Wit in het hoofd en op papier

Met ruim zeventig uitgaven in een kwarteeuw behoort Atalanta Pers tot de productiefste private presses van Nederland. Twee- of driemaal per jaar bedenkt, ontwerpt en drukt René Bakker een boek dat frappeert door zowel inhoud als vormgeving....

De inhoud bestaat steevast uit gedichten die speciaal voor Atalanta Pers worden geschreven door auteurs als Cees Nooteboom, Willem van Toorn, Leo Vroman, Huub Beurskens, Esther Jansma en anderen met wie Bakker, van huis uit neerlandicus, nauwe contacten onderhoudt. Op zichzelf is dat al uitzonderlijk, want menig margedrukker grijpt terug op elders reeds verschenen teksten.

In de ontwerpfase schildert de drukker, zoals hij het eens omschreef, ‘de binnenkant van zijn hoofd wit’. Wit als de muren van zijn huis, drukkerij en bindersatelier in een lommerrijk deel van Baarn. Elk boek moet weer anders zijn zonder het eigen handschrift te verloochenen en zonder dat de vorm de inhoud overwoekert.

De nieuwste uitgave heet dan ook Kopwit, wat niet alleen verwijst naar het opgeruimde hoofd van de uitgever, maar tevens naar de term die drukkers gebruiken voor de witmarge aan de bovenzijde van de zetspiegel. In Kopwit portretteert René Bakker, na enig aandringen van zijn naaste omgeving, zichzelf en tegelijk viert hij er zijn zestigste verjaardag mee.

Om te beginnen liet hij zich verrassen door vier gedichten van Mark Boog. Bakker meldde de dichter – eerder verscheen diens bundel Seizoenen bij Atalanta Pers – alleen dat in zijn zelfportret de elementen en de seizoenen opnieuw een rol zouden spelen. Inmiddels ging hij aan de slag met de vormgeving van het boek, en de gedichten van Boog arriveerden pas toen de rest van het boek al vrijwel gereed was. Een niet van risico’s gespeende handelwijze, maar de gedichten pasten wonderwel in het wit dat Bakker voor Boog had vrijgehouden.

Boog nam ditmaal de vier elementen als uitgangspunt. Zijn gedicht over lucht begint aldus:

‘De lucht ligt lui op de wereld, wind komt op/ zachte banden langs/ Alsof ze elk moment/ in ledigheid kan opgaan, haar spullen kan pakken/ en rustig, koninklijk klapwiekend,/ ruimte kan kiezen,/ om daar minder te zijn, minder/ te betekenen’.

Naast de gedichten van Boog selecteerde Bakker een reeks puntige tekstfragmenten van anderen auteurs die hem lief zijn, onder wie Leonard Nolens, K. Schippers, Wislawa Szymborska en Herman de Coninck.

Gedichten en teksten gaan vergezeld van illustraties die Bakker zelf maakte. Een foto van een rivierbedding, een oude kerkmuur, een rotsformatie transformeert hij tot mysterieuze en schilderachtige beelden die meer dan één interpretatie toelaten. Mede ook door het subtiele kleurgebruik, het exclusieve papier, de prachtige cover en de perfecte afwerking is Kopwit een van de fraaiste uitgaven geworden van Atalanta Pers tot dusver.

Met deze bibliofiele uitgave (in slechts zestig exemplaren) bewijst René Bakker eens temeer dat hij een meesterdrukker is, maar veel meer nog een kunstenaar.

Hub. Hubben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden