De week in boeken

Wint een debutant de Libris Literatuur­prijs? Die kans is klein. Maar wie krijgt hem dan wel?

Jeroen Brouwers is de oudste schrijver op de shortlist van de Libris Literatuurprijs. Beeld Aurélie Geurts
Jeroen Brouwers is de oudste schrijver op de shortlist van de Libris Literatuurprijs.Beeld Aurélie Geurts

Maandag werd de shortlist van de Libris Literatuurprijs bekendgemaakt en daarmee kan het grote gissen beginnen: wie gaat op 10 mei met de poet naar huis?

Gemiddeld staat er maar eens in de twee jaar een debutant op de shortlist. Dit jaar zijn het er in één klap twee: Gerda Blees en Simone Atangana Bekono. De Librisgeschiedenis toont aan dat zo’n nominatie een enorme impuls kan zijn voor een schrijverscarrière. Het is in elk geval niet zo dat de debutanten die het de afgelopen jaren tot het lijstje der lijstjes schopten – ik noem een Lize Spit, een Niña Weijers, een Peter Buwalda – aan de bedelstaf zijn geraakt. Maar een wínnende debutant? In de zevenentwintigjarige geschiedenis van de Librisprijs gebeurde dat nooit. En dus streep ik Atangana Bekono en Blees weg, de lovende woorden van de jury – ‘in alle aspecten ongewoon krachtig’ (over Confrontaties) en ‘een prachtig, bezield, rijk en actueel portret’ (over Wij zijn licht) – ten spijt.

Dan de middlemen van het clubje: Merijn de Boer en Erwin Mortier. Degelijke schrijvers die reeds een handvol goede boeken op hun naam hebben staan. De jury noemt De saamhorigheidsgroep van De Boer een intelligent, speels, gevoelig, geestig én knap opgebouwde roman. Maar heeft het boek ook echt een diepe indruk gemaakt? Hetzelfde vraag ik me af over De onbevlekte van Mortier. ‘Een fraai geschreven roman’, stelt de jury. Ja, allicht. En: ‘door de uitgelezen compositie een meerduidigheid die tot de verbeelding spreekt’. Wat wil dat nou zeggen?

Nee, de juryrapporten waar ik warm van word zijn die van de oudste en jongste schrijver op de shortlist: Jeroen Brouwers (80) en Marieke Lucas Rijneveld (29). Over Client E. Busken: ‘Brouwers zuigt je mee in dit verslavende taalcircus, een ware krachttoer, hilarisch en ontluisterend tegelijk.’ En ook: ‘een schitterende toevoeging aan Brouwers’ rijke oeuvre’. Inderdaad rijk, dat oeuvre van Brouwers, maar de Librisprijs won hij nooit. En de kans dat hij op zijn leeftijd nog een roman schrijft die weer wordt genomineerd is, laten we eerlijk wezen, gering. Dus áls, dan nú. Maar ja, dan Rijneveld, die de jury ‘nietsontziend’ meesleepte in een ‘virtuoze monoloog’. Mijn lieve gunsteling wordt ‘meedogenloos en overrompelend, vol en toch helder, betoverend en afschuwwekkend’ genoemd.

De Libris literatuurprijs is niet zelden de (tussentijdse) bekroning van de ervaren schrijver, die er al flink wat jaren noeste schrijverij op heeft zitten. Dit jaar moet de jury kleur bekennen: kiezen ze conservatief voor de grote oude schrijver met zijn indrukwekkende staat van dienst of progressief voor het jonge en veelbelovende talent? De jury besluit Rijnevelds rapport met: ‘We kunnen er niet omheen.’ Dat is duidelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden