AchtergrondKlei-animaties van Will Child

Will Child kneedt groteske hiphopclips van klei

Beeld uit de videoclip Yell Oh.Beeld William Child

Miniatuur sneakertjes of microfoontjes ter grootte van een speldenknop, zo oogt het hiphopuniversum van de Brit Will Child. De klei-animator werkt voor de grootste artiesten. In zijn clips krijgt het rauwe van de hiphop een liefdevolle toon.

De hoofdrolspelers in zijn films zien eruit als aliens in trainingspakken, sprekende wortels of gigantische monstervrouwen die een wereldstad aan poeder stampen. Alles kan, in de hiphopclips van de Britse kunstenaar Will Child, en geen fantasie is te grotesk. Dankzij zijn grensverleggende creativiteit is de minutieus in elkaar geknutselde klei-animatie of ‘claymation’ helemaal terug in de videoclip. En beginnen we in dat genre dus eigenlijk weer bij het begin.

In de jaren tachtig dansten de poppetjes van klei nog onbekommerd over het tv-scherm. Bijvoorbeeld in de bizarre clip bij het nummer Reet Petite van soulzanger Jackie Wilson. Dat nummer dateerde al van 1957 maar kreeg drie jaar na de dood van Wilson in 1984 opnieuw een hitnotering. Dankzij een animatie, waarbij figuurtjes van klei in ‘stop-motion’ worden gefilmd en dus beeldje voor beeldje, met steeds een net iets aangepaste pose.

Reet Petite was continu te zien op het net gestarte videoclipkanaal MTV en joeg kinderen de stuipen op het lijf. Een soulzanger die verdwijnt in de getuite lippen van een achtergrondkoortje: behoorlijk eng, en net even anders dan de in die tijd ook populaire filmpjes van de klei-pinguïn Pingu. De clip was door een Londense animatiestudio gemaakt voor een film over de mogelijkheden van klei-animatie, maar kwam op raadselachtige wijze bij MTV terecht.

Daar kon iemand er kennelijk om lachen, want het nummer werd in een eindeloze lus afgedraaid. Reet Petite stond in de zomer van 1987 maanden op nummer één, waar ook ter wereld. Ongeveer tegelijkertijd met die andere beroemde animatie- en kleiclip: Sledgehammer van Peter Gabriel. Ook de poppetjes in deze video, mede gemaakt door de animatoren van de Aardman Studio (Wallace and Gromit) bezorgden clipkijkende kinderen nachtmerries  – denk even terug aan het hoofd van Peter Gabriel waar een voorhamer op in beukt. En ook dit nummer werd dankzij de videoclip een onvergetelijke wereldhit.

Vreemd genoeg vertrok de klei daarna toch een beetje uit het videoclipgenre. Misschien omdat de techniek om strakke clips te maken geavanceerder werd. De klei-animatie werd ineens een tikje ouderwets gevonden. Toen de clip als filmisch muziekgenre halverwege de jaren negentig ook nog eens in verval raakte en MTV vooral reality-shows ging uitzenden, was het gedaan met de aardmannetjes.

Maar de laatste jaren is een kleine revival te bespeuren. Videoclips zitten weer in de lift, natuurlijk dankzij YouTube en kanalen als Vevo, en de klei surft mee op de golven van de herwaardering. We zagen al psychedelische clips van Cage the Elephant (Aberdeen), en van Portugal The Man (All Your Light). En door fans gemaakte video’s bij bijvoorbeeld liedjes van Katy Perry. Maar de laatste jaren rukken de kleipoppetjes vooral op in de hiphop, waar je de ouderwetse animatie misschien niet direct zou verwachten.

De hiphop heeft de kleitrend grotendeels te danken aan één begaafde animator: de 29-jarige Will Child uit Bristol. De ontwerper met een voorliefde voor hiphop studeerde in 2012 af als grafisch ontwerper, met een korte animatiefilm over Pablo Escobar. Child had de Colombiaanse drugsbaron in zijn film El Patron vormgegeven als pop van papier-maché, die druk bezig was met miniatuur drugspakketjes en vliegtuigjes van karton.

El Patron werd opgepikt door een paar bloggers en ging daarna rond in de Britse hiphopgemeenschap. Het trio Verbal Contact uit Leeds vroeg Child een video te maken bij hun nummer Get Stoned. En daar ongeveer begon de hiphopclipcarrière van Child. De ontwerper schakelde over van papier-maché naar klei, en hij bouwde aan een complete kleiwereld vol miniatuur sneakertjes, microfoontjes ter grootte van een speldenknop en hiphopclubs die passen in een schoenendoos.

Zijn hiphopuniversum maakte iets los, want de door Child opgerichte studio Gravy Mercedes werd platgebeld. Grote namen uit de hiphop zagen wel iets in de verkleintactieken van Child. Zijn clips werken lekker relativerend, omdat ze kolossale gebeurtenissen kunnen laten krimpen en misschien wel wat beter behapbaar maken.

Beeld uit de videoclip The Grinch. Beeld William Child
Beeld uit de videoclip The Grinch. Beeld William Child

Kijk naar de clip die Child maakte bij het nummer The Grinch van de Amerikaanse rapper Trippie Redd. De track is haast overdreven agressief, en gaat over verraad en wraak. In de clip laat Child de rapper als boos kleipoppetje uit zijn cel wandelen en een aanslag op de verrader, ‘the snitch’, voorbereiden. Alle clichés komen voorbij: we zien Redd in zijn kamer krantenknipsels en foto’s aan de muur prikken, net als in de film. En uiteindelijk wordt een auto in fik gestoken, met het slachtoffer in de kofferbak: een maffiamoord om de strijd te beslechten.

De video is grof en duister, maar de aandacht wordt toch vooral getrokken door de liefdevol vormgegeven details, die de clip eigenlijk iets uitgesproken liefs geven. In een scène waarbij een auto schietend langs een verlaten parkeerplaats scheurt, valt het oog op de telefooncel, waar Child uren aan geprutst moet hebben. Het ding is waarschijnlijk twee centimeter hoog maar er zitten kleine raampjes in, in de cel hangt een mini-telefoontje, de deur scharniert open en dicht en er zit zelfs graffiti op gespoten. Je kunt duizend keer naar de clip kijken: iedere keer ontdek je nieuwe details.

Prachtig is ook Childs clip bij het nummer Loyal, van de Canadese zanger en rapper Partynextdoor. Het nummer gaat over liefde, vriendschap en trouw en Child liet zijn fantasie compleet gaan. Van de zanger maakte hij een geheim agent, die door de overheid op een klus wordt gezet. Door Toronto wandelt een reusachtige vrouw, die moet worden gestopt. We zien Partynextdoor in een helikoptertje over Toronto vliegen, met de beroemde CN Tower op de achtergrond. Maar de confrontatie met de monstervouw eindigt in een liefdesaffaire. De zanger vlijt zich in de eindscène op een heuvelachtig landschap: het enorme lichaam van zijn nieuwe vriendin, the giant woman. Romantiek zoals je die in een hiphopclip nog nooit was tegengekomen.

En die originaliteit maakt het werk van Child voor tientallen hiphopvideo’s zo sterk. Zijn beelden brengen de in de hiphop soms nog best grote gebaren terug tot de menselijke maat. En hij speelt met clichés, waardoor zijn clips een prettig randje zelfspot krijgen. Bij zijn verbeelding van een beroving in het nummer As If You Ain’t Know van de Amerikaanse rapper Dash is de buit een tasje met héél kleine gouden schroefjes, zoals je die kunt vinden in je smartphone. Op de tafel van de drugsgebruikende nachtclubeigenaren liggen microscopische doosjes Xanaxpillen en staan onooglijk kleine flesjes Hennessy-cognac. 

Grappig en vertederend, zelfs als de kwade clubeigenaren daarna één voor één door het hoofd van klei worden geschoten. Zo verpakt Child de ergste grote-mensen-ellende in kinderlijk knutselplezier. En geeft hij de hiphop een frisse nieuwe videoverbeelding.

Tupac in klei

Het klei-animatiewerk van de Brit Will Child is verfrissend voor de hiphop, maar niet nieuw. In 1998 bijvoorbeeld verscheen postuum het nummer Do For Love van de in 1996 overleden rapper Tupac Shakur. In de clip bij het nummer verscheen de rapper als getekende figuur en als kleipoppetje, mét bandana en minuscuul gouden kettinkje. 

Tupac in de videoclip van het nummer Do For Love.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden