Wild tijdschrift sterft bedaagd

Het tijdschrift MillenniuM is niet meer. Met een tentoonstelling van maatschappijkritische kunst, een slecht georganiseerde literaire avond en een nogal saaie, laatste editie van het tijdschrift nam vrijdagavond een van de meest opvallende kunstenaarsinitiatieven van het afgelopen decennium op niet bepaald waardige wijze afscheid....

Van onze medewerker Peter Swanborn

In het nulnummer dat in de zomer van 1993 verscheen, meldde de redactie al dat het blad zichzelf zou opheffen voor het jaar 2000: 'Juist omdat wij een tijdsbeeld willen geven, gezien door de ogen van een generatie, palen we ons werkgebied af.' Wat er in de zeven jaar van zijn bestaan ook van het blad is gezegd, het 'hemelbestormende tijdboek van de Kunstgroep Lage Landen' heeft zich nu aan zijn woord gehouden.

Vanaf het eerste begin wilde de redactie van MillenniuM de verschillende kunstdisciplines met elkaar in contact brengen. Zo ook in het 99 pagina's tellende slotnummer dat naast de nodige poëzie en verhalen een uitgebreid kleurenkatern bevat. Dit katern doet dienst als catalogus bij een Nederlands/Vlaamse expositie die onder de noemer Doel zonder oorzaak twee weken lang in Amsterdam te bezichtigen.

Wat in een tijdschrift samengaat, wil in de openbare ruimte nogal eens botsen. Daarom ging de tentoonstelling in de Amsterdamse expositieruimte W139 op hetzelfde moment van start als de literaire avond in De Melkweg. Volgens curator Eric Wie omdat beide activiteiten 'toch een heel ander soort publiek' trekken. Een eerlijker toegeven van eigen falen is bijna niet denkbaar.

Gevolg was wel dat het aantal schrijvers en dichters dat voor een laatste keer het MillenniuM-podium betrad, ruimschoots het aantal bezoekers evenaarde. Geen mens wilde blijkbaar weten dat een wild en opzienbarend tijdschrift braaf en gemiddeld kan eindigen. Dichters achter een microfoon, een presentator die overdreven z'n best loopt te doen en een toevallig publiek dat een zo groot mogelijke afstand houdt tot het podium.

Even bedaagd is ook het voorwoord in het laatste nummer van MillenniuM dat als motto meekreeg 'Reset: alles weer op nul'. Serge van Duijnhoven, een van de weinige overgebleven redacteuren van het eerste uur, schreef de geschiedenis van zijn eigen tijdschrift: een 'krakkemikkig platform voor het lanceren van experimenten'. Voor hem blijkt MillenniuM niet veel meer geweest te zijn dan een initiatief van een 'jeugdig groepje' dat last had van een 'broeierig mengsel van overmoed en dadendrang'.

De leden van dit 'groepje' voelden zich begin jaren negentig aangesproken door een noodkreet die zij op de deur van een Amsterdams herentoilet aantroffen: 'We willen niet sterven in deze eeuw.' Wat ze wel wilden was een tijdschrift maken. Er werd een 'detonatief tijdboek' gemaakt over 'de nieuwe chaos', een 'zaptijdboek', een 'hardcore catalogus' en een themanummer over de 'nieuwe woede in de kunst' oftewel 'New Rage'.

Het vormgevingsduo De Designpolitie zorgde ervoor dat iedere aflevering sterk afweek van de vorige. Een glossy, een envelop met losse vellen of een opgevouwen krant met 'MillenniuM-waarheden' die er zo waarheidsgetrouw uitzag dat veel lezers hun geloof in de journalistiek voorgoed verloren.

Voor dit laatste nummer werd aan een aantal schrijvers en kunstenaars de nogal voor de hand liggende vraag gesteld om een voorspelling voor de komende eeuw te doen. Het resultaat is een keurig mengsel van nihilisme en futurisme waar de vroegere 'overmoed en dadendrang' nagenoeg aan ontbreken. Hagar Peeters bracht dit in De Melkweg scherp onder woorden met haar gedicht 'Ook wij Titaantjes': 'we lieten wat we hadden in de steek/ en zochten naar wat ons verlaten had.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden