Review

Willem Wilminks stukken zijn glashelder en ontroerend

Al Willem Wilminks stukken in deze bundel over literatuur zijn glashelder en ontroerend. Dichters worden familie van elkaar en van de lezer.

Dit boek had Willem Wilmink zelf wel willen maken, dacht Guus Middag, en hij sloeg aan het verzamelen. Een goede titel had hij in elk geval: Handig literatuurboek voor mensen met meer verstand dan opleiding, een variant op een titel die in Wilminks nalatenschap werd aangetroffen. Maar ook al had Wilmink dit boek niet voorzien dan was het een goed idee. De liedjes, gedichten en brieven van de in 2003 overleden dichter zijn in mooie edities verschenen, maar een groot deel van zijn werk bestond uit stukken óver literatuur, vooral over poëzie en liedjes, en die zijn beslist de moeite van het uitgeven waard. Middag maakte een keuze uit een enorme hoeveelheid stukken, geschreven voor kranten, tijdschriften of de kinderrubriek 'Blauw geruite kiel' van Vrij Nederland.

Handig is dit boek allerminst en een bruikbare literatuurgeschiedenis is het evenmin, al heeft Middag moeite gedaan om de stukken chronologisch te ordenen. Dat is nauwelijks te doen, omdat een typisch Wilmink-stuk over meer dan één onderwerp gaat en ongeremd door de tijd springt.

Zo'n stuk begint dan bijvoorbeeld met Wilminks grootvader die de stelling 'van lezen word je dom' huldigde, dezelfde opa die hem een boek gaf, De wonderlijke lotgevallen van Jan zonder Vrees, dat leidde tot Wilminks liefde voor de Middeleeuwen. Via zijn vaders frontervaringen in 1940 in De Peel komen we dan bij de bezoekjes van vader en zoon aan de Sint Jan, waarbij de zoon geïnteresseerd is in de kerk en de vader in de waardin van het naastgelegen café, en dan is het een kleine sprong naar de kathedralen van Laon en Salisbury én de mooie vrouwen in de herbergen in wie Wilmink, inmiddels vader, geïnteresseerd is.

Willem Wilmink

Handig literatuurboek voor mensen met meer verstand dan opleiding
Samengesteld door Guus Middag
Nijgh & Van Ditmar; 472 pagina's; euro 45,00

Dichters worden door Wilmink familie. Mannen en vrouwen tussen wier levens eeuwen liggen, komen elkaar tegen in Wilminks stukken, en waarschijnlijk niet eens tot hun verbazing: Anthonis de Roovere ontmoet Hans Dorrestijn en Tom Waits - alle drie zwartkijkers. Leopold, H.C. Andersen, Charles Trenet, Paul van Vliet en Zwarte Riek vinden elkaar omdat ze schreven over hun geliefde geboorteplaats. Annie M.G. Schmidt blijkt toch verwant aan de brave Hieronymus van Alphen. Door Vasalis gaat Wilmink van William Blake houden. En dan legt hij weer graag uit waarom zijn dichters, bijna allemaal verstaanbare, niet-experimentele, geestige, heldere dichters, zo ontzettend goed zijn.

Het bijzondere aan dit boek is dat al deze stukken zo mooi en zo goed zijn. Glashelder opgeschreven, gedreven, ontroerend en met grote overtuigingkracht. Een aanstekelijke reis door het land van Wilminks dichters en daarmee door zijn eigen ziel.

Willem Wilmink Beeld ANP Kippa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.