Witte Huiselijkheid

Geen betere bron over het privéleven van Amerikaanse presidenten dan hun huishouding. Nadeel: doorgaans zwijgt die als het graf. Kate Anderson Brower kreeg toch veel mensen aan de praat.

Beeld Jimmy Carter Presidential Library and Museum

Een dienstmeisje vond bloed op het bed van de president en de first lady. Die avond in augustus 1998 was een flinke ruzie te horen geweest tussen Bill en Hillary Clinton. Er waren scheldwoorden en een hard voorwerp over en weer gevlogen.

Een dik boek, dacht het personeel , moest Hillary hebben gebruikt om Bill toe te takelen. Mogelijk zelfs de Bijbel, die lag op haar nachtkastje. De dag erna liep de president rond met hechtingen op zijn hoofd. Hij zei dat hij tegen een deur was gelopen, maar de mensen van de huishouding wisten beter.

Die wisten ook dat hij van de first lady al een tijd op een bank in een andere kamer moest slapen. En terecht, vond men. Want wat het honderd man tellende personeel van het Witte Huis al drie jaar zo goed als zeker wist toen het naar buiten kwam, was dat Bill Clinton een affaire had met stagiaire Monica Lewinsky. De butlers en dienstmeisjes vertelden het door aan de chefs, klusjesmannen, bloemisten en loodgieters als ze het tweetal samen hadden gezien: er was weer een 'Lewinsky-sighting' geweest.

Bestseller

Ze vertelden het elkaar, maar aan niemand buiten het Witte Huis. Tot nu dan. Kate Andersen Brower (1980) nam ruim honderd interviews af met personeelsleden van het Witte Huis (en met drie voormalige first ladies, onder wie niet Hillary Clinton - zij weigerde commentaar). Ze zegde haar baan als Witte Huis-correspondent van Bloomberg News op om zich aan dit boek te wijden.

Toen De residentie deze zomer verscheen, belandde het boek direct op de eerste plek van de bestsellerlijst van The New York Times. Het is sinds deze maand ook in Nederlandse vertaling beschikbaar en staat vol smakelijke anekdotes over de blowende kinderen van de Carters, de feestjes van de Kennedy's, de veeleisendheid van de Reagans, de practical jokes van de Bushes sr. en de eetvoorkeuren van de Bushes jr.: hamburgers en tex-mex.

Beeld Aurélie Geurts

Wat waren de grote verschillen tussen de families?

'De Carters gingen altijd vroeg slapen, de Kennedy's kwamen na een diner om twee uur 's nachts thuis en dronken dan nog door. De Bushes sr. waren het aardigst en attentst. Het hele personeel liep met hen weg. Het hoofd van de huishouding vertelde me dat hij op de dag dat zijn vader overleed meteen door Barbara Bush werd gebeld en de president zelf kwam ook nog aan de telefoon.

'De Clintons waren afstandelijker. Ze waren wantrouwig en wilden niet dat mensen meeluisterden. De Obama's zijn wat verlegen, een beetje stijf. Ze hebben hun favorieten onder het personeel, denk ik, want sommige bronnen waren juist heel enthousiast over hen. Beide generaties Bush waren eraan gewend personeel te hebben, ze waren ermee opgegroeid. De Obama's hadden pas net hun studieschuld afbetaald toen ze het Witte Huis betrokken. Michelle Obama wilde dat haar kinderen leerden zelf hun bed op te maken en dat ze zelf zouden koken.'

Beeld Linsey Little

Een van de wonderlijkste passages in het boek is die over de obsessie van Lyndon B. Johnson met zijn douche.

'Hij wilde zes douchekoppen, die gericht stonden op verschillende delen van het lichaam, en een daarvan op zijn geslachtsdeel, dat hij Jumbo noemde. De druk moest hoog zijn en het water moest heel warm kunnen worden. De loodgieter kreeg een zenuwinzinking van alle vragen en klachten van Johnson. Zijn dochters zeiden tegen mij: een goede douche is een van de pleziertjes in het leven. Er is tienduizend dollar aan uitgegeven. Toen zijn opvolger Nixon de douche zag, was het eerste dat hij zei: weg met dat ding.'

Johnson gaf het personeel rapportcijfers...

'Hij was leraar geweest in Texas. Hij kon gewoon tegen de timmerman of bloemist zeggen: 'Vandaag krijg je een 6-.' Hij wilde ook dat mensen hém rapportcijfers gaven. Er zijn opnamen van zijn vrouw Lady Bird die commentaar geeft op zijn speeches. 'Dat was een 6,5', zegt ze. 'Volgende keer moet je langzamer spreken en beter rechtop staan.' Ook had hij vier tv's om naar zichzelf te kijken en spoorde hij zwangere vrouwen aan het kind naar hem te vernoemen. Hij was, kortom, een bijzondere man.'

Tijdens een lunch die Michelle Obama had georganiseerd voor een aantal journalisten, viel Kate Andersen Brower de omgang tussen de first lady en de butler op. 'Hij droeg een smoking en ze noemde hem bij zijn voornaam. Er was duidelijk sprake van een informele, hechte band. Wie zijn deze mensen die zo dicht bij de first family staan, vroeg ik me af. De knechten die er altijd zijn en tegelijkertijd onzichtbaar zijn. Die alles zien en horen, maar er bijna nooit over praten. Hun gezamenlijke verhalen konden een goed boek worden, bedacht ik.'

De bewoners

1961-1963 J.F. Kennedy - Jackie Kennedy
1963-1969 Lyndon B. Johnson - Lady Bird Johnson
1969-1974 Richard Nixon - Thelma 'Pat' Nixon
1974-1977 Gerald Ford - Betty Ford
1977-1981 Jimmy Carter - Eleanor Rosalynn Carter
1981-1989 Ronald Reagan - Nancy Reagan
1989-1993 George H.W. Bush - Barbara Bush
1993-2001 Bill Clinton - Hillary Clinton
2001-2009 George W. Bush - Laura Bush
2009-2017 Barack Obama - Michelle Obama

Hoe haalde u uw bronnen over mee te doen?

'Door aardig te zijn. Ik nam cupcakes mee als ik hen thuis mocht bezoeken. Ik was zwanger in de periode dat ik mijn bronnen sprak. Misschien heeft dat geholpen, want we hebben veel over kinderen gepraat. Ook over hoe het is om voor de kinderen van de first family te zorgen. Door het vertrouwen van de een te winnen, drong ik makkelijker door tot de ander. Een aantal van hen spreek ik nog steeds.'

Ze zijn niet boos over het boek?

'Nee, totaal niet. Ik heb alleen maar positieve reacties gehad.'

Is het geen slecht teken voor een journalist als niemand boos wordt?

Lachend: 'Misschien wel! Er was maar één bron niet zo blij. Maar eigenlijk is het boek een ode aan het personeel. Ik sprak butler James Ramsey. Hij is opgegroeid op een tabaksplantage en haalde nooit een schooldiploma. Hij was trots op zijn werk en liet zijn nagels doen door de manicure, omdat hij er altijd verzorgd wilde uitzien voor de president en zijn gasten. De meeste van mijn bronnen waren mannen van 60, 70. Ze vonden het leuk hun verhaal te vertellen, de meesten waren nooit benaderd door een journalist. Ik ben voor dit boek naar meerdere begrafenissen van personeelsleden geweest, waar iedereen kwam en elkaar steunde. Een hartverwarmende eensgezindheid, nu alles in Washington zo gepolitiseerd is. Het personeel staat juist boven de partijen; zij dienen alle presidenten. En ze praten niet graag over wat ze stemmen.'

Trump's butler

Al dertig jaar werkt hij als butler voor Donald Trump, in diens landhuis in Mar-a-lago, bij Palm Beach in California. De 74-jarige Anthony Senecal werd onlangs geïnterviewd in The New York Times. Hij vertelde onder meer dat Trump op een slechte dag een rode pet draagt en op een goede een witte, zodat het personeel weet hoe ze met hem moeten omgaan. Trump wil zijn steak zeer goed doorbakken en wisselt om het jaar zijn witte en zwarte Bentleys af om naar de golfbaan te rijden, aldus Senecal.

Ooit werd een hoofd huishouding ontslagen door de Clintons omdat hij te republikeins was, toch?

'Chris Emery werd ontslagen toen de Clintons erachter kwamen dat hij met Barbara Bush had gesproken. Barbara Bush zei heel erg spijt te hebben dat ze hem gebeld had. Ze was haar memoires aan het schrijven, maar kampte met computerproblemen en belde hem voor hulp, omdat ze goed met hem overweg kon. De Clintons dachten dat hij met haar roddelde. Hij verloor zijn baan en kon drie jaar niet aan werk komen. Hij is een slachtoffer van de Clintons, terwijl het gewoon om een simpel probleem met Word ging. Hilarisch en tragisch tegelijkertijd.'

De Clintons waren erg paranoïde, schrijft u.

'Als je iets positiefs zei over de Bushes, had je een probleem. Het personeel hield veel van de Bushes, maar de Clintons wilden dat niet horen. Ze waren huiverig voor potentiële vijanden. Op een gegeven moment wantrouwden ze iedereen. Clintons regeerperiode was een emotionele achtbaan voor het Witte Huis. De ruzies over Lewinsky waren moeilijk voor het personeel, de spanning was om te snijden. Het personeel wilde het de first family naar de zin maken, maar vaak lukte dat niet. Hillary reageerde zich vaak op hen af. Het was ook ongemakkelijk voor het personeel te zien hoe Chelsea opgroeide in het Witte Huis met dat drama om haar heen.'

Hillary wist waarschijnlijk al die tijd van de affaire met Lewinsky. Ze was meer ontdaan door de ophef in de media dan door de affaire zelf, zegt een butler.

'Ze kende de geruchten. Het was ook niet voor het eerst dat zoiets gebeurde. De publieke vernedering vond ze daarom het ergst. Het beschadigde het beeld van de perfecte, sterke vrouw. Ik weet niet alles van hun huwelijk, maar ik heb vaak gehoord dat zij een soort zakelijk verbond hebben gesloten. Ze hebben allebei hun eigen levens. Ze steunen elkaar, maar het is niet per se liefde.'

Dat lijkt op het huwelijk van Francis en Claire Underwood uit House of Cards. Een politiek pact.

'Ja, maar waarschijnlijk zijn de Clintons niet zo kwaadaardig als die twee. Als Hillary de verkiezingen wint, wordt Bill first gentleman, een unicum. Iedereen uit de kringen van Hillary denkt dat Bill een politieke kracht zal zijn. Hij zal geen bloemen gaan uitzoeken voor het Witte Huis.'

Maar dat deed Hillary waarschijnlijk ook niet?

'Nee, zo was zij niet. Maar ze delegeerde wel degelijk de huishoudelijke zaken. Hillary raakte gaandeweg steeds meer geïnteresseerd in politiek. Laura Bush daarentegen was echt van het huishouden en hield zich bezig met het porselein. Jacky Kennedy heeft de grootste blijvende invloed gehad op het interieur van het Witte Huis. Hillary is anders, echt een politica. Ze hield kantoor in de West Wing, waar ook het Oval Office is.'

Wat denkt u dat het personeel doet als Donald Trump tot president wordt gekozen?

'Je kunt wel stellen dat het personeel liever Hillary Clinton ziet winnen. Ze kennen haar. De meesten vinden de Clintons wel aardig, hoe lastig ze soms ook zijn. Bij Trump weten ze niet waar ze aan toe zijn. Ze zijn bang dat hij veel mensen gaat ontslaan of het hele huis opnieuw inricht zonder zich aan de tradities te houden. Maar zelfs in het geval van Trump denk ik dat het personeel zich uiteindelijk zal aanpassen. Ze zijn loyaal aan het instituut, het Witte Huis. Ze doen er alles aan om onzichtbaar te blijven en het huishouden soepel te laten verlopen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden