Beeldvormers natuurfotografie

Wildlife Photographer of the Year Marsel van Oosten legt zeldzame taferelen vast in ‘een wereld waarin alles al lijkt te zijn vastgelegd’

Beeld Marsel van Oosten, Wildlife Photographer of the Year

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: In het rijk van de goudaap.

Er zijn nog slechts 22.000 stompneusapen, ook wel goudapen, in de wereld; een handjevol. Ze leven in groepen in bergachtige gebieden in Azië, hoog in bomen, tot hoogtes van 4.000 meter. Ze zijn extreem lastig in het wild te fotograferen; als je op Wikipedia het lemma ‘Snub-nosed monkey’ opzoekt dan staat daar een foto van een aap in een kooi bij.

Afgelopen week won de Nederlandse natuurfotograaf Marsel van Oosten (51) de belangrijkste internationale natuurfotografiewedstrijd van het jaar. Met The golden couple (Het gouden paar) werd Van Oosten in Londen uitgeroepen tot Wildlife Photographer of the Year 2018, een competitie die werd uitgeschreven door het Londense Natural History Museum. Van Oosten kwam bovendrijven tussen 45.000 inzendingen uit 95 landen. ‘Wat een magische dieren’, aldus juryvoorzitter Roz Kidman Cox. ‘The golden couple is een symbolische herinnering aan de schoonheid van de natuur.’

En wat een foto. Tegen de achtergrond van een schitterend groenbruin oerbos staren twee stompneusapen naar een onzichtbaar schouwspel dat zich ter rechterzijde afspeelt. Het mannetje zit zo gedraaid dat we zijn kenmerkende lange staart, de indrukwekkende vacht en het opvallende gezicht zien, terwijl de vrouwtjesaap op de achtergrond helemaal in beeld komt. De jury kan hier wellicht ‘de schoonheid van de natuur’ in hebben gezien, maar wat ze ook zal zijn opgevallen: de technische perfectie en de compositie die opgebouwd is uit vakmanschap, dagenlang wachten, eindeloos geduld – en ongelofelijke mazzel.

Beeld Jan van der Greef, The vision

Van Oosten, vijftien jaar lang artdirector bij een reclamebureau, die op de Serengeti in Tanzania ontdekte dat hij natuurfotograaf wilde worden, laat zo weinig mogelijk aan het toeval over. We spreken hem telefonisch vanuit Londen, waar hij zijn prijs in ontvangst heeft genomen. ‘Je bent eindeloos bezig met de voorbereiding van een dergelijke foto. Je moet bedenken welke sfeer je wilt vastleggen; wil je sneeuw of wil je een heldere sterrenlucht? Welke kleur de bladeren in welk jaargetijde hebben. Hoe dieren zich gedragen in verschillende delen van het jaar. Is het te heet, dan zijn ze niet vooruit te branden. Ik fotografeer het liefst in de winterperiode: het licht is zachter, de dieren zijn actiever.’ Hij houdt van ‘opgeruimde, grafische’ beelden; hij was niet voor niets artdirector.

En wat die dieren betreft: hoe groter, hoe beter. In de woorden van Van Oosten: ‘Zoogdieren van een fatsoenlijk formaat’. En ook dat heeft met zijn fotografische voorkeuren te maken. Hij wil niet een close-up van een knaagdier, waarbij de omgeving verdwijnt. Hij wil juist het leefgebied laten zien, dat immense woud waaruit deze wonderbaarlijke dieren verschijnen, ver van de bewoonde wereld in het Qinlinggebergte in Centraal China, waar ook de al even zeldzame nevelpanter en de Qinlingpanda leven.

Aanpassen

Hoe gedraagt hij zichzelf in de natuur? De twee apen op zijn prijswinnende foto lichten op tegen de achtergrond doordat zijn vrouw naast hem staat met een flitser. ‘Een klein flitsje’ volgens Van Oosten, maar toch. Verder beweegt hij zich ‘heel langzaam’ en weet hij inmiddels dat apen snel wennen aan zijn aanwezigheid. Hij bracht vijf dagen door in het gebied voordat hij deze foto te pakken had. En toen wist hij ook dat hij iets bijzonders had. ‘We leven in een tijd waarin we denken dat we alles wel gezien hebben, waarin alles lijkt te zijn vastgelegd.’

Dus als je op deze planeet getuige bent van een dergelijk zeldzaam tafereel (‘Dat zoiets bestaat!’) dan weet je ook als deelnemer en winnaar van een aantal grote natuurfotocompetities dat je kanshebber bent voor Wildlife Photographer of the Year. En dat hij wint – daar is hij duidelijk in – is weer belangrijk voor het bedrijf dat hij runt samen met zijn vrouw, waarmee ze fotoreizen naar exotische locaties organiseren.

Nederlandse fotografen zijn prominent aanwezig in dergelijke competities. Oervader van de Nederlandse natuurfotografie, Frans Lanting, kreeg in Londen een Lifetime Achievement Award en Jan van der Greef won met zijn spektakelstuk ‘The vision’ de categorie ‘Black and white’ (zie hierboven).

Nee, hij fotografeert niet in Nederland. ‘Ik heb een voorkeur voor echte wildernis’, zegt hij voorzichtig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.