Wie speelde de beste Ben Bradlee: Tom Hanks, Jason Robards of toch Bradlee zelf?

De 'strijdbare' en 'onverschrokken' hoofdredacteur van The Washington Post

Ben Bradlee was de hoofdredacteur die de onthullingen over zowel de Pentagon Papers als Watergate leidde. Wie gaf hem het best gestalte: Jason Robards, Tom Hanks of Bradlee zèlf?

Hoofdredacteur Ben Bradlee en uitgever Katharine Graham verlaten het U.S. Supreme Court in Washington. Beeld ap

Films over verslaggevers aan de frontlinie van misdaad, sport of politiek, die kennen we. Neem All the President's Men (1976). Alle aandacht ging ogenschijnlijk uit naar Bob Woodward (Robert Redford) en Carl Bernstein (Dustin Hoffman), verslaggevers op het spoor van het Watergate-schandaal uit juni 1972. Na maanden van onthullingen in The Washington Post zou de door Richard Nixon geïnstigeerde inbraak in het partijkantoor van de Democraten, de president in 1974 de kop kosten.

Onderzoeksjournalistiek van de bovenste plank, maar Woodward en Bernstein hadden dit pokerspel tegen het Witte Huis nooit kunnen winnen zonder het strategische inzicht van de hoofdredacteur van The Washington Post, Ben Bradlee, gespeeld door Jason Robards. Met robuuste feedback hield hij zijn jonge honden in toom. Als in: we gaan het Witte Huis beschuldigen, zou fijn zijn als we het bij het rechte eind hebben.

In Steven Spielbergs nieuwe politieke thriller The Post duikt de legendarische hoofdredacteur andermaal op, ditmaal gespeeld door Tom Hanks. Daarmee komt het aantal publieke Bradlees op drie. Maar wie is de beste Ben Bradlee?

De échte Ben Bradlee

In 1968 werd Ben Bradlee (1921-2014) hoofdredacteur van The Washington Post. Toentertijd eerder een lokale dan een landelijke krant, maar onder zijn leiding werden snel twee politieke schandalen blootgelegd. In 1971 waren dat de gelekte Pentagon Papers, een lijvig geheim rapport waaruit bleek dat de oorlog in Vietnam nimmer kon worden gewonnen. Weliswaar publiceerde The New York Times een paar dagen eerder al flarden, maar zij werden door het Witte Huis van Nixon onmiddellijk gedaagd. Zoals The Post laat zien, zette Bradlee de onthullingen voort.

Vanaf 1972 kwam daar bovendien het Watergateschandaal bij. 'We zitten niet in deze nieuwsbusiness om mensen te plezieren, we zitten erin om achter de waarheid aan te jagen', sprak hij strijdbaar. Je vindt die interviews over Watergate nog terug op YouTube. Duidelijk Bradlee op zijn journalistieke best: scherp gesneden profiel, de rasperige stem van een kettingroker, mouwen opgerold, stropdas losjes om zijn nek.

Je zou niet een-twee-drie zeggen dat hij afkomstig was uit de traditionele upper class van Boston, maar zo was het. Bevriend met John en Jackie Kennedy. Geziene gast op deftige partijtjes in Washington. Vanwege de Spielbergfilm kwam HBO met het biografische portret The Newspaperman. Door zegslieden wordt Bradlee alom omschreven als 'strijdbaar' en 'onverschrokken'. Dat heeft alles te maken met het gegeven dat hij in zijn jeugd tegen polio moest vechten, luidt de communis opinio.

Ben Bradlee in 2013, toen hij een Presidential Medal of Freedom ontving. Hij overleed een jaar later. Beeld reuters

Jason Robards

De gekende 'karakteracteur' Jason Robards (veel grote rollen op Broadway, maar ook in westerns) neemt in All the President's Men Bradlee voor zijn rekening. Opvallend is hoe het personage door regisseur Alan J. Pakula zorgvuldig wordt opgebouwd. De hoofdredacteur is er al wel, maar we zien hem nog niet - hooguit als silhouet in zijn glazen kantoor. Na 27 minuten film maakt Bradlee zijn entree op de werkvloer. Daar wordt hem de eerste kopij van Woodward en Bernstein over Watergate in handen gedrukt.

Achteloos plaats Bradlee zijn schoenen op een overvol bureau, zijn handelsmerk, als was het een western. Minzaam lachje, rood potlood in de hand, het grote schrappen is begonnen. 'Verstop dit stukje maar ergens halverwege het nieuwskatern', luidt zijn laconieke oordeel, en weg is Bradlee weer.

De jonge honden staan er beteuterd bij. Ze dachten een scoop van jewelste te hebben, maar voor Bradlee is het nieuws niet hard genoeg. Zo gaat het nog een paar keer verder, totdat Bradlee na 117 minuten de nieuwste onthullingen op de voorpagina wil zien. Tijd voor peptalk: 'Luister jongens, jullie zullen wel moe zijn van al dat werk. Ga naar huis, neem een warm bad. Pak je rust... vijftien minuten. En kom dan van je luie reet! De krant staat flink onder druk, en dat komt allemaal door jullie. En het gaat ook nergens over, behalve dan... artikel 1 van de Grondwet, de persvrijheid en wellicht wel de toekomst van het land. Als jullie het verkloten, word ik boos.' Voor Woodward en Bernstein is falen geen optie meer.

Jason Robards als Bradlee in All the President's Men

Tom Hanks

Steven Spielberg koos voor Tom Hanks als Ben Bradlee in The Post. Nu is Tom Hanks een vreemd geval. Zodra hij een slechterik speelt, zoals in The Circle (2017) denk je al snel: och, het is Hanks maar. Dat heeft alles met zijn hoge aaibaarheidsfactor te maken. Toch blijven genoeg van zijn serieuze rollen overeind, bijvoorbeeld in Apollo 13 of Bridge of Spies. Ook voor Bradlee zet hij die aaibaarheid even opzij. Centraal in Spielbergs film staat Bradlee's werkrelatie met uitgeefster Katharine Graham (Meryl Streep) die met de publicatie van de Pentagon-artikelen een enorm juridisch risico neemt. Ze kan haar krant en familiebedrijf kwijtraken.

Anders dan in All the President's Men laat Spielberg ons bij Bradlee over de vloer komen. We maken kennis met zijn gezin, en zijn tweede vrouw Tony. Zij blijkt maar matig geïnteresseerd in journalistiek. Haar aandacht gaat uit naar kunst, keramiek en het spirituele - dit huwelijk zou geen stand houden. Tom Hanks als Bradlee werkt goed, al wordt hij toch vooral dienstbaar ingezet om Meryl Streep te laten gloriëren. Het leverde niet hem, maar haar een Oscarnominatie op.

Zo blijft dé film-Bradlee toch Jason Robards. Zelfs de échte Ben Bradlee kwam daar achter. Als hij zich in de jaren na het succes van All the President's Men aan een nieuw gezelschap voorstelde, kreeg hij naar eigen zeggen dikwijls te horen: 'Maar u lijkt helemaal niet op Jason Robards.' Omdraaiing aller omdraaiingen: voor een acteur is een groter compliment niet denkbaar.

Tekst gaat verder onder de trailer.

President's Men vs. Rocky

Jason Robards ontving voor zijn versie van Ben Bradlee de Oscar voor 'beste mannelijke bijrol'. Wie zich meent te herinneren dat All the President's Men in 1977 ook won in de categorieën 'beste film' en 'beste regie' komt bedrogen uit, regisseur Alan J. Pakula in het bijzonder. De beeldjes gingen naar het boksdrama Rocky. Wel won de President's Men 'beste scenario naar een bestaand werk', (het gelijknamige boek uit 1974 van Woodward en Bernstein), 'beste art direction'en 'beste geluid'.

Tom Hanks als Bradlee in The Post.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.