Review

Wonderlijk snel geschreven Brexit-boek toont aan dat het verlies onvermijdelijk was

Met enige vertraging heeft de Engelse klassenmaatschappij dit jaar een klassenstrijd beleefd. De dekmantel vormde het EU-referendum, dat uitdraaide op een Brexit, ofwel een nederlaag voor de gevestigde orde.

'Wij hadden de teksten', zo citeert Shipman een eurogezinde oud-minister, 'maar zij hadden de melodie.' Beeld Menno Pelser

In zijn uitputtende, wonderlijk snel geschreven Brexit-boek All Out War toont Tim Shipman aan dat het verlies onvermijdelijk was. Terwijl het hautaine establishment de campagne beschouwde als een academisch debat, zagen de verschillende Brexit-groeperingen het als een waargebeurde versie van Game of Thrones, als een oorlog. Externe gebeurtenissen, van de terreuraanslagen op het vasteland tot de onthulling van de Panama-papers, droegen bij aan de zege.

Tim Shipman, All Out War - The Full Story of How Brexit Sank Britain's Political Class (*****). Non-fictie. . William Collins; 630 pagina's; euro 11,49.

Principes boven loyaliteit

De tragische held in het boek is David Cameron, een van de weinigen die niet wilde praten met de Sunday Times-journalist. Overtuigd van een zege, had hij als een heer het slagveld betreden. Vrede binnen de Conservatieve Partij was zijn grootste zorg. Hij liet de rebellen daarom cruciale randvoorwaarden voor het referendum bepalen (geen stem voor minderjarigen, neutrale vraag, vrijheid voor ministers) en tijdens de campagne weigerde hij zijn oude vrienden Boris Johnson en Michael Gove aan te vallen, die principes boven loyaliteit hadden verkozen. Tevens weigerde Cameron te beloven dat hij toetreding van Turkije tot de EU zou vetoën. Dat was immers de afspraak.

Cameron wachtte op versterking van Labour, maar de eurosceptische leider Jeremy Corbyn toonde niet de minste interesse. Shipman schrijft dat Corbyn campagnevergaderingen negeerde en als hij wel present was, hield hij zich bezig met het rondbrengen van de thee. Ondertussen kregen de eurogezinde Labour-coryfeeën Peter Mandelson en Alastair Campbell berichten uit noordelijke oorden als Burnley en Hartlepool dat Labourstemmers massaal brexiteerden. Tevergeefs kaartten ze dit aan bij de top van de Blijf-campagne. Op de ochtend na het referendum lag Corbyn zelfs rustig in bed, terwijl de markten instortten en de premier op het punt stond af te treden.

Typerende hoogmoed

'Ik luister niet naar deze kiezers', zei Camerons campagneleider Craig Oliver. 'Ik volg het nieuws en de focusgroepen. Ik weet wat mensen denken.' Deze hoogmoed was typerend. De eurogezinden richtten zich, onder leiding van Obama's opperstrateeg Jim Messina, gemakshalve op de zwevende kiezers. De bedrijvige Brexiteers wisten een veel lucratievere bron aan te boren: de traditionele niet-stemmers, het paarse leger van Nigel Farage wier leden gekeerd zijn tegen immigranten, experts, bankiers, ambtenaren en politici. 'Wij hadden de teksten', zo citeert Shipman een eurogezinde oud-minister, 'maar zij hadden de melodie.'

De melodie van Rule, Britannia!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.