'Wij zijn geen moreel kompas'

Erik van Muiswinkel stopt bij het Sinterklaasjournaal omdat de pieten zwart blijven. Was de roetpiet dan geen mooie oplossing? NTR-directeur Paul Römer schetst zijn dilemma's.

Beeld Jiri Buller

De zomer moet nog beginnen, maar Sinterklaas is alweer in het land. Tijdens de voorbereidingen op het nieuwe Sinterklaasjournaal hebben de cabaretiers Erik van Muiswinkel en Jochem Myjer zich teruggetrokken uit het NTR-programma. Myjer zegt geen tijd meer te hebben. Van Muiswinkel neemt afscheid als hoofdpiet, omdat de belangrijkste personages tot zijn frustratie 'gewoon zwart' blijven.

Paul Römer (53), directeur van de NTR, vindt het jammer dat Van Muiswinkel en Myjer stoppen. Presentatrice Dieuwertje Blok, die eerder zei dat het Sinterklaasjournaal van de Zwarte Pieten af moet, blijft wel. 'Dat is belangrijk', zegt Römer. 'Zij is voor een groot gedeelte het Sinterklaasjournaal.'

Van Muiswinkel zei dinsdag in het Algemeen Dagblad dat de publieke omroep er niet aan voorbij kan gaan 'dat sommigen Zwarte Piet als kwetsend, racistisch zien'. Twee jaar geleden had hij goede hoop dat het tv-programma met 'roetpieten' de weg naar verandering was ingeslagen. In 2015 was het merendeel van de pieten weer zwart. Na een teleurstellende redactievergadering in februari besloot hij te vertrekken.

De discussie over de kleur van pieten loopt steeds hoger op, merkt Römer. 'Binnen de redactie wordt hierover net zo divers gedacht als in de rest van de samenleving. Daar is ruimte voor, maar er staat wel extra spanning op de makers. Het programma heeft de laatste jaren zijn onschuld verloren.'

Het Sinterklaasjournaal heeft een gidsfunctie, is dat lastig?

'We worstelen er al een tijdje mee. Mede dankzij de roetpieten werden we in mei 2015 genomineerd voor een Nipkowschijf. Dat was leuk, maar het leidde tot een verwachtingspatroon waar we niets mee konden. Kennelijk hadden sommige mensen de indruk dat we de hele traditie op zijn kop wilden zetten. Dat was niet zo.'

Waarom blijft de NTR vasthouden aan Zwarte Piet?

'Stel dat we dit seizoen alleen Witte Pieten opvoeren in het programma. Dat is geen reflectie van hoe de samenleving denkt. Die teleurstelling over het Sinterklaasjournaal zag je vorig jaar vooral in de Randstad. Daarbuiten is nog veel steun voor Zwarte Piet. Wij willen weerspiegelen wat er speelt, niet voor de troepen uit lopen.'

Een witte piet komt aan land bij de intocht van Sinterklaas in Gouda.Beeld Marcel van den Bergh

Is dat niet juist de taak van een publieke omroep, voorop lopen?

'De NTR is niet dé publieke omroep, maar een onderdeel ervan. In de wet staat dat wij een onafhankelijke, neutrale taakomroep zijn. Een ledenomroep, zoals de VARA, mag wel gekleurd berichten. Onze redactie laat zich niet beïnvloeden door actiegroepen of politici. Stel je eens voor dat we onze kijkers bij Nieuwsuur vertellen op welke partij ze moeten stemmen. Dat kan toch niet?'

Is het Sinterklaasjournaal wel te vergelijken met Nieuwsuur, een actualiteitenprogramma?

'De principes zijn hetzelfde. Wij maken dit als taakomroep. En we richten ons op de middengroep, niet op de hardste schreeuwers. Ik snap dat mensen hopen dat wij de weg wijzen, maar we zijn geen moreel kompas.'

Het is fictie; daarin is toch alles mogelijk?

'Voor kinderen is het Sinterklaasjournaal iets meer dan een toneelstukje. Voor veel ouders ook. De maatschappelijke discussie over slavernij is werkelijkheid. Voordat je het weet, word je als programmamaker in een kamp geduwd. Dat is ingewikkeld, daarom gaan we er zorgvuldig mee om.'

Ondertussen beschuldigen critici de NTR van racisme of het verkwanselen van Nederlandse tradities.

'De samenleving moet uitmaken of Zwarte Piet racistisch is, daar gaat de NTR niet over. Die roetpieten kwamen er mede onder invloed van het maatschappelijke debat. Maar we nemen geen standpunt in tijdens het Sinterklaasjournaal. Dit is in de eerste plaats een vrolijk programma over een magisch, lief kinderfeest.'

Als u zo redeneert, is er geen hoop voor mensen als Van Muiswinkel.

'Dit is geen statisch feest. De laatste twintig jaar is veel veranderd. Stoute kinderen moesten ooit mee naar Spanje. Eind jaren zestig vonden ze het nog bijzonder dat mijn vader Piet zei dat hij alleen hoofdpiet wilde zijn als hij niet krom hoefde te praten. Kun je nagaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden