Wie zich wil laten overrompelen door Moskou op sterk water leest deze recensie niet

Theater - Moskou op sterk water

Wie zich wil laten overrompelen door Moskou op sterk water bereidt zich niet voor en stopt hier met lezen van deze recensie. De Warme Winkel presenteert een radicale boekbewerking als commentaar op onze verslaving aan prikkels.

Moskou op sterk water Foto Sofie Knijff

Een welgemeende waarschuwing vooraf: het is aan te raden om de voorstelling Moskou op sterk water van de Warme Winkel zo onwetend mogelijk te ondergaan. Dat wil zeggen: zonder voorkennis over de locatie (die houden we dus ook geheim), de precieze handeling, en vooral ook de duur.

Moskou op sterk water

Theater
Nog te zien 10/3, op geheime locatie. Nieuwe speeldata staan binnenkort op dewarmewinkel.nl

Omdat wel íéts van informatie moet worden prijsgegeven om een zinnig stuk te kunnen schrijven over deze productie, en vooral over de indruk die ze maakt op de toeschouwer, wemelt het na deze alinea van de spoilers. Sorry. Wilt u een optimale, en ik beloof: behoorlijk onvergetelijke ervaring, stop dan hier met lezen en ga gewoon. U zult het niet betreuren.

Moskou op sterk water is een roman uit 1969 van Venedikt Jerofejev. In het boek, dat in Nederland in 1979 is verschenen, verhaalt verteller Venja over een benevelde treinreis tussen Moskou en Petoesjki. Zeer nauwkeurig vermeldt hij de eenheden alcohol die hij onderweg zoal consumeert, en met het alcoholpeil in zijn bloed neemt ook het absurdisme van de vertelling toe, tot de reis gaandeweg verandert in een regelrechte hellevaart. Werkelijkheid, droom en delirium vloeien vergaand in elkaar over, waarna met een sadistische geestverschijning de kille waarheid duidelijk wordt: Venja zal zijn doel nooit bereiken. Hij zal zijn kind en geliefde nooit meer zien.

De gelijknamige voorstelling van De Warme Winkel is een boekbewerking, maar in al zijn eenvoud een behoorlijk revolutionaire: het concept bestaat er grotendeels uit dat acteur Vincent Rietveld, ogenschijnlijk net zo beneveld als de protagonist, passages uit de roman voorleest. De ogen half geloken en met zijn kin op de borst staat hij achter een lessenaar, stram als een dronkenlap die probeert niet te wankelen, borrelglaasje wodka binnen handbereik. Hij leest voor, zacht, traag, stamelend, soms bijna onhoorbaar. De wiegende cadans van zijn stem brengt het publiek in de juiste sfeer.

Overigens niet voor een paar eigen demonen moeten worden verslagen. We zitten met een klein groepje hutjemutje in een piepklein zaaltje op houten stoelen. Het licht blijft aan en het is doodstil. Elke ademtocht, elke keer verzitten, elke gebeurtenis in het maagdarmkanaal klinkt hier als een explosie. En er is geen ontsnappen aan: je kunt niet wegdommelen of stiekem je telefoon checken, terwijl na het eerste half uur wel even de paniek oplaait: is dit het? Hoe lang gaat het zo nog door? Wacht, hij zal toch niet het héle boek doen?

Zo speelt De Warme Winkel slim en een tikkeltje sadistisch met de verwachtingen van het publiek, en ook met hedendaagse theaterhypes. De boekbewerking is een vaak toegepaste, wat gemakzuchtige truc om met een bekende titel publiek het theater in te lokken. Maar bij hen zien we de uiterste consequentie van het genre: een hardvochtige, kale, compromisloze lezing. Zonder dat er één woord aan gewijd wordt, is Moskou op sterk water daarmee ook een commentaar op deze tijd, op luie kunstconsumenten , op onze zorgwekkende verslaving aan prikkels en onze navenant afnemende aandachtspanne.

Moskou op sterk water is een oefening in concentratie, een opzettelijke aanslag op het geduld. De Warme Winkel rekt de grenzen van de aandacht onbarmhartig op. In een hypnotiserende, schier eindeloze voordracht leiden ze de toeschouwer onverbiddelijk naar een nieuw soort concentratie: een rustige, donkere plek in je brein, waar het volstaat om in stilte te luisteren. Een plek waar je je kunt laven aan gesproken taal, en waar de woorden simpelweg hun werk doen - wel in de fenomenale vertolking van Rietveld natuurlijk, die hier een olympische prestatie levert. Wie denkt dat hij een dergelijke concentratie en toewijding niet meer kan opbrengen, vergist zich. Bij Moskou op sterk water krijgt de toeschouwer iets van die vergeten gave terug.


De makers van de Warme Winkel blinken uit in ongewoon locatietheater.

Moskou op sterk water is een kleinschalig locatietheaterproject van Ward Weemhoff en Vincent Rietveld van De Warme Winkel. Eerder maakten zij samen bejubelde voorstellingen als Luitenantenduetten, in een bunker in het Vondelpark, en Achterkant, een deconstructie van en ode aan de magie van het theater, in het decor van Lange dagreis naar de nacht van Toneelgroep Amsterdam. Vorig seizoen ontving de groep voor De Warme Winkel speelt De Warme Winkel, waarin ze integraal Café Müller van Pina Bausch nadansten, de Regieprijs en de Prijs van de Kritiek.