Willem Oltmans krijgt zijn eigen boek

Het is alweer even geleden dat zijn naam in de media viel. Dat is weleens anders geweest: veertig jaar lang voerde Willem Oltmans strijd met de Staat der Nederlanden.

Vanavond zendt omroep Human een profiel uit van Willem Oltmans, de opzienbarende journalist en dwarsligger die vier jaar geleden overleed na een lange (en gewonnen) strijd tegen de staat.

Na zijn overlijden, op 30 september 2004, vormden Arendo Joustra (hoofdredacteur Elsevier) en advocaat Peter Nicolaï de stichting Willem Oltmans, met als enige doel het publiceren van de nog resterende dagboeken.

Dat gebeurt nog steeds, al beperkt de aankoop zich volgens bestuurslid Joustra tot bibliotheken en een kleine groep geïnteresseerden. ‘Ik schat dat over vijftien jaar alle dagboeken zullen zijn uitgegeven’, aldus Joustra.

Die dagboeken waren een obstakel voor journalist Edwin Oden (in het dagelijks leven redacteur bij Psychologie Magazine). De journalist had serieuze plannen voor een allesomvattende biografie over Oltmans. Subsidies van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en het Amsterdams Fonds voor de Kunst waren al binnen, en Oden zette zich ter voorbereiding aan het lezen van de eerste dagboeken. ‘Een heilloze klus’, constateerde hij al snel: ‘Oltmans heeft vanaf zijn achtste levensjaar dagelijks zo’n tien pagina’s dagboek geschreven. Ze staan vol met oninteressante zaken; elk gebakken ei met spek wordt vermeld.’

Oden rekende uit: Oltmans schreef zo’n 1.400 dagboeken, die hij samenvatte in 76 manuscripten van zo’n 370 pagina’s per stuk. ‘Alleen het lezen ervan zou me al twaalf jaar gaan kosten.’

Daarom stelde hij zijn koers bij: vanaf 1 januari gaat Oden minder bij Psychologie Magazine werken, om in een jaar tijd een interviewboek te maken. Gesprekken met vrienden en ook vijanden uit Oltmans leven.

‘Oltmans was een kleurrijke figuur, die de ultieme onafhankelijkheid vertegenwoordigde.’ En toch, zegt Oden: ‘Hij heeft de maatschappij niet eigenhandig veranderd met zijn journalistieke werk. Maar hij was wel een fenomeen. Journalist H.J.A. Hofland zei dat Oltmans leed aan ‘een permanente zelfinflatie’: afkomstig uit een goed nest, slaagde hij erin door steeds minder mensen serieus te worden genomen. Zo’n leven levert een mooi portret op.’

Een titel heeft Oden nog niet. Wel een suggestie: ‘Hans van Mierlo noemde Oltmans eens ‘een dierbare klootzak’. Maar of dat de titel moet zijn?’

Willem Oltmans (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden