‘Willem hakt op iedereen altijd even hard in’

Hij vertrok in 1968 als provo naar Parijs, en ontpopte zich als een van de voornaamste politieke tekenaars van Frankrijk....

‘Willem heeft een onbeschaamde en volkomen vrije blik’, zegt Anne-Sophie Chazaud van het Centre pompidou in Parijs. ‘Hij laat zich door niets tegenhouden. Als Nederlander kijkt hij denk ik nog onbevangener naar het Franse politieke leven dan wij dat zelf zouden kunnen’.

Namens de bibliotheek van het museum is zij verantwoordelijk voor de deze week geopende tentoonstelling over het werk van Willem, de artiestennaam van de in 1941 in Ermelo geboren Bernhard Willem Holtrop.

Behorend tot de provobeweging trok Holtrop tijdens de studentenrevolutie van mei 1968 naar Parijs – om er nooit meer weg te gaan. Hij heeft er zich ontpopt als een van de voornaamste politieke tekenaars van Frankrijk. Al twintig jaar lang maakt hij dagelijks twee tekeningen voor het dagblad Libération, waar de redactie er één van uitkiest. Wekelijks staat hij ook nog in het satirische blad Charlie Hebdo.

Op complimenten over die hoge productie reageert hij afwerend: ‘Ach welnee, dat is niets bijzonders. Een bakker bakt toch ook iedere dag brood.’ Ook de suggestie dat hij als Nederlander onbevangener zou durven zijn dan Fransen zelf, wimpelt hij weg. ‘Onzin, ik woon hier al sinds 1968. Dat ik Nederlander ben maakt echt geen verschil.’

Hoe dan ook, links en rechts krijgen er in zijn tekeningen evenzeer van langs. Collega-tekenaar Cabu van Charlie Hebdo, die Willem roemt om ‘zijn manier waarop hij zwarte vlakken gebruikt’, zegt daarover: ‘Zelf ben ik geneigd om aardig te zijn voor de Groenen, maar Willem hakt op iedereen even hard in.’

De betrokkene formuleert zijn aanpak in alle eenvoud: ‘Je ziet mensen domme dingen doen en daar maak je dan een tekening over.’

Een groot prater over zijn tekeningen is Willem niet, zo blijkt uit de op de tentoonstelling vertoonde documentaire L’oeil de Willem, het oog van Willem, zoals zijn dagelijkse tekening in Libération heet. In Frans met nog altijd een flink Nederlands accent legt hij grinnikend uit wat hij met zijn tekeningen bedoelt.

Nodig is dat niet, want zijn werk vertelt het hele verhaal. Zijn tekeningen getuigen van het scherpe oog van Willem, die het bijvoorbeeld opvalt dat vlak voor de verjaardag van president Jacques Chirac diens grote politieke rivaal Nicolas Sarkozy wordt verkozen tot voorzitter van regeringspartij UMP. Dus tekent Willem een duivelse Sarkozy, die uit een verjaarstaart springt, terwijl Jacques en Bernadette Chirac achterover slaan van schrik. De tekening siert de voorpagina van Libération, met de kop: ‘Geen cadeaus voor Chirac.’

Met politici zelf heeft Holtrop nooit contact, hooguit met hun advocaten. ‘Jean-Marie le Pen (de leider van het extreemrechtse Front National) heeft me wel eens een advocaat op mijn dak gestuurd. En toen ik Jezus met een kapotje tekende, werden er ook wat mensen boos’, zegt hij nonchalant.

Ook voor grappen over de profeet Mohammed deinst hij niet terug: ‘Natuurlijk maak ik die ook. Je moet overal over kunnen tekenen en je niet laten intimideren. Als je je daarin zelf beperkingen gaat opleggen, is het einde zoek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden