ReportageInternationaal fotofestival Noorderlicht

Wie zei daar dat generatie Z, geboren na 1995, vooral verdiept is in het eigen ik?

De 27ste editie van het internationaal fotofestival Noorderlicht laat anders zien.

Ra Solaris, The New Utopia.Beeld Ra Solaris

Op een dinsdagmorgen midden in de zomervakantie zijn het vooral babyboomers die komen kijken naar de identiteitsvraagstukken en existentiële twijfels van de allerjongste generatie: generatie Z, geboren na 1995. Het helpt natuurlijk dat Museum Belvédère in Heerenveen is gelegen op een weids landgoed met veel groen en water, en dat een deel van de presentatie van het Noorderlicht Internationaal Fotofestival (waaronder de expositie van foto’s die naar aanleiding van een Open Call werden ingezonden) buiten is – een ideale bestemming voor wie in coronatijd extra moet oppassen én voor wie een museumbezoek een belangrijk onderdeel van het leven is.

Toch is het ook binnen druk. Hier wordt een generatie die op latere leeftijd kennismaakte met internet en mobiele telefonie geconfronteerd met het werk van degenen die ermee zijn vergroeid, voor wie een groot deel van hun leven zich online afspeelt – en blijkbaar met genoegen. Een oudere man zit gefascineerd te kijken en vooral te luisteren naar Alone Together  van Guus Voorham, een montage van populaire korte YouTube-video’s waarin jonge vrouwen zichzelf in bed filmen, tegen de camera fluisteren alsof het hun partner is en flink met hun dekbed kraken, omdat dat zo’n ‘satisfying’ geluid oplevert, met name door een koptelefoon.

Uit Alone Together van Guus Voorham.Beeld Guus Voorham

Generation Z, samengesteld door tentoonstellingsmaker Robert Jan Verhagen, voorheen mede-eigenaar van de Haagse galerie Liefhertje en al jaren betrokken bij de Nederlandse fotografie- en kunstwereld, is een ontdekkingsreis door de belevingswereld van de jongsten onder ons. De doorgewinterde kijker (vooral de bezoeker van de eindexamenexposities van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag) zal veel werk herkennen, maar er is ook veel nieuws en de combinatie is veelal fris.

In de zoektocht naar hun afkomst, hun persoonlijke moraal en manier van leven gidsen de makers (vaak afkomstig uit generatie Z, met uitzondering van een paar ‘oudere’ die de jongere als onderwerp kozen) het bezoek langs perfect ge-edite films waarin het menselijk lichaam niet alleen uit vlees en botten bestaat, maar net zo goed uit internet-glitches en vervormingen (Ra Solaris). Langs kleurrijke foto’s van jonge Somalilanders, tot stand gekomen na een nauwe samenwerking tussen een fotograaf, een onderzoeker en de geportretteerden, en prachtig gepresenteerd op doorzichtige zijde tegen de ramen van het museumrestaurant, zodat ze versmelten met het Nederlandse waterlandschap daarachter (Nadine Stijns en Amal Alhaag).

Nadine Stijns & Amal Alhaag -The Anarchist Citizenship 2.Beeld Nadine Stijns & Amal Alhaag

Een speciale vermelding gaat naar de krankzinnig goede en intens smerige korte film Genesis van de Grieks-Japanse Elena Aya Bundurakis. De beelden van visseneieren, allerhande vlezige geboorten en slijmerige etenswaren, samengebracht in een uniek jarennegentig-, videoclipachtig sfeertje, gaat over ons, over wat het betekent om mens te zijn en steeds weer het leven door te geven aan een volgende generatie.

Over doorgeven gesproken: generatie Z is ook de generatie die het hevigst te maken krijgt met de gevolgen van de klimaatcrisis, met een aangetaste aarde die door vorige generaties als een hete aardappel is doorgeschoven. Dit belangrijke onderwerp komt in Generation Z wel ter sprake, maar had sterker aangezet mogen worden.

Op een andere locatie, in Afslag BLV, de galerie van Museum Heerenveen, is  van de Oostenrijkse kunstenaar Oliver Ressler te zien, een korte film over een groep jonge klimaatactivisten die in 2018 een kolenmijn in Tsjechië blokkeerden. Terwijl een deel van hen, gekleed in witte pakken met rode lijnen, wordt opgepakt door politie, verwonder je je over hun naïviteit, maar voel je tegelijkertijd bewondering voor hun veerkracht en diepgevoelde overtuiging.

Still uit Everything’s Coming Together While Everything’s Falling Apart: Limity Jsme My.Beeld Oliver Ressler

‘The criminals are those who try to protect the present order’, zegt een voice-over. Pak aan, oudere generaties, tijd voor actie. Generatie Z doet meer dan reflecteren op het eigen ik.

Noorderlicht Internationaal Fotofestival 2020: Generation Z. Museum Belvédère Heerenveen en andere locaties, t/m 20/9.

Diverse locaties

De 27ste editie van het Noorderlicht Internationaal Fotofestival 2020: Generation Z vindt plaats op verschillende locaties. Zo presenteert de Noorderlicht Studio in Groningen, van oudsher het centrum van het festival, de Young Curators-show. Hier brachten de jonge kunstenaars Sydney Rahimtoola en Hanane El Ouardani acht andere kunstenaars samen in Tell Me, een presentatie over culturele identiteit en transhistorische verhalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden