De week in boekenReisboeken

Wie per se wil weten hoe een ver vreemd land eruitziet, schaft gewoon een reisboek aan

Nu de zomervakantie (misschien) niet doorgaat, keert het reisboek (wellicht) terug van weggeweest. 

Schrijver Bob den Uyl is befaamd vanwege zijn reisverhalen die eigenlijk geen reisverhalen zijn.Beeld Hollandse Hoogte / Gerard Wessel Fotografie

Psycholoog Ap Dijksterhuis (niet te verwarren met viroloog Ab Osterhaus) is verslaafd aan reizen. Als hij in augustus niet weg kan, hangt hij ‘schuimbekkend in de gordijnen’, zei hij woensdag in de Volkskrant. Hij is niet de enige: 85 procent van de Nederlanders gaat ’s zomers op vakantie en is deze weken met weinig anders bezig dan met de vraag of die vakantie dit jaar kan doorgaan. De zomervakantie is de kapper van de maand mei. ‘We kunnen niet zonder vakantie’, zei Dijksterhuis – reislustige types kunnen altijd heel goed uitleggen waarom reizen noodzakelijk is. Een van de redenen die ze dan noemen, is dat reizen ons bevrijdt van de volle agenda. ‘Reizen is een vernuftige manier om je te onttrekken aan sociale verplichtingen’, schreef reisschrijver Iris Hannema in 2018. In een vliegtuig springen is voor haar een manier om te ‘vluchten voor ons sociaal-culturele gezelligheidsmoeten, een volgeprakte agenda met koffie- en eetafspraken.’

Maar nu is er corona, een nóg vernuftiger sociale verplichtingen-killer dan reizen, waarmee de belangrijkste reden om op vakantie te gaan feitelijk is verdwenen. Ook met vakantiemotivaties als ‘eindelijk weer eens bijpraten met mijn geliefde’ of ‘gezellige dingen doen met de kinderen’ heeft corona korte, kille metten gemaakt. Of de grenzen nu wel of niet opengaan maakt dus eigenlijk niet uit; we kunnen dit jaar rustig thuisblijven. En wie per se wil weten hoe een ver vreemd land eruitziet, schaft gewoon een reisboek aan; volgens Ap Dijksterhuis kan dat ook ‘een gelukzalig gevoel oproepen’. Als alle Nederlanders die normaal op vakantie gaan zijn advies volgen, worden er dit jaar 14,5 miljoen reisboeken verkocht en is niet alleen de boekenbranche gered maar ook het reisboek terug van weg geweest.

Want weg is het. Begin dit jaar kwam een eind aan de Bob den Uyl-prijs, de prijs die de VPRO sinds 2004 jaarlijks uitreikte voor het beste literaire en/of journalistieke reisboek. Aanleiding voor het opdoeken van de prijs was het verdwijnen van VPRO Boeken maar ook de kosten speelden een rol (de prijs bedroeg 7.500 euro), plus het slinkende aanbod aan goede reisboeken. Nu was die prijs vooral ingesteld om het werk van de in 1992 overleden Bob den Uyl van de vergetelheid te redden. Den Uyl is befaamd vanwege zijn reisverhalen die eigenlijk geen reisverhalen zijn. Over België: ‘Als je in België wegloopt waar het je niet bevalt, kan je wel aan het weglopen blijven.’ Over Spanje: ‘Vaak ga ik naar Spanje, de masochist in mij wordt er volkomen bevredigd.’ Zijn werk is, mede dankzij de prijs, nog altijd prima verkrijgbaar. 

Blijf thuis, lees Den Uyl en je zult gelukkig zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden