse kwaliteitspers, waaronder de Volkskrant, NRC Handelsblad en Trouw, eigendom van de Stichting het Parool. Deze stichting was meerderheidsaandeelhouder van uitgeverij PCM. Toen de stichting haar meerderheidsbelang wilde verkopen, zocht ze haar heil noodgedwongen in het buitenland. De Nederlandse krantenuitgevers Wegener en de Telegraaf hadden misschien best belangstelling een of meer titels over te nemen, maar omdat ze elk al circa 35 procent van de totale oplage in Nederland bezaten, mocht dat niet.

Zo kwam PCM in handen van de Britse investeringsmaatschappij Apax. Investeringsmaatschappijen stellen zich ten doel geld te verdienen met tijdelijke deelnames in bedrijven. Door goedkoop te kopen en duur te verkopen poogt men een hoger rendement te halen dan de beursindex. Apax wil de winstgevendheid van PCM de komende jaren enorm opkrikken en de boel daarna doorverkopen. Aan wie dan wel? Inderdaad, wat de NMA betreft aan de volgende buitenlandse investeerder.

Zolang de winstgevendheid van PCM stijgt naar de gewenste 20 procent per jaar is er geen vuiltje aan de lucht. Maar wat gebeurt er als de winst blijft steken, of zelfs daalt? Gaat Apax dan straf bezuinigen om haar doel te bereiken? Gaat ze kranten samenvoegen of opheffen? Of kiest ze het hazenpad en verkoopt ze het bedrijf gewoonweg aan de hoogstbiedende buitenlander, wat deze ook met de uitgeverij van plan mag zijn? Juist omdat in PCM de voltallige kwaliteitspers is verenigd, is deze vraag van nationaal belang.

Zolang het kabinet de 35-procentsregel hanteert, kunnen kranten die dit lot willen ontlopen hun heil niet zoeken bij Nederlandse dagbladuitgevers. Apax is het niet vergund kranten afzonderlijk door te verkopen aan Nederlandse partijen met ervaring in de dagbladuitgeverij. Alsof de lezers van NRC Handelsblad meer baat hebben bij een nieuwe, buitenlandse, op winst beluste eigenaar van hun krant dan bij bijvoorbeeld het Telegraafconcern. Het lijkt mij dat lezers van een kwaliteitskrant het beste af zijn met een constructie waarin de kwaliteit van hun dagblad juist gewaarborgd blijft.

Cynici zullen aanvoeren dat Apax door de WRR op haar wenken wordt bediend. PCM is voor een appel en een ei gekocht van de Stichting het Parool, en dankzij de WRR zou de investeringsmaatschappij straks flinke winst kunnen slaan uit de verkoop van de afzonderlijke bedrijfsonderdelen. Daar zit zeker iets in. Maar tegelijkertijd biedt deze oplossing een uitweg als de kwaliteitspers onder druk komt. Dat moet de politiek toch ook iets waard zijn. Het kost de overheid in elk geval geen cent.

Zelfs als PCM - tot tevredenheid van Apax - jarenlang hoge rendementen behaalt, rijst de vraag waarom de 35-procentsregel gehandhaafd moet blijven. Tussen het geweld van alle omroepdiscussies door verdient de vraag of de economische blik van de NMA de beste garantie biedt voor pluriformiteit bij dagbladen serieuze afweging in het parlement.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden