Kunstwerk van de week

Wie kruipt er nou onder een tafel? En zit er een lijf aan die hand? Prettig vreemde lockdownkunst van C.A. Wertheim

Wekelijks bespreken we een kunstwerk dat nú om aandacht vraagt. Deze week: Playground van C.A. Wertheim.

Anna van Leeuwen
Playground van C. A. Wertheim in Galerie Cokkie Snoei. Beeld Natascha Libbert
Playground van C. A. Wertheim in Galerie Cokkie Snoei.Beeld Natascha Libbert

Zit je net lekker verstopt onder de salontafel, helemaal opgevouwen, was best lastig om te doen. Niemand die je ziet, en dan weet de kat je weer te vinden. Gesnapt! Herkenbaar? Nee, natuurlijk niet. Het is een vreselijk rare scène die C.A. Wertheim in olieverf en zand schilderde. Huiselijk, ja, vanwege het decor. Maar verder is alles vreemd. Wie kruipt er nou onder een tafel? En waarom is dat vloerkleed van zand? En zit er echt een lijf aan die hand, of leidt die een eigen leven, zoals Thing van The Addams Family?


Er hoort een lichaam bij die hand, verzekert galeriehouder Cokkie Snoei me, in het echt ten minste. Dit is de hand van de kunstenaar. Haar tentoonstelling in Rotterdam heet Ik ben er even niet. Wertheim maakte eerder vooral zelfportretten, in allerlei stijlen en materialen. Dit schilderij heet Playground en het is, net als de andere schilderijen in de tentoonstelling, een lockdownkunstwerk. Wertheim schilderde haar kamerplanten, haar kat en dus haar pogingen zichzelf te verstoppen. Op een ander schilderij steken haar schoenen uit onder een dekbed.

Wertheim is niet zo goed in verstoppertje. Maar wel in schilderen, blijkt uit deze krankzinnige compositie die mij al dagenlang niet loslaat. De vlakverdeling is heerlijk ongemakkelijk, met de kat en de hand zo hoog op het schilderij en dan die lelijke glimmende roze stoel in de hoek. We kijken daar schuin van boven op, een perspectief dat doet denken aan foto’s van een plaats delict.

Of zitten wij, toeschouwers, in een andere stoel en leunen we ver voorover om te kijken wat er gaat gebeuren? Die kat gaat die hand pakken, maar ligt voorlopig in een vreemde acrobatische bocht. Het lijkt een toevalstreffer, deze hele compositie, een speels spannend moment gevangen in een snapshot. Toch zal er zorgvuldig over zijn nagedacht. Schilderen is traag.

Elspeth Diederix, Stilleven Melk (2002)  Beeld  Nederlands Fotomuseum
Elspeth Diederix, Stilleven Melk (2002)Beeld Nederlands Fotomuseum

Fotografie is soms ook traag. De spanning in het schilderij van Wertheim en die losse hand doen me denken aan een bekende foto van Elspeth Diederix. Met haar Stilleven (melk) won ze in 2002 de Prix de Rome. Op die foto is haar werktafel in New York te zien. De alledaagse spullen zijn zo gerangschikt dat ze een kring vormen rond een plas melk met daarin een rolletje roze plakband. Spontaniteit met voorbedachten rade, een geënsceneerd moment van ‘Oeps!’.

En dan is er bij Diederix nog die losse hand linksboven. Dat is echt een losse hand, dit keer: een kunsthand die zomaar tussen de spullen van de fotograaf lag. Dat heb ik nou nooit, dat er ineens een kunsthand op mijn tafel ligt. Net zoals ik me zelden onder de salontafel verstop à la Wertheim. Die speelse fantasie, daar hebben we gelukkig kunstenaars voor. Die zelfs als ze hun huis niet uit gaan, er iets van weten te maken.

Wat? Playground, 2021
Wie? C.A. Wertheim (59)
Hoe? Olieverf en zand op doek
Hoe groot? 120 x 90 cm
Hoe veel? 3.575 euro
Waar? C.A. Wertheim, Ik ben er even niet, Galerie Cokkie Snoei, Rotterdam t/m 12/02
En? Nu ook in dezelfde galerie: bijzondere wandkleden van Julia Kiryanova vol vreemde wezens en mythologische verwijzingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden