Woudenbergs ‘Fortuyn’ is grote prestatie

Zijn moordenaar speelde al eerder een hoofdrol in een theatervoorstelling, nu is het slachtoffer zelf aan de beurt. Nadat Ger Beukenkamp vorig jaar voor het Nationale Toneel het stuk Volkert van der G....

Maar Woudenbergs voorstelling gaat veel verder dan het in theater verkondigen van bekende opvattingen en gekende omstandigheden. Hij ontrafelt ook de onbekendere kanten van zijn personage, weeft een web van draden waarlangs zich een markant leven ontrolt tot aan dat onverbiddelijke einde op zomaar een lentedag in Hilversum.

Fortuyn begint met een aantal jeugdherinneringen aan het ouderlijk huis, de (katholieke) opvoeding en het schoolleven. Al op vroege leeftijd laat Fortuyn zich kennen als een eigenzinnig kereltje dat zich verzet tegen het in zijn ogen vaak onrechtvaardige geldende gezag. Later komen onder meer zijn seksuele ervaringen bij de padvinderij aan de orde, zijn omstreden wetenschappelijke carrière in Groningen, zijn werk voor de OV-jaarkaart en uiteraard tenslotte zijn indrukwekkende opmars in de Nederlandse politiek. In dit laatste deel heeft Woudenberg vooral geput uit bestaand materiaal uit interviews en tv-opnamen, waaronder het destijds omstreden Volkskrant-interview en het televisiedebat na de door Fortuyn gewonnen gemeenteraadsverkiezingen in 2002.

Gaandeweg de voorstelling is de acteur steeds meer naar zijn personage toe gekropen en is een bijna griezelige gelijkenis ontstaan. En toch maakt Woudenberg geen Kopspijkers-typetje van zijn onderwerp, geen goedkope parodie of satire. Tamelijk neutraal, zonder voor- of afkeuren, legt hij een ingewikkeld karakter bloot en rammelt daarmee aan bestaande oordelen en vooroordelen. Daarmee levert hij een grote prestatie – als tekstschrijver en zeker ook als acteur.

Sterk aan de voorstelling is bovendien de perfecte afwisseling van het persoonlijke en het publieke, dat Fortuyn zo kenmerkt. Interessante verhandelingen over zijn visie op vriendschap, liefde en seks worden afgewisseld met verhelderende feiten over zijn politieke stellingnamen. In alles een strijdbare, tegengewerkte, opgewonden, bevlogen maar ook eenzame man, die in Nederland nog voor veel reuring had kunnen zorgen. Meer in ieder geval dan de drie gereformeerde mannen die op dit moment een kabinet aan het formeren zijn.

Dat soort gedachten roept de voorstelling op, totdat Fortuyn aan het eind verslag doet van de laatste dag van zijn leven. Na de BNN-radio-uitzending loopt hij naar zijn auto en ziet de man met honkbalpetje plotseling uit de bosjes komen. ‘Ik*.’ is het laatste woord dat hij stamelt, zijn ogen gaan van verbazing naar ongeloof naar angst, dan zakt hij door zijn knieën en valt achterover op de vloer.

Een beklemmend moment – het toneelbeeld wordt dan ineens de foto die op 7 mei 2002 de voorpagina van alle kranten domineerde. Die geschiedenis is nu opnieuw geschreven, dit keer in het theater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden