Wie wordt de kookboekenschrijver van het jaar?

Op 10 november wordt het Kookboek van het Jaar gekozen. Hier de drie genomineerden, plus twee genomineerden uit de nieuwe categorie Foodblogger van het Jaar.

Meneer Wateetons Beeld Erik Smits & Monique Bröring

Jord Althuizen

Boek: Smokey Goodness (uitgeroepen tot Kookboek van het jaar 2016)

Jord Althuizen (35) haalde zijn grote liefdes uit Amerika: zijn vrouw en zijn bezetenheid voor de barbecue. 'In de zuidelijke Amerikaanse staten hebben ze een rijke traditie van vlees garen, roken en grillen. Een varkensschouder ligt zestien uur lang op de barbecue voordat hij als pulled pork gegeten wordt.' Het leven van Althuizen staat in het teken van barbecueën. Hij is wereldkampioen 'Whole pig roasting', jurylid bij het tv-programma Grillmasters, medeoprichter van mobiele keuken The Rough Kitchen en eigenaar van cateringbedrijf Smokey Goodness. Bovendien ligt nu zijn 'mannenkookboek' Smokey Goodness in de winkel, waarmee hij genomineerd is voor Kookboek van het Jaar.

'Een Nederlandse barbecuemaaltijd bestaat vaak uit sneue kipsaté en wat diepvrieshamburgers. Ik wil laten zien dat je meer uit je barbecue kunt halen zodra je je verdiept in garingsmethoden en traditionele manieren van bereiden. Dan wordt het een ambacht. Ik neem de lezer mee op reis door de VS naar de oorsprong van de barbecuecultuur. Ook in Nederland wordt barbecueën steeds serieuzer, er is een subcultuur aan het ontstaan met eigen wedstrijden en festivals.'

Althuizen is zich bewust van de kritiek op te vaak en te veel vlees eten. 'Er is goed vlees en er is slecht vlees. Ik wil altijd weten waar mijn vlees vandaan komt en wat voor leven het dier leidde. Hoewel ik de grootste carnivoor ooit ben, vind ik Meatless Monday een goed idee. Maar mijn boek is voor die dagen dat je wel vlees wilt eten - en het goed wilt doen.'

Jord Althuizen: Smokey Goodness, Kosmos Uitgevers; 224 pagina's; euro 24,99.

Jord Althuizen Beeld Erik Smits & Monique Bröring

Kookboeken7daagse

De Kookboeken7daagse begint zaterdag 5 november en duurt tot zondag 13 november. De aftrap vindt plaats bij Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam.

Daar worden vrijdagavond 4 november de Johannes van Damprijs en de Joop Witteveenprijs uitgereikt. Donderdag 10 november worden de winnaars van Kookboek van het Jaar bekendgemaakt en de prijzen uitgereikt in de Grand Theatre Boekhandel in Breda. Voor meer info en activiteiten zie: kookboeken7daagse.nl

Meneer Wateetons

Boek: Over Rot

'Meneer Wateetons' noemt hij zichzelf en hij kan naar eigen zeggen niet koken, ook al wijdt hij zijn carrière eraan. De voormalig popjournalist (42) heeft vier kookboeken op zijn naam, waaronder Handboek voor de Vinex-jager en Over Worst. Het vijfde, Over Drank, komt eraan. Hij presenteert culinaire evenementen, organiseert culinaire reizen en geeft les op scholen, over worst maken bijvoorbeeld.

In Over Rot - genomineerd als Kookboek van het Jaar - leert hij de lezer fermenteren. Fermentatie kun je zien als 'een gecontroleerd rottingsproces' waarbij schimmels, bacteriën en gisten worden gebruikt om voedingsmiddelen lekkerder en langer houdbaar te maken. 'Elke dag eet en drink je gefermenteerde producten; yoghurt bij het ontbijt, koffie op het werk, brood met boter bij de lunch, 's avonds een glas wijn. Ik laat zien hoe je die producten zelf maakt, net als appelcider, bier en vissaus.'

Voor zijn boek verdiepte Meneer Wateetons zich in de scheikundige processen van het fermenteren. 'Als je precies weet hoe al die bacteriën, schimmels en gisten werken, kun je ze manipuleren. Als je weet hoe je van witte kool zuurkool maakt, kun je daarna ook van rode kool zuurkool maken.' Helemaal gevaarloos is zelf fermenteren niet. 'Brood gaat door het gebruik van de verkeerde bacteriën hooguit vies smaken, maar bij chorizo kun je er echt ziek van worden. Daarom geef ik ook veiligheidstips in mijn boek.' Een favoriet ingrediënt van Meneer Wateetons is miso; gefermenteerde kruidenpasta. 'Mooi is dat het van de saaiste voedingsmiddelen is gemaakt: rijst of graan met zout en sojabonen. Maar voeg er een schimmel aan toe, laat het een jaar staan en het wordt een spannend goedje, waardoor elke maaltijd smaak krijgt.'

Achter in het boek staan recepten. 'Een chef-kok heeft met de gefermenteerde producten lekkere gerechten gemaakt, zoals gravad lax (zalm) met zuurdesembrood.' Het kookboek is luchtig geschreven. En daarmee ook geschikt voor mensen die zich nooit in de keuken vertonen.

Meneer Wateetons, Over Rot, uitgeverij Good Cook; 240 pagina's; euro 29,95.

Meneer Wateetons, kookboekschrijver met een liefde voor fermenteren Beeld Erik Smits & Monique Bröring
Bas Robben, kookboek Zuur Beeld Erik Smits & Monique Bröring

Bas Robben

Boek: Zuur

Bas Robben (25) leerde zichzelf koken door kookboeken te lezen en te kijken naar culinaire tv-programma's. 'Ik heb thuis nooit leren koken. Toen ik op kamers ging, heb ik de filmpjes van culinair-journalist Janneke Vreugdenhil en Master Chef goed bestudeerd.' Ondertussen studeerde Robben journalistiek én kwam hij terecht in de culinaire wereld: hij werkt als redacteur voor eetblad Delicious en bij kookwinkel Oldenhof.

En hij schreef een kookboek dus, met de noeste titel Zuur. Limburgs zuurvlees, zuurkoolkroketten met gin-mayo, zoetzuur varkensvlees en karnemelkflensjes met ricotta en zure kersen, allemaal gerechten met één gemene deler. 'Over zuur wordt nauwelijks geschreven, terwijl het juist zo belangrijk is in een gerecht. Als het ontbreekt, mis je het echt, al besef je dat vaak niet. Een marinade zonder zuur is geen marinade.'

Het kookboek begint met een onderzoek naar wat zuur doet in gerechten. 'Appel- en citroenzuur hebben dezelfde zuurtegraad, en toch smaakt het een zuurder dan het ander. Met die informatie kun je slimmer gaan koken.'

Voor inspiratie reisde Robben naar Taiwan en Japan. 'Daar koken ze vaker met zuur. In Kyoto hebben ze bars waar je alleen in zuur ingelegde groente kunt eten. In Japan ontdekte ik de citusvrucht yuzu, waarvan ze onder meer een drankje maken. De smaak is bijzonder, daarom gebruik ik geregeld yuzu in mijn recepten. In Nederland is-ie zeldzaam. En prijzig, maar ik heb het er voor over.' Het kenmerkt Robbens recepten: ze kosten net iets meer tijd en moeite. 'Voor één gerecht ga ik langs meerdere winkels, van de Aziatische toko tot een supermarkt met producten uit het Midden-Oosten. Ik besteed er veel tijd aan. Zoetzuur varkensvlees bijvoorbeeld kost drie dagen om te bereiden, maar dat is het waard.'

Experimenteren is Robbens tweede natuur. 'Bij de zuurkoolkroketten bedacht ik een eigen mayonaise, met gin. Zoiets kan natuurlijk mislukken, maar ach, dat geeft niks. Het is tenslotte maar koken.'

Bas Robben: Zuur, uitgeverij Good Cook, 240 pagina's; euro 24,95.

Lisa Stel, veganistisch blogger op lisagoesvegan.com. Beeld Erik Smits & Monique Bröring

Blogger Lisa Snel

Blog: LisagoesVegan.com

Tot vier jaar geleden was Lisa Stel (26) dol op chorizoworstjes en kipsaté. Nu werkt de afgestudeerde psychologe op de afdeling fondsenwerving van een dierenwelzijnsorganisatie en heeft ze een blog met veganistische recepten: Lisa goes Vegan. Het begon allemaal met het boek Skinny Bitch van Kim Barnouin over, onder meer, de wantoestanden in de bio-industrie. Stel las het en vanaf dat moment raakte ze geen vlees meer aan. Nu is het haar missie veganisme 'laagdrempelig te maken'. Op haar blog vertelt ze hoe je vlees en zuivel kunt vervangen in je voedingspatroon, wat er mogelijk is met groente - én dat je niet alles in een keer hoeft te doen. 'Ik ben ook niet acuut gestopt met het eten van vlees en het dragen van leer.'

Ze is genomineerd als Foodblogger van 2016 om haar 'prettige schrijfstijl, grote kennis en goede lay-out'.

Stel: 'Als veganistische blogger had je voorheen een suf imago, omdat iedereen dacht dat je alleen op wortels kauwde. Ik wil juist dat het water de mensen in de mond loopt als ze mijn recepten zien.' Dat gebeurt gegarandeerd als je haar website bestudeert: de boekweitpannekoeken met banaan, wortel-linzenburgers, dubbele chocoladepizza en geroosterde pompoen met koriander-'yoghurt' en granaatappel zien eruit om in te bijten. Ook geeft Stel tips voor restaurants waar je veganistisch kunt eten en laat ze zien waar je schoenen kunt vinden die 'vegan verantwoord' zijn. Bovendien steekt ze medeveganisten een hart onder de riem wanneer 'het leed van de wereld je even te zwaar wordt'.

De overgang van carnivoor naar herbivoor viel mee voor Stel. 'Al moet ik bekennen dat ik in het begin nog een keer een worstje heb gegeten op een borrel. Die nacht droomde ik over een Amerikaanse hamburgerwedstrijd waar ik vijftig burgers naar binnen moest werken.'

Jonneke de Zeeuw Beeld Erik Smits & Monique Bröring

Jonneke de Zeeuw

Blog: MoonCake.nl (uitgeroepen tot Foodblogger van het jaar 2016)

Haar blog straalt energie uit. Het felle groen van de typografie doet bijna pijn aan de ogen, de fleurige illustraties stemmen vrolijk en de exotische gerechten maken hongerig. De liefde van Jonneke de Zeeuw (29) voor andere culturen gaat door de maag, en dat laat ze zien op haar foodblog Mooncake.

Vorig jaar oktober begon De Zeeuw met de blog. 'Ik woonde een jaar in Tel Aviv en vond het fantastisch dat de simpele eettentjes en de streetfoodzaken daar zulke heerlijke gerechten maken. Voor 3 euro eet je er een broodje falafel met de keus uit enorm veel salades en sauzen, of een sabich; een pitabroodje met aubergine en ei. Alles even vers en lekker.'

Terug in Nederland kreeg ze heimwee. 'In de pauzes haalden mijn collega's boterhammen met zweetkaas uit plastic zakjes. Het is toch triest dat we daarmee genoegen nemen?' Met de soms onooglijke zaakjes in Tel Aviv in het achterhoofd ging ze in Amsterdam op zoek naar snackbars en eettenten die je op het eerste gezicht misschien voorbij zou lopen, maar waar verrassend goed te eten valt. En zo vond ze de beste bastilla (Marokkaanse kippastei) in de De Clercqstraat, makreel van de houtskoolgrill in Bos en Lommer en Ethiopische pannekoeken in Amsterdam-Noord. Ze geeft de adressen op haar website en vertelt over de oorsprong van de gerechten. Ook geeft ze recepten en de beste plekken in Amsterdam om boodschappen te doen.

Ze doet dat met zo'n 'aanstekelijke schrijfstijl', vindt de jury, dat ze met Mooncake genomineerd is als foodblogger van het jaar. Of ze nu een Surinaamse kookworkshop volgt of polentafrieten bakt, alles is stap voor stap te volgen en zo opgeschreven dat je het zelf thuis kunt nadoen. De Zeeuw kan niet van haar foodblog leven. Dat hoeft van haar ook niet: ze heeft leuk werk bij een mediabedrijf en ze zingt. Wel droomt ze ervan een deel van het jaar weer in een warm land te wonen. 'In mijn eigen Arabische huis, een riad, pal in de zon. En dan overal eten, natuurlijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden