REPORTAGE

Woestijnstad Abu Dhabi wordt oase van cultuur

De hoofdstad van de Emiraten ontwikkelt zich in ijltempo tot spraakmakend kunstcentrum. Het aanbod op de beurs is er naar, met veel werk van de Chinese dissident Ai Weiwei.

Het laatste deel van de buitenkant van het toekomstige Louvre op Saadiyat eiland, vlakbij Abu Dhabi, wordt geplaatst. Het museum opent in 2016. Beeld afp
Het laatste deel van de buitenkant van het toekomstige Louvre op Saadiyat eiland, vlakbij Abu Dhabi, wordt geplaatst. Het museum opent in 2016.Beeld afp

Nee, Abu Dhabi Art is geen Art Basel, Frieze of The Armory Show, om de grote kunstbeurzen in Basel, Londen en New York te noemen. Beurzen die de groten der aarde naar zich toe trekken, of het nu kunstenaars, verzamelaars, veilingmeesters, talentscouts of museumdirecteuren zijn. Want inderdaad, die komen hier niet. Of nog niet.

Groot is de ruimte ook niet te noemen, net zomin als het aantal stands: veertig in totaal. En het eiland waarop het beursgebouw Manarat Al Saadiyat staat (en waar straks het Saadiyat Cultural District moet verrijzen) is vooralsnog een grote zandvlakte. Van de beloftevolle toekomst met uitgaanscentra, hotels, dure winkelstraten en vooral een handvol toonaangevende cultuurinstellingen is weinig te zien, op het prestigieuze St. Regis Saadiyat Island Resort na.

Maar schijnt bedriegt. Wie had een paar decennia geleden überhaupt kunnen bedenken dat hier in het zand, aan zee, in de zinderende zon, zulke stoutmoedige kunstplannen werden bedacht? Binnen een jaar of tien vliegen hier drommen toeristen en kunstliefhebbers naartoe, is de verwachting. Voor het Zayed National Museum, het Guggenheim Museum, het Performing Arts Centre en het Louvre met hun spectaculaire skylines, ontworpen door spraakmakende architecten als Jean Nouvel en Frank Gehry. Dat tot nu toe enkel de contouren te zien zijn van het koepelvormige Louvre, dat volgend jaar geopend moet worden, is misleidend. Binnen no time zal de fata morgana een echte cultuuroase zijn.

Zevende editie

Inmiddels is de kunstbeurs aan zijn zevende editie toe. En die wordt beter bezocht dan de eerdere, is de algemene stemming onder de galeriehouders. Ook het aanbod is breder. Kunstenaars en galeries komen uit alle delen van de wereld, met een bijbehorende gevarieerdheid aan smaken. Fijnschilders uit Korea, Robert Rauschenberg-achtige collages van de voormalige emir van Abu Dhabi, sjeik Zayed bin Sultan al Nuhayyan, als vader des vaderlands, piemelschoenen van de beroemde Japanse stippenkunstenares Yayoi Kusama.

Opvallend is het grote aantal kunstwerken van hotshot Ai Weiwei. De prominente Chinese dissident-kunstenaar houdt er een enorme productie op na, met gekleurde vazen en marmeren beeldjes. Zijn omnipresentie doet je beseffen dat er twee soorten aanbod zijn: bekend werk van bekende kunstenaars dat verzamelaars hoge kwaliteit wil garanderen. En kunst die zich nog moet bewijzen en veelal uit de regio komt.

Tot de eerste categorie horen ook de twee lichtsculpturen van Dan Flavin. Aan te schaffen bij de New Yorkse galerie David Zwirner voor 1,8 miljoen euro - per stuk. Of schilderijen van Pierre Bonnard en kinetische kunst uit de jaren zeventig, te koop voor rond de zes ton.

Minder toegankelijk voor westerlingen, maar gedurfder en ondernemender zijn de regiokunstenaars en -galeries. Hun aanwezigheid is van groot belang, als promotie. 'We willen laten zien dat we bestaan en geweldige kunstenaars voortbrengen', legt de Libanese galeriehoudster Nadine Majdalani Begdache uit. 'Ik feliciteer Abu Dhabi dat ze hun geld in cultuur steken en niet alleen in wegen en gebouwen, zoals de meeste Arabische landen.'

Guggenheim: een waar wereldmuseum

Gaat het wel lukken: om al die grote westerse musea naar de Golf te krijgen? Van de dependance van het New Yorkse Guggenheim Museum moet de eerste scheve muur (karakteristiek voor architect Frank Gehry) nog gebouwd worden. Maar tijdens Abu Dhabi Art sprak Guggenheim-directeur Richard Armstrong een bemoedigend getal uit: 2020. Dan moet het klaar zijn. 'Het is een ingewikkelde constructie. En het kost zeker vier jaar om het te bouwen. En daarna nog zeven maanden om het in te richten.' Wat er te zien zal zijn, onthulde Valerie Hillings, conservator van het nieuwe museum: een mix van bekende namen uit de moderne westerse kunst sinds 1960 én kunst uit Noord-Afrika en Azië. Laat dat laatste werk nu juist al opmerkelijk veel op de beurs te koop zijn.

Impressie van het Guggenheim Museum in Abu Dhabi. Architect Frank Gehry (86) hoopt de opening gepland in 2020 nog te beleven. Beeld
Impressie van het Guggenheim Museum in Abu Dhabi. Architect Frank Gehry (86) hoopt de opening gepland in 2020 nog te beleven.Beeld

Snelheid van tijd

Salwa Zeidan van de gelijknamige galerie in Abu Dhabi heeft de veranderingen vanaf het begin gevolgd. 'Ik had in 1988 de eerste galerie in de Emiraten. Er waren geen verzamelaars, er was geen belangstelling voor eigentijdse kunst. Noodgedwongen werkte ik vanuit een hotelkamer: we hadden nog geen eigen ruimte.' Ook Zeidan is verrast door de voortvarende ontwikkeling. Het is volgens haar de verdienste van de Rulers, zoals de emirfamilie wordt genoemd. 'Ze stellen belang in educatie, gezondheidszorg én cultuur.'

Of de ontwikkeling niet te snel gaat?

Salwa Zeidan trekt een ernstig gezicht. 'Nee, dat zijn oude ideeën, volgens westerse maatstaven. In Europa en Amerika vinden ze dat cultuur langzaam moet groeien. Hier volgen we de snelheid van de tijd en handelen we daar naar. We kijken vooruit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden