'Wie wil dit nou zien? Iedereen die ooit dierbare verloor'

Met Chronic maakt regisseur Michel Franco een imposant debuut in de VS. Acteur Tim Roth draagt de film. Een gesprek.

Acteur Tim Roth in Chronic aan het werk als verzorger van terminale patiënten. Beeld
Acteur Tim Roth in Chronic aan het werk als verzorger van terminale patiënten.Beeld

De Engelse acteur Tim Roth (55) speelt de volstrekt beheerste hoofdrol als verpleger van terminale patiënten in Chronic, het harde, uitgebeende en imponerende Amerikaanse debuut van de Mexicaanse filmer Michel Franco (36). Maar tijdens het interview in een hoteltuin in Cannes klinkt hij als zo'n uitgelaten converserend personage dat hij speelde in vier films van Quentin Tarantino. Denk maar aan zijn hysterisch stervende politie-informant Mr. Orange ('I'm fucking dying here!') in Reservoir Dogs.

Over zijn eerste ontmoeting met de Mexicaan, in 2012, zegt Roth: 'Ik was hier in Cannes juryvoorzitter van het bijprogramma Un Certain Regard, waarin Michels tweede film Después de Lucía werd gedraaid. Wat een film! Over een schoolmeisje dat wordt gefilmd terwijl ze seks heeft met een jongen. Ze wordt verschrikkelijk gepest, haar vader gaat achter die jongen aan en neemt op gruwelijke wijze wraak. Ik was tijdens het kijken zo woest en wilde wel vier keer de zaal uit lopen, maar dwong mezelf te blijven. Ik was natuurlijk wel de juryvoorzitter.

Na afloop had ik het niet meer: waarom had ik dit moeten zien? Ik schopte een stoel omver en zocht een kamer om stoom af te blazen. Alle kamers bezet! Fuck! Ik belde mijn vrouw, nog steeds woedend, helemaal naar de klote, scheldend. Ze verstond niets van wat ik probeerde te vertellen. 'Calm the fuck down, Tim, zei ze. Ik dacht alleen maar aan onze kinderen, verdomme.'

Toen zijn woede was gezakt, drong de impact van Franco's film pas goed door. 'We konden niets anders dan de jewfro de hoofdprijs geven.'

Een terras verder denkt Franco - grote krullenbos, Israëlische moeder, Mexicaanse vader - terug aan zijn eerste gesprek met Roth, na de prijsuitreiking. 'Tim vroeg: wat houdt je bezig? Ik vertelde over mijn oma, die in 2010 een beroerte kreeg en enkele maanden later overleed, en welke grote indruk het op me had gemaakt toen haar verpleegsters zelfs op de begrafenis verschenen. Daar wilde ik een film over maken. Tim was onder de indruk en vroeg spontaan: 'Mag ik meespelen? Maken we van die verpleegsters gewoon één verpleger.' Vond ik een goed idee. Ik ben het personage toen voor Tim gaan schrijven. Spannend natuurlijk: als hij het niets zou vinden, had ik een jaar voor niks gewerkt. Op de dag dat ik hem het scenario mailde, ontving ik twee uur later een reactie: 'Gelezen, aan de slag!'

Samen schaafden ze aan Roths personage. Tijdens dat gedeelde schrijfproces ontstond bij Franco het idee wat scheutjes fictie toe te voegen. De verpleger steelt bijvoorbeeld van de mensen die hij verzorgt. Franco: 'De dunne lijn tussen het professionele en persoonlijke leven van de verzorger wordt zo verder vertroebeld. We benadrukken op die manier hoe hij ook thuis in de wereld van zijn patiënten blijft leven, dat hij geen afstand kan nemen.

Die moeite met afstand nemen ontdekte ik tijdens een gesprek met een van de verpleegsters die mijn oma had verzorgd. Het is onmogelijk om patiënten die je zo intensief en persoonlijk verzorgt echt uit je hoofd te zetten, zo bleek. 'Mijn huidige én vorige patiënt neem ik altijd mee naar huis. Ik leef als het ware samen met dode mensen', zei die vrouw. Dat gevoel wilde ik op de spits drijven.'

Regisseur Mitchell Franco (met hoed). Beeld Gregory Smith
Regisseur Mitchell Franco (met hoed).Beeld Gregory Smith

Roth trainde zichzelf voor de rol, ontmoette een jaar lang verpleegkundigen, voerde lange gesprekken en leerde zelfs om terminale patiënten te verzorgen. Een heftige, vreemde periode, zegt de acteur, die tussendoor af en toe werd opgeroepen voor een andere filmrol. Roth: 'Ik leerde vooral dat meer research een onderwerp niet per se eenvoudiger maakt. Hoe ga je om met de zekerheid dat iemand zeer binnenkort sterft? En dat keer op keer? Ik weet het nog steeds niet. Ook leerde ik deze periode om bang te zijn. Ooit gaan we dood, maar niemand staat er echt bij stil tot het dichtbij komt. Het is een taboe, al is het nog zo logisch dat niemand hier te lang bij stil wil staan.'

Met die gedachte werd Franco tijdens het schrijven geregeld geconfronteerd. De regisseur: 'Ik kreeg nogal eens de vraag: wie wil dit nou zien? Ik denk: iedereen die ooit een dierbare heeft verloren. Ik ben vrij jong, sommige mensen verbazen zich over mijn fascinatie voor zware verhalen, maar dit heeft niet zoveel met leeftijd te maken. Op het moment dat je je realiseert dat het leven eindig is, ben je fucked. Ik had liever wat minder over de dood nagedacht, maar toen overleed mijn oma.'

Chronic (****)

Het onheilspellende Chronic gaat met suggestieve shots de raadsels en gebreken van het leven te lijf. Waarbij de spartaanse spelende David Roth zijn rol, wellicht de beste van zijn carrière, steeds verder uitdiept. Lees hier de recensie.

De vertaling van zo'n persoonlijk verhaal naar een Amerikaanse setting ging niet zonder slag of stoot, vertelt de Mexicaan. 'Mijn Engels is niet goed genoeg om alle details goed op papier te krijgen, dus ik schreef het script eerst in het Spaans. Mijn producent Gabriel Ripstein, die op dat moment al zeven jaar in Los Angeles woonde, hielp vervolgens met de vertaling. Ons budget was maar klein: een vertaler was te duur. Tijdens de omzetting in het Engels zijn weer nieuwe plotlijnen ontstaan, zoals het moment waarop Tims personage wordt beschuldigd van seksuele intimidatie. In Mexico wordt niemand daarvoor aangeklaagd. Je krijgt een klap voor je kop of je wordt vermoord, niet aangeklaagd.'

Nog lastiger vond hij het om te filmen in Amerika. 'Er zijn zoveel regels in de VS', zegt Franco. 'Wist je dat je al een agent moet optrommelen, tegen een forse betaling, als je een acteur een rustige straat wil laten oversteken? Ik vond dat onzin en besloot zonder vergunning te draaien. Tim ging erin mee, die man staat voor alles open. Dus we filmden de scène, het ging allemaal prima, tot de Amerikaanse producent ontdekte dat er geen vergunning was. Die man werd zó kwaad. Vanaf dat moment hielden we ons keurig aan de regels: we hebben in elk geval heel wat onzinbaantjes gecreëerd.'

Alles voor het spel

Tim Roth is een van de terugkerende acteurs in het oeuvre van Quentin Tarantino (Reservoir Dogs, Pulp Fiction, een segment uit het vierluik Four Rooms en The Hateful Eight). Hij ziet geen verschil tussen zulke expressieve rollen en zijn ingetogen spel in loodzware films als Chronic. 'Het is precies hetzelfde', zegt hij. Beide type rollen geven evenveel voldoening. Dit is een puur egoïstische uitspraak overigens: ík moet tevreden zijn. Ik doe het voor de ervaring, niet om de huur te betalen.'

De reden om in Amerika te filmen was kraakhelder: Tim Roth. 'Een heel goede reden', zegt Franco. 'Tim is een big deal. Hij draagt de film en zorgt voor naamsbekendheid. Omdat het Tim is, let het publiek iets beter op en is het wellicht ook ontvankelijker voor een zware, heftige film als deze.'

Het regisseren van de bijna twintig jaar oudere Roth ging hem goed af, bezweert Franco. 'Hij deed altijd precies wat ik van hem vroeg, en dan meestal op een betere manier. Neem de scène waarin hij te voet een meisje achtervolgt. Normaal gesproken wandelt de achtervolger áchter iemand, maar Tim vond het interessanter om op een gegeven moment vóór haar te lopen.

Groot gelijk natuurlijk: het meisje kan tegen iemand die voor haar wandelt minder overtuigend duidelijk maken dat ze hem met rust moet laten. Dat maakt de dynamiek van zo'n achtervolging veel interessanter.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden