'Wij weten hoe je een krachtig en emotioneel verhaal vertelt'

We hebben de stemming in het land meebepaald, zegt hij. Grote passen, stevige handdruk, luide stem. De man die ons in zijn buitenmaatse kantoor ontvangt, lijkt het net zo min aan zelfvertrouwen te ontbreken als de gemiddelde voorpagina van zijn krant: Bild.

Hoofdredacteur van Bild, Kai Diekmann. Beeld Maurizio Gambarini/dpa/Corbis

Dankzij een lezersbereik van 37 miljoen (print en online) per maand is Bild & BildamSonntag met voorsprong de populairste van Europa. Tegelijk is het met zo mogelijk nog ruimere voorsprong de meest gehate - zeker bij links. Niet dat hoofdredacteur Kai Diekmann, privé een intieme vriend van Helmut Kohl, daarvan wakker ligt.

Zijn krant heeft de stemming in Duitsland meebepaald met Flüchtlinge Willkommen, de actie waarmee al twee weken geld en sympathie wordt geworven voor de honderdduizenden vluchtelingen die het land de afgelopen maanden te verwerken kreeg.

Dat de sfeer in zijn land de afgelopen dagen wat lijkt te kantelen, zul je van Kai Diekmann niet horen.

Uw collega's van de Tageszeitung schreven na het sluiten van de Duitse grens dat hij alweer voorbij is, 'die korte zomer van vluchtelingenliefde'.

'Quatsch. Fundamenteel is er aan onze houding tegenover vluchtelingen niets veranderd. Om maar eens iets te noemen: één dag na de sluiting van de grensovergangen hebben teams van de Bundesliga aangekondigd dat ze het Flüchtlinge Willkommen-logo op hun tenue zullen dragen.

'Het sluiten van de Duitse grens was natuurlijk geen fraaie maatregel. Maar het was wel nodig. Door de enorme aantallen werd het zo langzamerhand onmogelijk om al die vluchtelingen nog fatsoenlijk op te vangen. Bovendien moet Duitsland ook de tijd krijgen om twee soorten vluchtelingen te onderscheiden. Sommigen zijn vertrokken omdat hun leven in gevaar is en anderen vanwege de economische situatie in hun land.'

Beeld -

En die laatsten zijn in Duitsland niet welkom.

'Daar gaat het niet om. Feit is dat ze in 99 procent van de gevallen niet aanmerking komen voor asiel. Terecht volgens mij, al was het maar omdat landen als Albanië of Servië op die manier ontwricht zouden raken. De Servische minister-president heeft er niet ten onrechte over geklaagd dat een vluchteling in Duitsland meer krijgt dan het minimumloon in Servië.'

Was het enthousiaste 'wir schaffen das' van Angela Merkel achteraf bekeken geen blunder?

'Angela Merkel heeft gereageerd zoals een politicus van haar statuur moet reageren. Menselijk, humaan en kordaat. Haar uitspraak is ook theoretisch juist, in de zin dat iedereen die recht heeft op asiel, dat moet kunnen krijgen. Het probleem dat wij nu hebben, is in de eerste plaats praktisch. De stroom is niet meer in goede banen te leiden.'

Heeft Merkel de invloed van haar gastvrijheid onderschat?

'Ze is in veel landen verkeerd begrepen. Toen Merkel zei dat we 800 duizend vluchtelingen kunnen opvangen, was dat natuurlijk geen uitnodiging aan het adres van miljoenen vluchtelingen om naar Duitsland te komen.

'We kunnen veel oplossen met betere communicatie. We zullen nog duidelijker moeten zeggen dat economische vluchtelingen in Duitsland nauwelijks een reële kans maken op asiel.'

Beeld © Maurizio Gambarini/dpa/Corbis

Ook de grote welwillendheid van Bild lijkt wat getemperd. Zo staan er op uw voorpagina 'acht ongemakkelijke vragen over de vluchtelingencrisis'. Maakt u zich klaar voor een bocht?

'Nee, het gaat om geloofwaardigheid. Als je alleen maar het hoera-vluchtelingenverhaal vertelt, ben je niet geloofwaardig en dan komt ook de hele welwillendheid tegenover de vluchtelingen in gevaar.

'Als wij de balans niet in evenwicht houden, kan de positieve sfeer heel snel omslaan. Daarom moeten we ook durven zeggen dat er een en ander misgaat in ons vluchtelingenbeleid. En daarom moeten wij ook waarschuwen voor een beleid met dezelfde fouten als in het verleden. We mogen de nieuwkomers van nu niet behandelen als onze gastarbeiders veertig jaar geleden.

'Dit gaat over mensen die niet zullen vertrekken en die zich dus volledig zullen moeten integreren. Die mensen zullen onze taal moeten leren. Meteen, vanaf het begin. En ze zullen zich moeten schikken naar onze waarden. Het zijn net die waarden die Duitsland het land hebben gemaakt waar ze zo graag naartoe wilden.'

Voor die vluchtelingen heeft u vorige week een gratis krant in het Arabisch laten verspreiden.

'Wij vroegen ons net als duizenden andere Duitsers af: wat kunnen wij doen om deze mensen te helpen? In ons geval lag het antwoord voor de hand. Wij hebben een krantje gemaakt met daarin tips, belangrijke telefoonnummers en de belangrijkste Duitse woorden.'

Geen enkel Europees land heeft zich zo gastvrij getoond als Duitsland. Heeft u daarvoor een verklaring?

'Ongetwijfeld hebben de rellen in Heidenau daarbij een rol gespeeld. Plotseling zagen wij beelden van neonazistisch gespuis voor een centrum dat bewoond wordt door mensen die nog maar net uit een levensbedreigende omgeving waren ontsnapt. Veel Duitsers hebben hiernaar met grote afschuw gekeken en als reactie een compleet ander beeld van Duitsland aan de wereld willen tonen.

'Wat zeker meespeelt is de herinnering aan 26 jaar geleden, net voor de val van de Muur. De grensovergangen die wij nu zien, zijn vaak dezelfde als die waarlangs Oost-Duitsers naar het Westen kwamen in de hoop op een nieuw en beter leven.'

Heeft het ook niet te maken met het beruchte Duitse schuldgevoel over de Tweede Wereldoorlog?

'Het Duitse verleden leidt tot een zekere gevoeligheid, dat klopt. Vanuit dat verleden kun je ook verklaren waarom die beelden uit Heidenau er bij de Duitsers zo inhakten.'

Beeld © Maurizio Gambarini/dpa/Corbis

Wordt die positieve houding tegenover vluchtelingen door een meerderheid gedeeld?

'Dat zeggen de peilingen en is wat je dagelijks op straat kunt zien. Overal in het land zie je mensen kleding en eten uitdelen. Zoiets kan een overheid niet aan een bevolking opleggen.'

Zou Bild ook een 'vluchtelingen welkom'-campagne voeren als de meerderheid een minderheid was?

'Zeer zeker. Een populaire krant moet op het niveau van de gewone man praten, maar dat wil niet zeggen dat je die gewone man naar de mond moet praten.

'Bild heeft in de geschiedenis meer dan eens een minderheidsstandpunt ingenomen. Een voorbeeld: twintig jaar geleden hebben we heel nadrukkelijk gepleit voor de invoering van de euro. Wees maar zeker dat een meerderheid van onze lezers er op dat ogenblik anders over dacht.'

Bild toont een hart voor vluchtelingen, maar is al jaren bijzonder hard voor Griekenland. Waarom verdienen de Grieken uw mededogen niet?

'Meer dan voor de Grieken waren wij hard voor onze eigen regering en de Europese reddingspolitiek. Die mag eigenlijk geen reddingspolitiek heten omdat ze noch de Grieken, noch de euro, noch Europa heeft gered. Wij schrijven het al sinds 2010: de reddingsboeien die wij de Grieken toewerpen zijn van lood. Na het eerste reddingspakket kwam het tweede en na het tweede kwam het derde. Maar hebben al die pakketten iets opgeleverd? Nee, integendeel. De Griekse economie is alleen maar verder in het moeras gezakt met als gevolg dat ze nu morsdood is.'

De schuld daarvoor ligt bij de politiek en ook deels bij Duitse banken, niet bij het Griekse volk.

'Ook dat deelt in de verantwoordelijkheid. De Grieken hebben meer dan eens de kans gekregen om hun regering weg te stemmen. Bovendien hebben de Grieken een ernstig probleem met belastingen. Dat zeg ik niet, dat zegt, om één prominente Griek te noemen, Yanis Varoufakis. Griekenland is eeuwenlang onderdrukt door de Ottomanen. Je belastingen niet betalen was een vorm van verzet tegen de bezetter. Die mentaliteit zit nog altijd diep in het dna van de Grieken.'

Beeld Getty Images

Uw krant is expliciet pro-Europees. Blijft u ook tijdens deze vluchtelingencrisis op die lijn?

'Wij zijn pro-Europa als het om een Europa gaat dat zich aan de regels houdt. Helaas zie je dat die zowel in het Griekenland-verhaal als in deze crisis met voeten worden getreden. Daarin schuilt volgens mij een zeer groot gevaar. Vroeger zag je dat de Europese samenhang zich na een crisis versterkte. Nu zien we het omgekeerde.'

Uw krant doet graag aan campagnejournalistiek.

'Niet alleen mijn krant. In Duitsland bestaat er op dit gebied een lange traditie. Stern doet het soms, Der Spiegel doet het geregeld...'

Het grote verschil is het bereik. Geen enkel Duits medium is zo machtig, met alle gevaren van dien.

'Zolang je voor nobele ideeën strijdt, zie ik alleen voordelen. U moet weten: ik werk voor Axel Springer-Verlag. Dat betekent dat ik zelfs contractueel verplicht ben om voor onze ideeën en idealen te strijden. Toen ik hier dertig jaar geleden mijn eerste contract tekende, stond daarin dat ik mij als journalist moest inzetten voor de Duitse hereniging, voor de verzoening van Joden en Duitsers en voor het bestaansrecht van de staat Israël. Ik vind het belangrijk dat journalisten een mening hebben. Bild staat bekend om zijn sterke opvattingen. Voor de feiten hebben we de persbureaus.'

'NEIN, nicht für die Griechen!'

Bild staat bekend om zijn grootschalige campagnes. Zo strafte de krant in 2002 bedrijven die bij de komst van de euro hun prijzen flink opschroefden, werd in 2009 om de verkiezingsopkomst op te krikken 1 miljoen euro verloot voor wie de uitslag raadde en werden Duitsers aangespoord een selfie maken met de voorpagina waarop in koeienletters stond: 'NEIN, Keine weiteren Milliarden für die gierigen Griechen!'

De afgelopen vijftien jaar is de oplage van Bild meer dan gehalveerd.

'Dat is toch volstrekt logisch? Alle oplagen gaan achteruit en de oorzaak daarvan kent u. Die heet digitalisering. Ik kan zeggen dat wij daarmee met Bild op de goeie weg zijn. We hebben bijna 290 duizend digitale abonnees. Dat is meer dan de totale oplage van de meeste Duitse kranten. Met Bild bereiken we online meer dan 18 miljoen mensen, waarmee we bovenaan staan in Duitsland.'

Tot enkele jaren geleden stond er elke dag een naakte vrouw op uw voorpagina. Klopt het dat u daarmee bent gestopt om uw krant respectabeler te maken?

'Nee. Dat meisje stond daar ooit omdat het een van onze unique selling propositions was. U begrijpt dat wij die positie met internet niet langer hadden.'

Waarmee maakt Bild vandaag nog wél het verschil?

'Onze krant weet beter dan alle andere hoe je een verhaal krachtig en emotioneel vertelt. Bild gaat in de eerste plaats over emoties. Op dat terrein zijn wij door niemand te verslaan.

'De Süddeutsche Zeitung heeft ooit geschreven dat wij de gevoelsbarometer van het land zijn en de stemming precies weergeven. Dat vond ik een mooie omschrijving.'

Beeld © Maurizio Gambarini/dpa/Corbis

Is Bild een rechts-populistische krant?

'Misschien moet u deze week Der Spiegel eens lezen. Daarin staat dat Bild een veel te nauwe band heeft met de sociaal-democraten. Ik lees dat soort kritieken graag. Het wil zeggen dat wij niet in één hoek weg te zetten zijn. Als journalist kun je niet beter wensen. Maar een rechts-populistische krant zijn we zeker niet.'

U bent al bijna vijftien jaar hoofdredacteur. Dat betekent ook: vijftien jaar de favoriete schietschijf van 'weldenkend Duitsland'.

'Een hoofdredacteur die geliefd wil zijn zit niet op de juiste stoel. Zeker niet als zijn krant Bild heet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden