BeeldvormersRellen universiteit India

Wie is het meisje met de ijzeren staaf?

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: rellen op een Indiase universiteit.

Een vrouw bekijkt de schade in de kamer van studenten aan de Jawaharlal Nehru University, na de aanval door een knokploeg.Beeld Reuters

Natuurlijk valt het niet mee, dagelijks kennis te moeten nemen van de oprispingen van de grote en kleine stokers die als feiten vermomde meningen uitbraken over sociale media. Maar wat ook niet altijd meevalt: het gemak waarmee sociale media vanwege alle onfrisse posts worden gelijkgesteld met open riolen, plekken waarvan je wegens stank en besmettingsgevaar maar beter zo ver mogelijk vandaan kunt blijven.

We zouden zo bijna veronachtzamen dat Twitter nog steeds, net als in de dagen dat we dachten dat Facebook louter zou helpen de Arabische lente tot volle bloei te brengen, een stem geeft aan onderdrukten en onrecht ongefilterd zichtbaar maakt. Twitter is een machtig wapen tegen eenzijdige berichtgeving, hoewel tweets ook kunnen leiden tot gevaarlijke desinformatie.

De overval afgelopen zondag van een honderdtal gemaskerde lieden op de Jawaharlal Nehru Universiteit (JNU) in de Indiase hoofdstad New Delhi is een schoolvoorbeeld van wat Twitter ten gunste en wellicht ten nadele van de informatievoorziening over een schokkende gebeurtenis kan betekenen. Toen anonieme, waarschijnlijk aan een ultra-rechtse studentenorganisatie gelieerde aanvallers de campus betraden raakten tientallen gewond. Gewapend met staven, scheppen en hamers werd ingeslagen op studenten en leraren van de JNU, die geldt als een links en seculier bolwerk in het ernstig verdeelde India van hindoenationalist Modi.

De studenten verwijten de autoriteiten de hand te hebben gehad in wat zij de aanval op hun vrijheid door fascistische knokploegen noemen, of die aanval ten minste te hebben gefaciliteerd. In aanloop naar het geweld was de straatverlichting bij de campus uitgedaan en de politie was in geen velden of wegen te bekennen. De politiechef hield het er na afloop van de gewelddadigheden op dat rivaliserende studentenorganisaties met elkaar op de vuist waren gegaan.

De foto’s van de internationale persbureaus werpen weinig licht op wat zich op de campus heeft afgespeeld. Er zijn enkele opnamen van studentenkamers die kort en klein zijn geslagen, vernielde auto’s en gebarsten ruiten. Er zijn foto’s van ordetroepen bij de poort van de universiteit, daags na de tumultueuze zondagavond. Iets met de kalf en de put. 

Ordetroepen bij de poort van de universiteit.Beeld AFP

Talrijk zijn de beelden van de tegen het geweld demonstrerende studenten, protesten die de hele week doorgingen, maar voor beelden van het geweld zelf ben je aangewezen op sociale media als Twitter. Daar vind je schimmige filmpjes van de knokploeg die door gangen rent, van vluchtende studenten en van aangedane getuigen die bibberend en met een bebloed hoofd voor het oog van de camera op hun telefoon vertellen wat hen is overkomen. 

Eén filmpje springt er in het onscherpe aanbod uit door zijn choquerende rauwheid. In de gang van een studentenflat zie je een paar leden van de knokploeg komen aanlopen. Rechts staat een forse vrouw met een geblokt overhemd en lichtgekleurde sportschoenen, ze heeft de onderkant van haar gezicht bedekt met een doek en heeft een staaf in haar hand die ze rondzwaait.

Niet lang nadat de vermoedelijke maker van dit filmpje de vrouw met de staaf heeft aangesproken, wordt hij of zij in elkaar geslagen met hamers en staven.

Een van de studenten, vermoedelijk de maker van het filmpje, schreeuwt dat ze haar herkent en dat ze geen student is. De aanvaller steekt haar middelvinger op en krijgt dan gezelschap van meer knokkers. Tezamen rennen ze op de studenten af, er wordt een voorhamer geheven en je hoort hoe slachtoffers het uitgillen van de pijn. Een getuige zal later verklaren dat vooral moslimstudenten het moesten ontgelden.

Het horrorfilmpje ging viral en al snel kwamen talrijke reacties van mensen die de aanvaller herkenden. Een foto waarop zij zonder gezichtsbedekking is te zien, werd geplaatst naast een still uit de video en inderdaad: de gelijkenis is frappant: hetzelfde haar, brede gezicht en zware wenkbrauwen. Op een andere foto lijkt ze zelfs hetzelfde houthakkershemd te dragen.

De beschuldigingen tegen haar zwollen aan toen maandag een WhatsApp-gesprek werd geopenbaard waarin ze toegaf dat ze bij de rellen aanwezig was geweest. In het appje vraagt ze over haar betrokkenheid te zwijgen, omdat het filmpje al meer aandacht op haar persoon had gevestigd dan haar lief was. Haar socialemedia-accounts heeft ze inmiddels opgeheven.

Bijna een week na de aanval vragen talrijke Indiërs zich af waarom de politie nog steeds geen arrestaties heeft verricht, te beginnen met vrouw met het houthakkershemd. Zoals ook al direct na de aanval politieagenten bij de poort van de universiteit door opvallend kalme en welbespraakte omstanders werd gevraagd waarom ze hun taak, burgers beschermen, niet vervulden.

Hoe macaber het filmpje ook is, het is mooi dat iedereen die bij gebrek aan informatie van onafhankelijke media inzicht wil krijgen in wat er in een van de grootste democratieën gebeurt, dat op Twitter zelf bij elkaar kan sprokkelen. Waarbij, naast twijfels over de rechtsstaat in India, één vraag blijft knagen: wat als dat zo ondubbelzinnig geïdentificeerde meisje wier foto rondgaat op Twitter nou níét hetzelfde is als de brute aanvaller? Zij staat, schuldig of niet, tot haar knieën in het open riool dat Twitter kan zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden