INTERVIEW

Willem Jeths eerste Componist des Vaderlands

Willem Jeths

Willem Jeths (55) is uitgeroepen tot de eerste Componist des Vaderlands. De functie, in het leven geroepen door auteursrechtenorganisatie Buma, moet de Nederlandse gecomponeerde klassieke muziek een gezicht geven.

Willem Jeths Beeld anp

Een jury onder leiding van oud-politica Winnie Sorgdrager koos Jeths vanwege zijn 'veelzijdigheid'. Daarnaast vindt zij hem als conservatoriumdocent, muziekwetenschapper en 'bevlogen musicus' een goede vertegenwoordiger van de beroepsgroep.

Na een denker, dichter, fotograaf en kok nu ook een Componist des Vaderlands. Wat gaat u doen?

Jeths: 'Ambassadeur zijn van de hedendaagse klassieke muziek en het rijke Nederlandse erfgoed. Dat is bij veel mensen weggezakt, terwijl we in dit land prachtig kunnen componeren. Ik wil me ook inzetten voor muziekonderwijs en toekomstmogelijkheden voor jonge componisten. Dat gaat me echt aan het hart.'

Toen u in augustus de Amsterdamse Kunstprijs kreeg, zei u dat Nederlandse componisten in een verdomhoekje zitten.

'De jongste generatie componisten die ik les geef, komt veel minder makkelijk aan opdrachten, onder meer door de crisis en de bezuinigingen op cultuur. Toen ik afstudeerde was er het Fonds voor de Scheppende Toonkunst, dat compositieopdrachten, stipendia en 'meerjarige honoreringen' verstrekte. Nu kunnen componisten alleen nog via orkesten en ensembles aan opdrachten komen. Daarvan zijn er juist veel opgeheven.

'Ook met de perceptie van hedendaagse klassieke muziek gaat het niet goed. Veel Nederlanders doen het af met 'piep, krak, boem'. Maar de tijdgeest is erg veranderd. In plaats van schrijven vanuit een ivoren toren vinden componisten het publiek weer belangrijk, en velen proberen bruggen te slaan.'

Zonder idealisme kom je nergens

28 november wordt Jeths officieel aangesteld tijdens de opening van de Buma Classical Convention in TivoliVredenburg. Zijn eerste nieuwe compositie (Trepidus) is gemaakt in het kader van het project 'Wannaplay?' en is te horen op muzikale schommels die staan opgesteld op het Neude in Utrecht.

Willem Jeths: `Ik zal ook muzikaal reageren op belangrijke gebeurtenissen.' Beeld Koen Hauser

Waarom is een Componist des Vaderlands nodig?

'De hedendaagse klassieke muziek heeft een duidelijk gezicht nodig. Iemand moet de ontwikkelingen kunnen duiden, anders krijg je: onbekend maakt onbemind.'

Dat is een hele verantwoordelijkheid.

'Klopt, maar ik vond het laf om nee te zeggen. Het is belangrijk voor me dat het idee van een Componist des Vaderlands vanuit de componistengroep zelf kwam. Zij zijn naar Buma gestapt.'

Kunnen we van u ook DWDD-achtige composities van een minuut verwachten?

'Zeker. Deel van mijn taak zal ook zijn op belangrijke gebeurtenissen te reageren, zoals de geboorte van een prinsesje of een nationale ramp. Zelf ben ik geen typische miniatuurcomponist, maar het kán wel. Neem Anton Webern. Hij maakte zeer korte stukken, aforismen, een soort bouillonblokjes. Heel heftig. Voor een heel orkest schrijven is wel erg arbeidsintensief. Om snel op de actualiteit te reageren heb ik een voorraad nodig in mijn trukendoos.'

De Dichter des Vaderlands reageerde onlangs op de zwartepietendiscussie. Hoe doe je dat muzikaal?

'Muziek is veel abstracter dan tekst. Ik zou bijvoorbeeld wel een archetypisch muzikaal citaatje kunnen gebruiken uit een bekend sinterklaasliedje.'

De functie is voor ten minste twee jaar, wanneer bent u tevreden?

'Als er meer Nederlandse klassieke muziek bekend wordt bij een groter publiek. Neem een werk als Canto Ostinato van Simeon ten Holt dat binnen korte tijd bekend en zeer geliefd werd bij een groot publiek.'

Hooggegrepen.

Zonder idealisme kom je nergens.


28 november wordt Jeths officieel aangesteld tijdens de opening van de Buma Classical Convention in TivoliVredenburg. Zijn eerste nieuwe compositie (Trepidus) is gemaakt in het kader van het project 'Wannaplay?' en is te horen op muzikale schommels die staan opgesteld op het Neude in Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.