De gidsThrillers

Wie iets wil begrijpen van het Amerikaanse zuiden, moet bij John Grisham zijn

Beeld Sabine van Wechem

Juridische thrillers saai? John Grisham bewijst het tegendeel en geeft tussen de regels een lesje over het Amerikaanse zuiden. 

Rob van Scheers leidt u door de wereld van de thriller. Hugo Blom doet dat volgende week over luisterboeken, Pjotr van Lenteren praat u daarna bij over jeugdboeken.

Zeker voor muziekliefhebbers heeft het een mythische klank: het Diepe Zuiden. Geboortegrond van blues, jazz, gospel, r&b, rock-’n-roll en funk. Alsook van country, de blues van de witte mens. Memphis, Nashville, New Orleans, die steden kennen we. Daarachter gaat in het zuiden een traditionele rurale samenleving schuil. Geloof is heel belangrijk. Komt in alle soorten en maten, maar wat ze delen is dat ze niet veel op hebben met priesters gehuld in ritselend zijde. Liever een oudtestamentische God die de volgelingen met apocalyptische retoriek eerst in de put praat, vervolgens redt en hen ten slotte halleluja-roepend op de kerkbanken brengt. De motor achter al die muziek.

Fascinerende wereld, het Diepe Zuiden. Even dikwijls als mooi beschreven: romans van William Faulkner, Harper Lee, Alice Walker, reisboeken van auteurs als Paul Theroux. Een uitzondering is V.S. Naipauls A Turn in the South (1989). Voor zijn reportage wilde hij in Memphis ook naar Graceland, het landgoed van Elvis, maar de latere Nobelprijswinnaar had geen zin om in de rij te staan, zo beschrijft hij. Dan heb je van de zuidelijke cultuur niet gek veel begrepen.

Om het Amerikaanse zuiden te doorgronden komen ook thrillers goed van pas: kampioen is John Grisham (65). De voormalige advocaat groeide op in Southaven, Mississippi, en bezocht in die staat de universiteit. Mississippi is het buitenbeentje van het zuiden. Met slechts 3 miljoen inwoners dunbevolkt: 59 procent wit, 37 procent zwart en de rest ertussenin. De armste van alle staten is Mississippi ook, en dat doet de reputatie geen goed. Toen Hillary Clinton tijdens haar presidentscampagne in 2016 hooghartig sprak over de ‘deplorables’, ‘beklagenswaardige stakkers’, had ze het ook over Mississippi, met de white trash daar, het ‘witte uitschot’. Zo stemden ze er onlangs: 59,7 procent voor Trump, 38,8 procent voor Biden.

Ziedaar het decor van John Grisham. Zijn juridische thrillers hebben de naam saai te zijn. Een misverstand: tussen de regels door krijgen we hogeschoolsociologie. Een mentaliteitsstudie van het Amerikaanse zuiden, die je zelf tijdens een (muziek)rondreis nooit zo kunt oppikken. Alledaags racisme, politiek gesjoemel, de schaduw van het slavernijverleden, drie baantjes tegelijk om rond te komen, het gebruikelijke geroddel in de lokale diner, plus de rol van de kerk. Grisham noteert hoe ongelovigen er als ‘verloren zielen’ gelden, ‘betiteld als heidens, reddeloos, onzuiver, verdoemd en gewoon ouderwets zondig’.

Beeld A.W. Bruna

In Een tijd voor genade (A.W. Bruna; € 22,99) projecteert Grisham zijn observaties op het fictieve plattelandsplaatsje Clanton, Mississippi. Hoofdpersoon is de geëngageerde advocaat Jake Brigance – zijn derde optreden in bijna veertig Grisham-titels. Ditmaal moet hij de 16-jarige Drew Gamble verdedigen, die op weg lijkt naar de gaskamer – moord of doodslag valt in Mississippi buiten het jeugdrecht. Hier is het oudtestamentisch: oog om oog, tand om tand. Wat de zaak er niet beter op maakt, is dat Drew een politieagent door het hoofd heeft geschoten. Deze Stuart Kofer was de vriend van zijn moeder Josie, volgens de buitenwereld pure white trash, en ongelovig bovendien. De publieke reputatie van agent Kofer was beter, maar als de drank in de man was, ging hij zich te buiten aan huiselijk geweld – totdat stiefzoon Drew het niet meer trok en Stuart met zijn eigen dienstpistool neerschoot.

Laten we het erop houden dat advocaat Jake Brigance zich door de zaak aan te nemen niet populair maakt bij de bevolking van Clanton, zacht gezegd. Dat was ook al zo in de eerdere Brigance-episode Een tijd om te doden (1989; nu weer verkrijgbaar als midprice, € 15). Wie iets wil begrijpen van het Diepe Zuiden, kan bij John Grisham terecht. 

Beeld A.W. Bruna
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden