Wikileaks

Een rode vlag in de bloempot op het balkon van zijn appartement: zo laat journalist Bob Woodward in All The President’s Men zijn geheime bron weten dat hij contact wil....

Floortje Smit

Het is een ingenieus systeem dat uiteindelijk leidde tot het verhaal over Watergate dat toenmalig president Nixon ten val bracht. Maar het is ook hopeloos omslachtig. Gelukkig hoeft dat tegenwoordig niet meer. Nu is er Wikileaks waardoor de hedendaagse Woodwards een site met duizenden geclassificeerde, vertrouwelijke of gecensureerde documenten tot hun beschikking hebben. Op hun beurt hoeven de moderne Deep Throats het huis niet meer uit. Met een simpele druk op de knop kunnen ze bezwarende documenten lekken. Voorbij is de tijd van geheimzinnige ontmoetingen in slecht verlichte parkeergarages, mysterieuze telefoontjes in codetaal en nachtelijke autoritten om een geheim document stiekem onder een deur door te schuiven (klokkenluiders vertrouwen nooit op de post). Geen geknoei meer met memorysticks of microchips die van a naar b moeten worden gebracht – met een wifi-verbinding is het zo gebeurd.

Dat scheelt niet alleen een hoop gedoe, maar de snelheid maakt het ook een stuk veiliger voor de lekkende mens – in ieder geval voor de klokkenluiders die in films worden opgevoerd. Zij zijn het kanonnenvoer van de (politieke) thriller; maar al te vaak worden ze, vlak voordat zij het definitieve bewijs kunnen leveren, opgeofferd aan spanningsopbouw. Hij/zij zal niet de eerste zijn die door doorgesneden remkabels, een in scène gezette zelfmoord of een hit-and-run het loodje legt (zie bijvoorbeeld Michael Clayton, The Ghost Writer). Met een beetje mazzel is er dan nog tijd voor een laatste doodsrochel, waarin de klokkenluider nog net een mysterieus woord weet te prevelen.

Zo bekeken is er – naast corrupte politici en zelfverrijkende CEO’s – nog een beroepsgroep flink de dupe van dat hele Wikileaks: de scenarioschrijvers. Wat ooit een makkelijke manier van dreiging creëren was, is voor een nieuwe generatie kijkers gereduceerd tot onwaarschijnlijke plotwending. Sterker nog: complete films zouden nu ongeloofwaardig zijn. In The Constant Gardener was Tessa misschien wel nooit gestorven – en hoefde haar man Justin niet een film lang haar dood te onderzoeken. Bij gegarandeerde anonimiteit waren er vast eerder documenten naar boven gekomen in Erin Brockovich. Studente Darby Shaw (The Pelican Brief) was een hoop ellende bespaard gebleven als zij haar document meteen online had kunnen zetten; Jeffrey Wigand (The Insider) was nooit zo fanatiek vervolgd door de tabaksindustrie als de bewijzen over de verslavende werking van nicotine door iedereen ingezien konden worden.

Helemaal wanhopig hoeven scenaristen natuurlijk niet te worden: er zijn nog genoeg complotten die ouderwets en gevaarlijk uitzoekwerk vereisen, zoals The Whistleblower dit jaar zal laten zien. Bovendien stelt Wikileaks er een schatkamer aan ideeën tegenover: een dagje surfen levert inspiratie op voor een scala aan complottheorieën die je anders nooit zou kunnen bedenken.

Floortje Smit (1979) is filmrecensente van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden