Wie krijgt de hoofdrol in de Nederlandse Lazarus?

Voor Lazarus is een Nederlander nodig die steengoed acteert en waanzinnig zingt. Bestaat die wel? Er gaapt namelijk nog steeds een onwenselijke kloof tussen het 'serieuze' toneel en musicals.

Beeld AP

Gezocht, voor mogelijk de meest begeerde theaterrol van volgend jaar: man, 32-48 jaar, moet kunnen spelen en zingen. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Om te beginnen moet de ideale kandidaat wel méér dan aardig kunnen zingen. Castingdirector Job Gosschalk: 'Het is Bowie! Die muziek zing je niet zomaar even.' Maar hé, genoeg geschikte musicalzangers in de Stage Entertainment-stal, toch? Nou, zegt Gosschalk, 'Ivo van Hove doet wel de regie. En die stelt natuurlijk ook heel hoge eisen aan het acteren.'

Ambachtelijk verschillen

Voor de rol van Thomas Newton in de Nederlandse versie van de Bowie-musical Lazarus zoekt Gosschalk een topzanger die ook een topacteur is, of andersom. En die combinatie is in de Nederlandse theaterwereld gek genoeg niet vanzelfsprekend. Hoe raar en onwenselijk wellicht ook, hier gaapt nog steeds een kloof(je) tussen het 'serieuze' toneel en de musical. Typische toneelacteurs kunnen het beste spelen, maar zingen niet altijd even overtuigend, musicalacteurs zijn betere zangers, maar vaak niet de sterkste acteurs.

De oorsprong van het verschil, zegt acteur Stefan Rokebrand, ligt bij de opleidingen. Rokebrand deed zelf de toneelschool in Arnhem en speelde zowel in het gesubsidieerde circuit als in commerciële kwaliteitsmusicals, als verzetsheld Erik Hazelhoff Roelfzema in Soldaat van Oranje en als Herman Brood in Chez Brood. 'Op een musicalopleiding gaat 80 procent van je tijd en energie zitten in zang en stemtraining. Op de toneelscholen gaat vrijwel alle aandacht naar spel. Dat levert bepaalde technische en ambachtelijk verschillen op.' Rokebrand lijkt een geschikte kandidaat voor de hoofdrol in Lazarus, maar daar wil hij niks over zeggen.

Lazarus

Lazarus is een van de laatste projecten die David Bowie afrondde voor zijn dood in januari 2016. Hij schreef de muziek en de liedteksten voor de musical, Ivo van Hove deed de regie. Het verhaal is een vervolg op het boek The Man Who Fell to Earth van Walter Tevis. In een gelijknamige verfilming uit 1976 speelde Bowie de hoofdrol. De hoofdpersoon is de buitenaardse Thomas Newton, die in New York rouwt om de liefde van zijn leven. Zijn enige steun is een meisje dat een raket voor hem bouwt.

Ongepolijst

Een woord dat veel valt als je het verschil probeert te duiden, is persoonlijkheid. Zanger-performer Sven Ratzke, die met de voorstelling Starman een theatrale ode aan Bowie bracht, constateert dat musicalacteurs 'in de machinerie' soms hun eigenheid verliezen. De rol van Thomas Newton in Lazarus vraagt een zekere rauwheid en authenticiteit, zegt hij. 'Bowiesongs zijn verhalend en persoonlijk, als pagina's uit een dagboek. Je hebt een uitgesproken zanger-acteur nodig die zich dat universum helemaal eigen maakt.'

Zijn ideale Nederlandse Newton leeft niet meer, zegt hij, dat was Jeroen Willems. 'Een geweldige zanger, en hij had ook dat ruwe, ongepolijste. Zoals de Amerikaanse hoofdrolspeler Michael C. Hall dat ook heeft. Hij is meer een rockzanger dan een musicalster. Lazarus reflecteert een sombere, verontrustende levensfase van Bowie, zegt Ratzke, en die moet je terugzien in de vertolking van die songs. 'Achter de power moet een diepe melancholie schuilgaan.'

Gosschalk ziet dat persoonlijkheid en spel belangrijker worden bij de musicalopleidingen, zoals Codarts en Fontys. Ook nemen de toneelopleidingen muzikale scholing steeds serieuzer.

Dat moet ook wel, want er komen steeds meer kwalitatieve muziektheaterproducties, waarin beide vaardigheden vereist zijn, zoals Soldaat van Oranje, Chez Brood of Hij gelooft in mij. Ook Lazarus verenigt straks de toneel- en musicalwereld in een bijzondere samenwerking tussen Van Hove en Stage Entertainment. 'Musicals worden inhoudelijk interessanter', zegt Gosschalk, met langere scènes en meer dialoog. Acteren wordt in de musicalwereld dus ook belangrijker. En beter.' Hij wil wel onthullen dat hij voor de rol van Thomas Newton in beide werelden zoekt. 'Maar ik zou willen dat over vijf jaar het verschil niet meer bestaat.'


Kandidaten voor de hoofdrol, volgens de cultuurspecialisten van de Volkskrant

Hij moet acteren, zingen en liefst een beetje soepel bewegen. Welke Nederlanders kunnen dat?

De Amerikaan Michael C. Hall, die de hoofdrol speelt in de Engelstalige versie, lijkt uiterlijk in niets op Bowie, dus dat zal in Nederland ook geen grote factor zijn. Zijn zangstem deed wel aan die van Bowie denken, maar dat is volgens Gosschalk geen voorwaarde. De rol vraagt qua leeftijd om een zekere levenservaring, maar ook om energie, passie en hoop. Roem is niet doorslaggevend, zegt Gosschalk, 'al is het natuurlijk mooi meegenomen'. Dansvaardigheden zijn geen vereiste, maar soepel bewegen wel.

Maarten 'Ramses' Heijmans Beeld anp

Het is verleidelijk om naar de cast van Soldaat van Oranje te kijken, waarin regisseur Theu Boermans zingende toneelacteurs castte in de hoofdrollen. Matteo van der Grijn en Stefan Rokebrand (40) lijken dan kansrijk. Rokebrand heeft een robuuste charme, een stevige zangstem, musicalervaring, power en charisma. Hij won voor zijn Herman Brood in Chez Brood een Musical Award. En hij heeft de gewenste rockklank voor de stevigere Bowie-songs.

Een andere naam die rondzingt is die van Gijs Naber. 36 jaar, goede acteur, ervaring in de familiemusicals van het Ro Theater, Gouden Kalf op zak voor zijn originele rol in de speelfilm Aanmodderfakker. Naber kan mooi zingen en heeft een eigen, ongepolijste uitstraling.

Gijs Naber Beeld anp

De beste kaarten volgens de Volkskrant heeft Maarten 'Ramses' Heijmans. Heijmans (33) kan zingen en spelen: hij kreeg een Gouden Kalf en een Emmy voor zijn vertolking van Ramses Shaffy in de tv-serie Ramses. Hij heeft een groot charisma, enige bekendheid en musicalervaring (Soldaat, De gelaarsde Poes bij het Ro), speelde eerder in een DeLaMar-productie (Vaslav) en is als gastacteur verbonden aan Toneelgroep Amsterdam. Heijmans werkte al eens samen met Ivo van Hove, voor Maria Stuart, en was te zien in een fraai gekwelde rol in Ibsen Huis (regie Simon Stone). Voor die vertolking maakt hij kans op toneelprijs Arlecchino. Heijmans beweegt moeiteloos heen en weer tussen toneel en musical, in het vrije en gesubsidieerde circuit, en altijd met dezelfde hoge kwaliteit. Dat alles maakt hem de ideale Nederlandse Thomas Newton.

Het blijft voorlopig gissen. Bowievertolker Sven Ratzke, grappend: 'Als ze er niet uitkomen, mogen ze altijd bellen.'

Stefan Rokebrand Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden