Wolvecampprijs voor Natasja Kensmil

Een paar uur voor de winnaar van de Wolvecampprijs bekend zou worden, stond Karel Appel voor een doek van Natasja Kensmil....

Later die dag werd de Wolvecampprijs inderdaad toegekend aan Natasja Kensmil (1973). Appel reikte hem aan haar uit in Hengelo, de woonplaats van de in 1992 overleden Theo Wolvecamp, één van de oprichters van de Cobra-beweging. De prijs wordt sinds 1998 om de twee jaar uitgereikt aan een Nederlandse schilder onder de veertig. De andere twee genomineerden waren Michael Tedja (1971) en Ronald Ophuis (1968).

De Wolvecampprijs is door de Hengelose stichting Heartpool ingesteld om de schilderkunst in Nederland te stimuleren. In korte tijd heeft de prijs status gekregen. De winnaar krijgt een flink bedrag (18.500 euro, evenveel als de Prix de Rome), er wordt een monografie uitgebracht en de aanbiedingen om te exposeren stijgen aanzienlijk.

De prijs kan als oeuvreprijs of als aanmoedigingsprijs worden uitgereikt. Chris Dercon, de juryvoorzitter van 1998, koos voor het oeuvre van Avery Preesman. Jan Hoet moedigde in 2000 Rik Meijers aan. En dit jaar koos ook Rudi Fuchs duidelijk voor een aanmoediging. Kensmil kreeg dan wel al in 1998 de Koninklijke Subsidie voor de Schilderkunst, maar is toch nog de jongste winnaar van de prijs tot nu toe.

En het gelukzalige geprevelde 'materie!' van Appel is prima te begrijpen als je op de Wolvecampprijs-expositie tussen de monumentale schilderijen van Kensmil komt te staan. Je ziet eerst alleen dikke verflagen, diepe kleuren, getekende kronkels. Alles geurt naar olieverf.

Dus: terug naar de vrije Cobra-expressie? Integendeel. Pas voorbij de bonte verflaag wordt het echt interessant. Na een tijdje kijken, duiken uit de krioelende verfklodders realistisch ogende figuren op, historische personages of pin ups. Op Por qué? (2002) zijn het bijvoorbeeld negentiende-eeuwse heren met baard en hoge hoed.

Ze staan opgesteld als een ouderwets groepsportret, ze zijn overwoekerd door plantachtige lijnen. Het zijn keurige heren, maar in hun ogen twinkelen heel subtiel lichtjes van wreedheid.

Kensmil is duidelijk geïnspireerd door meesters van de existentiële beklemming als Francis Bacon en Edvard Munch. Op de beste schilderijen ligt deze beklemming er echter niet dik bovenop, die komt pas als je nietsvermoedend in het zo rustig ogende beeld gedoken bent. Maar soms wil ze te graag een stelling kwijt. Dan zie je opeens een Duitse adelaar of een klein hakenkruis, en dan weet je wel weer wat er gedacht moet worden.

Het is opvallend dat de genomineerde schilders alledrie sterk op zware, existentiële thema's zijn gericht, en daar ook herkenbare culturele beelden voor gebruiken. Hier geen meligheid of dromerige blijheid. De tentoonstelling als geheel is daardoor interessant geworden. Deze schilders willen heel erg graag dat de kijker niet onverschillig langsloopt. Soms intrigeert dat, soms is het hinderlijk expliciet, maar in elk geval is het uitgesproken, fel en ambitieus.

Bij Kensmil is het verborgen, bij Tedja spat de kracht en felheid er af. Teksten, beelden overal vandaan (Samantha Fox, ogen, monden, kronkels) vloeien samen tot een associatief verhaal. Soms groots en meeslepend, soms voorspelbaar door boze schreeuwerige teksten als 'insults'.

En dan is er natuurlijk Ophuis. Inmiddels zijn zijn realistische beelden van concentratiekampverkrachtingen, of bloedende vrouwen na een miskraam overal wel vertoond. Verrassend genoeg raakt het soms, zoals in Dysenterie (2000). Maar Ophuis wil de kijker zó graag raken, dat hij makkelijk doorslaat richting effectbejag.

Expositie genomineerden Wolvecampprijs. Burg. Jansenplein 1, Hengelo. Ma-vr, 8.30-16. do. 8.30-20. t/m 25 oktober.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden