Wonderlijk dat Lynne Ramsay het aandurft om een hypergewelddadige film zo kwetsbaar te maken

Regisseur Lynne Ramsay speelt op magistrale wijze met de regels van de wraakfilm. Ramsay durft het aan om deze hypergewelddadige film kwetsbaar te maken.

De flarden beeld en geluid waarmee You Were Never Really Here begint, vertegenwoordigen een gedachtenstroom: een stem telt af, een man inhaleert diep met een plastic zak over het hoofd, iemand veegt bloed van een hamer, dezelfde man wordt aangevallen in een donker steegje, reageert instinctief met een brute kopstoot, zijn belager bloedspugend achterlatend. Hij gaat verder: in een taxi door de nacht, stadslichten vormen een surreële weerspiegeling in de autoruit, de geluidsband vult zich met de donkere repetitieve synthesizerakkoorden en dissonante gitaren van Radioheads Jonny Greenwood. 'It's done', mompelt de man in een telefoon op het vliegveld. De klus is geklaard.

De Schotse filmmaker Lynne Ramsay speelt met haar vierde film, die ze baseerde op een pulpnovelle van de Amerikaanse schrijver-scenarist Jonathan Ames (bekend van de HBO-serie Bored to Death), op magistrale wijze met de regels van de wraakfilm. Dat begint in zekere zin al met de casting van Joaquin Phoenix als de ernstig getroebleerde huurling Joe, een man met woeste baard, halflang haar in een knot, het lijf vol forse littekens en vooral een geknakte ziel, opgelopen door gruwelijke ervaringen als soldaat in Afghanistan.

Phoenix, een van 's werelds beste karakteracteurs, oogt hier als het vleesgeworden trauma, murmelend over de kleur van snoepjes die hij fijnknijpt tussen duim en wijsvinger terwijl hij van zijn opdrachtgever een nieuwe klus krijgt aangereikt. Hij moet de tienerdochter van een New Yorkse senator bevrijden uit handen van een pedofielennetwerk. Het is de zoveelste griezelig geslaagde transformatie in een imposante acteercarrière, terecht bekroond met de acteerprijs op het filmfestival van Cannes.

Maar waar de geijkte genrefilm een soortgelijk plotje afraffelt rond een reeks meer of minder spectaculaire afrekeningen (denk: Clint Eastwood, Charles Bronson, of moderner: Jason Statham, Liam Neeson), nestelt Ramsays film zich in het hoofd van de zwijgzame huurling. Niet alleen die eerste minuten, maar de hele film laat zich kijken als een stroom gedachten, spectaculair nauwkeurig verbeeld door de dromerige close-ups van cameraman Thomas Townend, tot op tienden van seconden gemonteerd door Joe Bini, dikwijls zó op het scherp van de snede dat je je afvraagt of je daadwerkelijk zag wat je zojuist dacht te zien.

You Were Never Really Here

Drama

Regie: Lynne Ramsay

Met: Joaquin Phoenix, Ekaterina Samsonov, Judith Roberts, Alessandro Nivola, Alex Manette, John Doman.

90 min., in 39 zalen.

Het is wellicht de nadrukkelijkste ontmanteling van een filmgenre sinds Nicolas Winding Refn met Drive de achtervolgingsfilm herdefinieerde. Na de wereldpremière in Cannes viel de naam van de Deense provocateur begrijpelijk als vergelijkingsmateriaal. Maar Ramsay gaat gevoeliger te werk, zoals ze eerder in We Need to Talk About Kevin met volle overgave de verwrongen herinneringen verkende van een moeder wier zoon een hele schoolklas vermoordde.


Wonderlijk dat ze het aandurft om zo'n hypergewelddadige film tegelijk zo kwetsbaar te maken: een scène waarin ze een van Joes tegenstanders zwaargewond op de grond zachtjes laat meezingen met een liedje op de radio grenst aan het belachelijke, maar is in de context van deze film een op zichzelf staand kunststukje over de bevreemdende intimiteit van de dood.


You Were Never Really Here is een gevoelvol karakterdrama en buitencategoriewraakfilm in één.

Joaquin Phoenix: 'Trainen en op dieet voor een film? Dat haat ik, dat is ongeloofwaardig'
In You Were Never Really Here speelt Joaquin Phoenix weer zo'n griezelig goede, intense rol: een getraumatiseerde ex-militair die het opneemt tegen pedofielen. Regisseur Lynne Ramsay zag in Phoenix haar redder. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden