Wrok en wraak in Troje

'Ik wil een verhaal vertellen van oorlog en wrok, een waar verhaal dat een zanger die er minder verstand van had dan ik beroemd heeft gemaakt....

Die oorlog begint als de Trojaan Paris de Griekse Helena schaakt, de mooiste vrouw ter wereld. Haar Spartaanse echtgenoot Menelaos wil wraak en trekt met een leger Grieken, onder aanvoering van zijn broer Agamemnon, ten strijde om de stad Ilios (Troje) te gaan veroveren. Er volgt een belegering van tien jaar. De Griekse superheld Achilleus trekt zich wrokkend terug uit de strijd wanneer Agamemnon hem zijn eergeschenk, het meisje Briseis, afneemt. Patroklos, Achilleus' boezemvriend, sneuvelt in een gevecht met de Trojaan Hektor. Achilleus wil hem wreken en keert terug op het strijdtoneel. Achilleus doodt Hektor.

De Ilias van Homeros eindigt met de begrafenis van Hektor. De Ilios van Imme Dros vertelt het verhaal nog verder, steunend op Vergilius' Aeneis: de strijd om Troje gaat door, Paris doodt Achilleus en Troje lijkt onneembaar. Maar Odysseus verzint een list: de Grieken doen alsof ze terugvaren naar Griekenland en laten voor de Trojanen een groot houten paard achter. In de buik van het paard bevinden zich echter Griekse strijders. Als die door de onwetende Trojanen de stad zijn binnengebracht, weten zij die eindelijk, na tien jaar, in te nemen.

Imme Dros heeft haar boek de naam van de stad gegeven, Ilios, en niet de naam van Homeros' epos, Ilias. Daarmee geeft zij al aan dat het niet om een vertaling gaat. Van de Odysseia heeft zij zowel een letterlijke vertaling gemaakt (Odysseia, 1991) als een hervertelling (Odysseus - Een man van verhalen, 1994). De manier waarop zij het verhaal van de Trojaanse oorlog opnieuw vertelt, is spannend. En boeiend, omdat zij geheel haar eigen weg gaat zonder onrecht te doen aan de oorspronkelijke Ilias.

De rode draad in deze Ilios is volgens verteller Ares toch vooral de liefde, en Dros legt dan ook veel meer het accent op de verschillende relaties dan op het wrokmotief. Dros geeft haar Ilios een betrekkelijk 'happy end'. Weliswaar zijn ook in dit verhaal vele zielen van krachtige helden naar de Hades gezonden, maar met de liefde komt het goed: 'De enige vrouw uit Ilios die er goed van afkwam, was Helena. Ze wachtte onbeschermd en gelaten op de wraak van haar echtgenoot met de vervaarlijke strijdkreet. De echtgenoot kwam, de wraak bleef uit. (. . .) Naast haar verbleekten de rijkdommen van Priamos, geen man die haar zag aankomen over het strand verbaasde zich over de vergevensgezindheid van Menelaos.'

Dros verwijst in haar Ilios graag naar andere - latere - teksten, wat een humoristisch effect heeft. Zo laat zij Hera zeggen: 'En verder ben ik van mening dat Ilios verwoest moet worden'; roemruchte woorden die de Romeinse senator Cato vele eeuwen na de val van Troje uitsprak over Carthago.

En Homeros kon natuurlijk niet weten dat Aineas na de Trojaanse oorlog volgens Vergilius Rome zou stichten, maar in de Ilios weet Poseidon het al wel. Hij weerhoudt Aineas van een gevecht met Achilleus met de woorden: 'We hebben je nog nodig voor andere dingen, je moet nog wat Trojanen redden, een nieuw wereldrijkje stichten, dat soort werk.'

Dros vaart vooral haar eigen koers wat toonzetting betreft. Waar Homeros' taalgebruik plechtstatig is, slaat zij een luchtiger toon aan. Haar goden zijn komischer, levendiger; ze worden tot menselijke proporties teruggebracht. Haar helden worden mensen van vlees en bloed.

Wel heeft zij de neiging te veel te ironiseren, waardoor de roemruchte strijders iets karikaturaals krijgen en de onsterfelijke goden iets hilarisch. In de passages die in de Ilias van Homerus literaire hoogtepunten vormen, zoals het afscheid tussen Hektor en zijn vrouw Andromache, of de smeekbede van Priamos aan Achilles om het lijk van Hektor terug te geven, doet de vlotte babbel van Ares alias Dros afbreuk aan de dramatiek van het originele verhaal.

Maar het is juist Ares' vlotte babbel die deze Ilios tot een zeer toegankelijke kennismaking met Homeros maakt. Ingewikkeld is het verhaal nog steeds; dat was bij Homeros zo en dat is bij Dros zo. Maar zij biedt een verhelderende blik op de Trojaanse oorlog, niet in de laatste plaats doordat zij de geschiedenis chronologisch behandelt. Voor wie de draad kwijtraakt van al die goden, mindere goden en gewone stervelingen, is achter in het boek een 'who's who' van de Griekse mythologie opgenomen.

Wie de Ilias kent, zal zich in de Ilios op vertrouwd terrein voelen; prettig vertrouwd: Dros' vertelling is dan een feest van herkenning. Uit de Ilios van Imme Dros spreekt bovenal een liefde voor de klassieke literatuur, een liefde die zij met haar lezers wil delen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden